SAADET ERCİYAS – Bosna Hersek İzmir Fahri Başkonsolosu Ahmet Kemal Baysak’ın 2021 yılında vefatı üzerine boşalan fahri konsolosluk görevi, Baysak’la uzun yıllar birlikte çalışan, 2014-2026 yılları arasında Dünya Bosna Hersek Göçmenleri Birliği Başkanlığı yapan İnşaat Yüksek Mühendisi Hasan Šehović’e verildi.
Geçmiş dönem Türkiye Bosna Hersek Kültür Dernekleri Federasyonu Başkan Vekilliği yapmış olan, Adapazarı Bosna Hersekliler Kültür ve Dayanışma Derneği Başkan Vekili, iş insanı İsmet Çalışkan da Bosna Hersek’in Sakarya Fahri Konsolosu olarak görevlendirildi.
Fahri konsoloslar köprüler kuran insanlar
Fahri konsoloslar, ülkeler arasındaki ekonomik, kültürel, sportif ya da sosyal etkinliklerin geliştirilmesini üstlenen gönüllü iş insanları. Bu işte önemli olan temsil edilecek ülkeyi sevmek, tarihine vakıf olmak, saygı duymak, kültürel, duygusal bir bağ kurabilmek. Hatta küllenmiş, unutulmuş bağları güçlendirmeyi başarmak, iki ülke halkları arasında iyi ilişkilerin kurulabilmesi için çaba göstermek. Fahri konsolosluk, insanları onurlandıran, ülkeler arasında daha sıkı ve güçlü köprüler kurmak için insanları teşvik eden bir ünvan.
İzmir fahri konsoloslar açısından oldukça zengin bir kent. Kentimizde dört tane fahri başkonsolosluk, 49 tane de fahri konsolosluk kurumu bulunuyor. Ülkelerin yöneticilerince büyük bir titizlikle seçiliyor fahri konsoloslar. Bu görev genelde kişiler vefat ettiğinde ya da sağlık sorunları yaşadığında işi bırakmak isterse sona eriyor. Kimi zaman fahri konsoloslar kariyerden diplomatlar kadar başarılı olabiliyor. Bu nedenle de resmi kurumlar, ülkelerini temsil eden kişilerin bu görevi sürdürmelerinden memnun oluyor.
Fahri konsolosluk kurumunu Bosna Hersek’in dünya üzerindeki ilk “fahri konsolosu” ünvanını taşıyan Ahmet Kemal Baysak’la tanıdım. İzmir’de 2021 yılında hayata veda eden Baysak kendisine büyük onur veren bu görevi başarıyla sürdürdü. İki ülke arasında güçlü dostluk köprüleri kurmak için çabaladı. Türkiye’ye kendisi gibi ata topraklarından gelmiş vatandaşların bir federasyon çatısı altında toplanmasına önderlik etti. Federasyonla birlikte düzenledikleri ziyaretlerle hem bağların korunmasını hem de Srebrenica soykırımının unutulmaması için çaba gösterdi, unutmadı, unutturmadı.
Bosna Hersek Parlamentosu Ahmet Kemal Baysak’ı Bosna Hersek Cumhuriyeti’nin dünya üzerindeki ilk fahri konsolosu olarak görevlendirmekle kalmadı, 2014 yılında ilk fahri başkonsolos olması için onay verdi. Baysak, 17 Nisan 2003 gününden başlayarak fahri konsolosluk ve fahri başkonsolosluk görevlerini, neredeyse kariyerden diplomatmışçasına özenle, titizlikle yaşama veda edene kadar da sürdürdü.
Ahmet Kemal Baysak, fahri konsolosluk konusundaki yol göstericiliğiyle pek çok iş insanına, Boşnak kökenli vatandaşlarına da örnek oldu. Yanında yetişen Boşnak gençler arasında diplomatik misyonda çalışanlar oldu. Bu konuda görev üstlenmek isteyenleri ise destekledi, fahri konsolos olabilmeleri için hem ülkemiz hem de Bosna Hersek yöneticilerine öneride bulundu. Kemal Bey’in hem fahri konsolosluk hem de Türkiye Bosna Hersek Kültür Dernekleri Federasyonu çalışmaları sürecinde yanında olan, Bosna Hersek deyince akla ilk geliveren isimlerden ikisi; Hasan Šehović ile İsmet Çalışkan, kısa süre önce “fahri konsolos” olarak görevlendirildi.
Sehovic Dünya Boşnakları’nın başkanı
Hasan Šehović, Bosna Hersek’te yaşanan savaş sırasında canlarını zor kurtaran ailesiyle birlikte 1993 yılında Türkiye’ye sığınan Boşnak kökenli vatandaşlarımızdan. Türkiye’ye geldiğinden bu yana Kemal Bey’in desteğini gören ve ailesiyle birlikte Karşıyaka’da yaşayan Šehović, 12 yıl boyunca Dünya Bosna Hersek Göçmenleri Birliği Başkanlığı görevini sürdürdü.
İki milyon dolayında Bosna Herseklinin yurt dışında yaşadığını, nüfusun yaklaşık yüzde 57’sinin 94 ülkede varlık sürdürdüğünü söyleyen Hasan Šehović, yaşadıkları savaş sonrası bütün dünyaya dağıldıklarını anlatıyor. 15 gün önce devrettiği Dünya Bosna Hersek Göçmenleri Birliği Başkanlığı’nın ardından “fahri konsolosluk” görevini üstlenmesinin ise çok anlamlı ve değerli olduğunu belirten Šehović duygularını şu sözlerle dile getiriyor:
“Benim bu görevi rahmetli Ahmet Kemal Baysak’tan sonra yapmam elbette çok zor. Çıta gerçekten çok yüksek. Ama Kemal Bey ile çok uzun yıllar çalışmış olmak, onun izlerini takip edebilmek benim için büyük şans. Türkiye – Bosna Hersek arasında yapmak istediğim çok proje var, büyük heyecan duyuyorum. Bosna Hersek’in toplum olarak çok talepleri var, daha çok işbirliği yapılmasını istiyorlar. Ayrıca İzmir’in Bosna Hersek’te pek çok kardeş şehiri var, diyalogların etkinlikler yoluyla artırılması için çalışacağız.”
Hasan Šehović, kendisini Bosna Hersek’in İzmir Fahri Konsolosluğu’na Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Denis Bećirović’in önerdiğini belirterek bundan gurur duyduğunu söylüyor. Šehović, “Fahri konsolosluğun bayrağı 2021 yılına kadar olduğu gibi rahmetli Kemal Baysak’ın iş yeri, benim de uzun yıllar çalıştığım Terbay’ın Bornova’daki fabrika binasında dalgalanacak. Konsolosluğun bayrağını Sayın Bećirović ile birlikte asmak üzere sözleştik. En kısa zamanda bunu gerçekleştireceğiz” diyor.
Rahmetli Ahmet Kemal Baysak “fahri konsolosluk” görevini yaptığı 18 yıl boyunca Türkiye’nin güçlü kardeşlik bağlarıyla bağlı olduğu Bosna Hersek’in yaşadığı soykırımı Türkiye’deki soydaşlar dahil tüm dünyaya anlatmak misyonunu da üstlenmişti. Onun yanında yetişmiş, Bosna Hersek’te ve diyasporada çok iyi tanınan Hasan Šehović ve İsmet Çalışkan, yeni üstlendikleri görevleriyle sanırım Baysak’ın hem Türkiye hem Bosna Hersek’te diktiği tohumların fidandan birer çınara evrilmeye başladığının göstergesi. İki ülkenin çabalarının, dostluk ilişkilerinin, ekonomik, kültürel ve sosyal çabaların artarak sürmesini dileyelim.
***
Sakarya’da açılan ilk fahri konsolosluk
Bosna Hersek’in Temmuz ayında “fahri konsolosluk” görevi verdiği bir diğer isim Türkiye Bosna Hersek Kültür Dernekleri Federasyonu’nun önceki dönem başkan vekillerinden, Adapazarı Bosna Hersekliler Kültür ve Dayanışma Derneği kurucusu ve başkan vekili, iş insanı İsmet Çalışkan. Dünya Bosna Hersek Göçmenleri Birliği’nin kongre delegeliğini de üstlenen Çalışkan, aynı zamanda Çanakkale Gelibolu tarihi alanında “Boşnak Anıtı” yapılması için büyük emek veren iş insanlarından biri olarak biliniyor.
Aile büyüklerinin 1881 yılında Bosna Hersek’in Bihać kentinde doğduğunu, 1890 yılında Krajina bölgesinden Türkiye’ye geldiklerini anlatan İsmet Çalışkan, Bosna Hersek devletinden Sakarya ve bölgesinde ilk kez fahri konsolosluk ünvanını alan kişi oldu. Konsolosluk görev belgesini Bosna Hersek Ankara Büyükelçisi Mirsada Čolaković’den 16 Temmuz 2026 günü alan Çalışkan, çalışma alanının Sakarya ve dolaylarını kapsadığını anlatarak sözlerini şöyle sürdürüyor:
“Sayın Ahmet Kemal Baysak, 2016 yılında da fahri konsolos olarak atanmam için Sayın Bakir Izetbegović’e de bir istek yazısı sunmuştu. Sayın Baysak, 2018 yılında dönemin Bosna Hersek Büyükelçisi Bakir Sadovic’e fahri konsolosluk için beni önermişti. Her görüşmemizde bu konuyu sorar ve ilgilenirdi. Kemal Bey’den öğrendiklerimizi unutmak mümkün değil. Böylesine değerli, duayen bir insanla tanışmış olmanın huzuru ve mutluluğu içinde, ondan bana kalan hatıraları ve öğretileri ile izinden yürümeye devam edeceğim. Bosna Hersek’teki ve buradaki soydaşlarımız için ne gerekiyorsa elimizden geleni yapmaya çalışacağım.”
Fahri konsolosluk makamının kendi fabrika binasında yer alacağını belirten İsmet Çalışkan, sorumluluk bölgesinde 200 bin dolayında Boşnak kökenli vatandaş yaşadığını anlatıyor. Çalışkan, “Boşnak kökenli nüfus bakımından İzmit’ten sonra ikinci sırada geliyoruz” diyor. Kentte “Adapazarı Bosna Hersek Kültür ve Dayanışma Derneği”, “Sakarya Boşnak Kültür ve Yardımlaşma Derneği” ve “Serdivan Bosna Sancak Kültür ve Yardımlaşma Derneği” etkinlik gösteriyor.
•••
Ülkedeki Bosna Hersek Fahri Konsoloslukları
Türkiye’de Bosna Hersek’in aktif olarak beş fahri konsolosluğu bulunuyor. Bosna Hersek Konya Fahri Konsolosu Ercan Uslu, Bosna Hersek Bursa Fahri Konsolosu Muzaffer Çilek, Bosna Hersek Kocaeli Fahri Konsolosu Hasan Topaloğlu (Saraybosna Eğitim ve Öğretimi Geliştirme Vakfı [SEDEF] Başkanı), Bosna Hersek İzmir Fahri Konsolosu Hasan Šehović, Bosna Hersek Sakarya Fahri Konsolosu İsmet Çalışkan bu görevi sürdüren isimler.