Köy Enstitüsü mezunu, eğitim ve edebiyat dünyasının ulu çınarı Mevlüt Kaplan, 14 Şubat 2026 Cumartesi günü 96 yaşında yaşama veda etti. Atatürk ilke ve devrimlerini benimsemiş ve yaşamı boyunca benimsetme çabası içinde olmuştu. Kaplan, bizim çocukluğumuzda okullarda kitaplardan okuduğumuz, “ders” diye gördüğümüz tarihi olayları bizzat yaşayan ve bizlere aktaran Cumhuriyet’imizin ilk neslinden biriydi.
Yaşamının son anına kadar üretmeyi sürdüren Mevlüt Kaplan, Cumhuriyet’in ilanından yedi yıl sonra Konya’nın Akşehir ilçesindeki Ökes Köyü’nde dünyaya gelmiş. Kendi deyişiyle “kuş uçmayan, kervan geçmeyen” köyünün ahırdan bozma ilkokulunda eğitim görmüş.
Her türlü olanaktan yoksun okuluna eğitimini tamamlayıp Köy Enstitüsü mezunu, geleceği aydınlık bir ilkokul öğretmeni olarak dönmeyi başarmış. Çalışkanlığıyla yabancı dilini ilerleten ve 1960’lı yıllarda yurt dışına çıkan Mevlüt Kaplan, 1962 yılında Londra Marylebone Koleji’ni bitirmiş. Bir yıl Londra’da BBC Radyosu’nda çalışmış. Bilgi ve görgüsünü artırma projesi için gönderildiği dönemde BBC ve Kıbrıs Bayrak Radyosu’nda programlar yapmış.
İvriz Köy Enstitüsü mezunu olan ve edebiyat yaşamı da bu okulda başlayan Kaplan ilkokul öğrencileri için yüzlerce yardımcı ders kitabı, kaynak kitap, şiir ve öykü kitapları yazmış. 648 dolayında eseri bulunan Mevlüt Kaplan, kitaplarında yurt ve Atatürk sevgisini öne çıkarmış. Öğrencilerini Atatürk’ün devrimleriyle aydınlatmayı sürdürmüş.
Mevlüt Kaplan, 1996’da Mehmet Başaran, Talip Apaydın, Fakir Baykurt, Mahmut Makal gibi 33 şair yazar arkadaşı ile Çağdaş Eğitim ve Köy Enstitüleri Vakfı kurucuları arasında yer almış.
Her söyleşide “Cumhuriyetin çocuğuyum ben, onun eseriyim” diyen Mevlüt Kaplan’ın yaz aylarında kitap yazmayı sürdürdüğünü söylüyor oğlu Özgür Kaplan. Son dönemde üzerinde çalıştığı dört kitabının yayıma hazır durumda olduğunu kaydeden Kaplan, “Babam hastane odasında yaşamının son gününe kadar, arkadaşlarının istediği kitaplarını imzalamayı sürdürdü” diyor ve sözlerini şöyle sürdürüyor:
Dört kitap basılmayı bekliyor
“Babamın tamamlanmak üzere olan dört kitabının biri ‘Nasıl Bir Eğitim?’ adını taşıyor. Öğrencilerin yurt sorunundan, üniversitelerin özerkliğine, test sınavlarının sorgulanmasından köy okullarının yeniden açılmasına kadar çok geniş kapsamlı bir çalışmaydı. Üzerinde çalıştığı bir diğer kitabı Köy Enstitüleri üzerineydi. Babam her zaman Köy Enstitüsü mezunu şairleri, yazarları bir araya getiren bir eserin olmamasından söz ederdi. Bu çalışması bir çeşit antoloji olarak yakın bir zamanda basılacak. Üçüncü kitabı Akşehir’de söylenen bilmeceler, derlemeler, atasözleri, çocuk oyunları üzerine. Bir de bir hikaye üzerinde çalışıyordu. Adını henüz koymamıştık. Bu çalışması da yayımlanacak kitapları arasında. Kısa sürede hepsi okurlarıyla buluşacak.”
Onu merhum eski Karşıyaka Belediye Başkanı Ahmet Kemal Baysak ile katıldığımız Kıbrıs Irak Balkanlar Avrasya Türk Edebiyatları Kurumu (KIBATEK) etkinliklerinde tanımıştık. Cumhuriyetimizin kuruluşunun 100. yılında Ayşegül Çetinkalp ve Aylin Telef arkadaşlarımızın öncülük ettiği “Cumhuriyet’in 100’ü İzmir” projesi için yaptığım röportajla da yakından tanıma fırsatı bulmuştuk.
14 Şubat günü ebediyete uğurladığımız Cumhuriyetimizin değerli öğretmenlerinden Mevlüt Kaplan’ı saygı ve rahmetle anıyorum.