Ürük İzmir’in unutulmuş bestecisini anlattı

Kent-Yaşam yazarı, İzmir Araştırmalar Topluluğu üyesi araştırmacı, sanatçı Yaşar Ürük, unutulmuş İzmirli besteci Kuşçuoğlu İsmail Zühtü Bey’i anımsattı. İzmir Milli Kütüphane Derneği’nin geleneksel “Perşembe Toplantıları”na konuk olan Ürük, sunumunda İzmir’in ismi unutulmuş bestecilerinden İsmail Zühtü Kuşçuoğlu’nun çok bilinmeyen ilginç yaşam öyküsünü anlattı.

Etkinlikte Yaşar Ürük piyanist Levent Güray’ın eşliğinde İsmail Zühtü Bey’in “Türkün Duası” adlı eserini seslendirdi. Güray, etkinliği izleyenlere bestecinin basılı tek eseri olan Bournabat (Bornova) adlı polkasını da piyanosuyla çaldı. Yaşar Ürük, sunumunda İsmail Zühtü Bey’in bestelerinin ailenin onayıyla kendisinin danışmanlığında Milli Kütüphane Vakfı’na bağışlandığını belirtti.

Büyük ilgi gören etkinliğe İsmail Zühtü Bey’in torunu Seyide Melek de katıldı. Dedesinin eserlerinin yer aldığı ve kendisinde 90 yıldır saklı duran besteleri Yaşar Ürük’e teslim ettiklerini belirten Melek, bu etkinliğin düzenlenip dedesinin anılmasından dolayı duyduğu mutluluğu dile getirdi. Melek, “Dedemin eserleri artık emin ellerde. Adı yaşatılacağı için, eserleri Yaşar Bey’in desteğiyle yeniden seslendirilebileceği için çok mutluyum” dedi.

Yaşar Ürük’ün anlatımıyla İsmail Zühtü Bey

İsmail Zühtü, 1877 yılında Bulgaristan’ın Aydas kasabasında doğmuş. Babası Kuşçuoğlu Ahmet Ağa, annesi Ayşe Hanım. Çiftçi bir babanın oğlu. Babasının ölümü üzerine 1887 yılında annesiyle Türkiye’ye göç ediyor.

İzmir’de bugünkü Mithatpaşa Endüstri Meslek Lisesi’nin bulunduğu yerde eğitim veren, öksüz çocukların da kabul edildiği İzmir Sanayi Mektebi’ne gidiyor. Okulda o yıllarda zanaatkar ve sanatkar yetiştiriliyor.

Bu okulda çok istediği piyano eğitimiyle buluşuyor. Dönemin ünlü piyanistlerinden “Macar Tevfik” diye de anılan Alessandro Voltan’dan piyano eğitimi alıyor. Mezun olduğu okulda kurulan bandonun şefliğine kadar yükseliyor.

1896 yılında Seyide Hanım ile evleniyor. Karantina’da yaşıyorlar. Kentin önemli etkinliklere çağırılan okul bandosu, büyük başarılara imza atıyor. Zühtü Bey’in ünü, başarısı kente yayılıyor. Matematik öğretmeni olan arkadaşı Mehmed Celaleddin Bey’in önerisiyle o dönemin en önemli okullarından Namazgah’taki “Menbai Füruzat” adlı okulda müzik dersi veriyor.

Sanayi Mektebi’ndeki okul bandosu, bir ilke imza atıyor ve bir etkinlikte düzenli olarak konser veren ilk müzik topluluğu oluyor. O yıllarda Buca’daki hipodromdan önce kurulan, padişaha ait Torbalı’daki Sultan Çifliği’ndeki at yarışlarında hafta sonu konserler veriyor.

Zaman içerisinde ünü ülkeye yayılan bandonun başındaki İsmail Zühtü Bey, İzmir’de açılan Arap Fırını Sokağı’ndaki İttihat ve Terakki Okulu’nda ders vermeye başlıyor. Bu okulda dört sesli koroyu kuruyor.

Yunan işgali sırasında kentten ayrılmak zorunda kalan İsmail Zühtü Bey, Garp Cephesi Komutanlığı’na katılmak üzere Eskişehir’e gidiyor. Burada Garp Cephesi Bandosu’nun başına getiriliyor. İsmail Zühtü Bey, daha sonra kompozitör olarak tanıyacağımız Ferit Hilmi Atrek’le burada tanışıyorlar. Kurtuluştan sonra İzmir’e geliyorlar.

Savaşın ardından İstiklal Marşı için açılan beste yarışmasına eser sunanlardan birisi de İsmail Zühtü Bey oluyor. Garp Cephesi işlevini yitirince, bu kez Ankara’da TBMM Bandosu’nun başına getiriliyor.

İzmir’in kurtuluşunun ardından ailesiyle birlikte Turan’da, kendisine verilen Rumlar’dan kalma bir eve yerleşiyor. Birçok okulda müzik desleri veriyor. İzmir Sanat Mektebi, Karşıyaka Kız Muallim Mektebi, Erkek Muallim Mektebi bu okullar arasında yer alıyor. Bu arada Milil Eğitim Bakanlığı, yayımlanacak ilk çocuk müzik kitabının yayın kurulunun başına İsmail Zühtü Bey’i getiriyor. İsmail Bey’in çocuklar için bestelenmiş çok sayıda eseri de bulunuyor.

Kuşçuoğlu İsmail Zühtü Bey, Türkiye’nin en önemli bestecilerinden Ahmed Adnan Saygun’un, kompozitör Ferit Hilmi Atrek’in hocası. Aynı zamanda İstiklal Marşı’na beste yazan müzisyenlerden birisi.

Çok sayıda bestesi bulunan İsmail Zühtü Bey, 1924 yılında İzmir’de kalp krizinden yaşama veda ediyor. (Saadet Erciyas)

Related Images:

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın