Osman Akbaşak
Benim için değerli bir dost, hoşsohbet bir ağabey Avram Ventura… Şubat 2019’da “Vefa İstasyonu”na konuk olduğunda ilk kez yakınlaşmıştık. Sonrasında dostluğumuz muhabbetimiz çok ilerledi, sıklıkla bürosuna gider sohbet ederim. Herhangi bir konuya gereksinim duymayız, konu bir yerden kıyıdan köşeden açılır, sonra arkası akar gider. İnanılmaz bir birikimi olduğunu yanından her ayrılışımda duyumsarım.
“Bir Sözü Söylemek Gerek” (1993), “40 Dilli Duş” (1995), “Ayın Aydınlık Yüzü” (1999), “Körlerin Gördüğü” (2003), “Yalnız Sen Varsın” (2007), “Damlada Gizli Duran” (2009), “Küldeki Kıvılcım” (2013), “40 Ayna” (2014), “İçimde Bir Başka Ben” (2015), “Bilgelik Ağacının Gölgesinde” (2019), “Işıktan Aydınlığa” (2021), “Ben Düşündükçe” (2022), “Sen Ben misin?” (2023), “Bütün Bu Yolculuk” (2024) “Söz Ola” (2026) adlı deneme kitapları, beş şiir kitabı ile bir de “Belleğin Tozlu Tayfalarında Karataş” (2011) isimli semt kitabı var. Şiir kitaplarını incelemek ve irdelemek benim ölçülerim dışında olduğu için onların isimlerini vermedim ama elbette ki şairliğinin ve şiirlerinin tartışılmayacağını çok iyi biliyorum.
Avram Ventura’nın deneme kitaplarının benim için bambaşka bir değeri var. Her şeyden önce sohbet eder gibi kendini okutuyor ve daha da önemlisi denemelerin her birinde en az yedi sekiz başka kitabın adı geçtiği için çok önemli bir başvuru belgesi oluyor. Her denemesi içinde öylesine sözler var ki bazen bunları nasıl aklında tuttuğuna şaşırıyorum. Kendisine sohbetlerinde sorduğumda, “Aklımda tutmuyorum ki” demişti, “Not alıyorum ve yeri geldiğinde yazdığım yazının gidişine göre kullanıyorum”.
Çok geniş bir not arşivi olduğuna eminim ve bu notların nerede, ne zaman kullanabileceğini bilmeli, bu bile başlı başına bir yetenek ve beceri işi. Bazen kendi kendinize fark etmeden kullandığımız bir sözcükten veya bir tümceden yola çıkıp onun ardından birçok düşünürün sözcüklerinin katkılarıyla yazıyı geliştirmesi karşılıklı sohbet etmekten farksız.
Bizim yaştakilerin çocukluk ve gençlik yıllarında lisede mantık ve felsefe dersleri okutulurdu. O yıllarda neler okurduk çok anımsayamıyorum ama eğer şimdi okullarda felsefe dersleri okutulsaydı Avram Ventura’nın denemeleri mutlaka bu derslerin başvuru kitabı olurdu. Denemeleri okudukça sadece yazılanlardan ders almak değil, Batı ve özellikle Ortadoğu Uzakdoğu felsefecilerini tanımaya başladığımı farkına vardım. Sayesinde birçok felsefe kitabım oldu, çok sayıda düşünür tanıdım.
Bu yazıların derinliğini anlayabilmek için kendisinin söylediği bir örneği vermek isterim:
“Ben bir yazı yazmak için yaklaşık 3 bin sayfa kitap okurum. Bu sayıda nereden çıkartıyorum, ayda yaklaşık 5-6 bin sayfa kitap okurum ve yine ayda iki yazı yazarım. Öyle olunca yazı başına 3 bin sayfa kitap düşüyor.”
Sözün özü her yazı 3 bin sayfa kitabın içinde geçen konuların, yazarların, düşünürlerin süzgecinden geçmiş çok değerli yazılar. Bize de onları okuyup keyif almak değerlendirmek düşüyor.
Yukarıda çok sayıda kitap adı verdim, her bir kitabın içinde yaklaşık 25-30 yazı var. Her bir yazıda kendi içinde anlatılmaya, tanıtılmaya değer yazılar var. Ben sadece son okuduğum bir kitabının içindeki otuz dört yazının birkaç tanesinin başlıklarını paylaşmak istiyorum. Bu bile okurlara benim ne söylemek istediğimi aktarmaya yeterli olacaktır diye düşünüyorum.
Sözünü edeceğim 2024 Aralık basımı “Bütün Bu Yolculuk” kitabı. Başlıklardan birkaç tanesini paylaşıyorum: “Ben Kimim”, “Ben Böyle Düşünüyorum”, “Bütün Bu Yolculuk”, “Okuma Tutkusu”, “Körü Körüne”, “Eleştirilere Katlanmak”, “İsteklerin Sınırı”, “Her Şeye Karşın Gülebilmek”, “Söyleyecek Sözü Olanlar”, “Kurtarılmış Bellek”, “Kötü İyiyi Kovar”, “Özgüven Sorunu”, “Yaşamak İçin Bir Neden”, “Yaşlanmak”, “Güvensizlik Çağı”, “İyimser Olmak İçin”…
Gönlümden kitaptaki bütün yazıların ismini yazmak ve bütün kitapların içeriklerini paylaşmak geçerdi ama böyle bir şeye ne yerim yeter ne de sizin okumaya sabrınız. Yine de tadımlık olsun diye üç denemesinden kısa bölümler aktarmak istiyorum.
“Körü Körüne” adlı denemeden bir bölüm:
“En büyük bilimsel keşif ‘cehaletin’ keşfidir. İnsanlar bir kez dünya hakkında ne kadar az şey bildiklerini fark edince, sonu ilerlemeye çıkan bilimsel yolları aydınlatan bilginin peşinde koşmak için pek çok nedene sahip.”
“Kurtarılmış Bellek” denemesinden bir bölüm:
Milattan önce 5. yüzyılda yaşamış Atinalı devlet adamı Themistokles şöyle diyor: “Bana unutma sanatını öğret, anımsama sanatını değil; neden diye sorarsan, anımsamak istediklerimi anımsıyorum, unutmak istediklerimi unutamıyorum da ondan.”
“Felsefe” adlı denemeden bir bölüm:
“Bir öyküde İskender bir nehri geçerken önünden çekilmeyi reddeden bir filozofla karşılaşmış. Komutanın adamları İskender’in dünyayı ele geçirdiğini, buna karşın onun ne yaptığını sormuşlar. Filozof kendinden emin ve sakin bir şekilde şöyle söylemiş: “Ben içimdeki dünyayı ele geçirme ihtiyacını yendim!”
Güzel sohbeti olan insanların güzel kitaplarının da olacağına ben Avram Ventura’yı tanıdıktan sonra inandım.
Sevgili Avram Ventura, sohbetin hiç bitmesin, kitapların hiç durmasın. Sen hem oku, hem yaz. Biz de senin sohbetinden ve kitaplarından yararlanalım.