İzmir Kalkınma Ajansı’nın Hafıza İzmir Projesi kapsamında Kemeraltı’ndaki Tarihi Akın Pasajı’nda açılan “Heykeltıraş ve Ressam Fuad Mensi Dileksiz Sergisi”, bizi İzmir’in adı tarihin tozlu sayfalarında kalmış, ancak kentte izlerini hala sürebildiğimiz bir sanatçıyla buluşturuyor.
Saadet Erciyas
Sanat tarihçisi, editör Ömer Faruk Şerifoğlu‘nun küratörlüğünde hazırlanan sergide Fuad Mensi Dileksiz‘in Fransa’da Victorio Marcuchi‘nin heykel atölyesinde başlayan çıraklığından Marsilya, İtalya ve Selanik’e uzanan, ailesinden uzakta 38 yıl süren resim ve heykel çalışmalarını içeren sanat yaşamından kesitler aktarılıyor.
Fuad Mensi Dileksiz’in kişisel eşyalarının, aile fotoğraflarının, yaptığı heykellerin bazılarının yer aldığı sergiyi Dokuz Eylül Üniversitesi Müzecilik Bölümü’nden yeni mezun olmuş Esin Yavaş eşliğinde gezdim. İzmir’in kayıp hafızasından çıkıp günümüzü bu sergiyle selamlayan Fuad Mensi Dileksiz’in renkli yaşam öyküsü, genç müzeci arkadaşımızı öylesine etkilemiş ki, tüm İzmirlilerin bu sergideki eserleri görmesini istiyor.
Resim çalışmalarında Tire, Aydın, Bergama, Dikili, Ayvalık’ın doğal güzelliklerine yer veren sanatçının adını taşıyan sergide Kemeraltı, İzmir Hisar Camisi, Şadırvan Camisi, İkiçeşmelik’teki sokaklar, Küçük Demirhan’dan kentin sokakları, Filibeliler Köşkü’nden Göztepe tablolarını görebiliyoruz.
Sanatçının yurt dışındaki heykel atölyelerinde çalışırken çekilmiş fotoğraflar, otoportreleri, nüfus cüzdanı, ahşap resim çantası, kendi el yazısıyla yazılmış Türkçe ve Yunanca şiirler, ilk eşi Elisa Hanım’a armağan ettiği üzerinde manzara resmi bulunan minyatür çan (2,5 cm x 3 cm) sergide dikkat çeken parçalar arasında.
Fuad Mensi Dileksiz, İzmir’de bugün ne yazık ki izine ulaşılamayan Çanakkale Zafer Abidesi’ni yapan, Pietro Canonica‘nın ekibinde yer alarak Cumhuriyet Meydanı’ndaki İzmir Atatürk Heykeli’nin üç cephesindeki rölyeflerin kalıplarını hazırlayan, Şadi Çalık‘ın İzmir Fuarı için yaptığı İşçi Heykeli’nin kalıp ve döküm işlerini üstlenen, çok sayıda öğrenci yetiştirmiş son derece yetenekli bir sanatçı.
Yaşamının bir bölümünü Aydın ve Tire’de sürdüren Dileksiz’in Aydın Köşk’teki Kültür Anıtı, İzmir Milli Kütüphane Koleksiyonu’ndaki İzmir Valisi Rahmi (Arslan) Bey’in ve Vidinli Tevfik Paşa’nın büstü kentte görebileceğimiz eserleri arasında yer alıyor.
1880 yılında Tilkilik semtinde doğan, 85 yıllık yaşamı boyunca ardında çok sayıda eser bırakmasına karşın ismindeki gibi “mensi” yani unutulmuş olmayı tercih edip inzivaya çekilen Dileksiz’le tanışacağınız sergi 12 Nisan 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilir.
Kemeraltı’ndan sonra Tire’de de açılması planlanan serginin yer aldığı Akın Pasajı’na gidecek vatandaşlara binaya girişin Havra Sokağı’ndan olduğunu anımsatmak isterim.
Sergide kitap tanıtımı
Sergide tanıtımı yapılan “Heykeltıraş ve Ressam Fuad Mensi Dileksiz: Casusluktan Münzevîliğe Sıra Dışı Bir Vatansever” kitabı, İzmir Kalkınma Ajansı Hafıza İzmir Yayınları’ndan çıktı. Türkerler Holding işbirliğiyle hazırlanan kitap, serginin de küratörü olan Ömer Faruk Şerifoğlu tarafından kaleme alınmış.
Kitap günümüzden 146 yıl önce Tilkilik semtinde doğan, heykel ve resim yapmanın günah sayıldığı bir dönemde kendisini engellemeye çalışan ailesini geride bırakıp yurt dışına gitmeyi göze alabilecek bir vizyona sahip bir gencin sıra dışı öyküsünü de anlatıyor. Kitap sanatçının vefatının 60. yılı anısına hazırlanmış.
Yazar Şerifoğlu, sanatçı Dileksiz’in kitabını öylesine akıcı bir üslupla anlatmış ki bir solukta okuyorsunuz. Birbirinden güzel tarihi fotoğraflarla, sanatçının resim ve heykel çalışmalarıyla desteklenen ve ciddi bir araştırmanın ürünü olan kitap okurları vatansever bir kişi olarak tanınan Dileksiz’in heyecanlı casusluk yönüyle de tanıştırıyor. Sınırlı sayıda basılan kitabı https://izkakulturyayinlari.com/eser/fuad-mensi-dileksiz-casusluktan-munzevilige-sira-disi-bir-vatansever/ adresinden okumak mümkün.