{"id":64727,"date":"2015-10-27T00:00:00","date_gmt":"2015-10-27T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/?p=64727"},"modified":"2015-10-27T00:00:00","modified_gmt":"2015-10-27T00:00:00","slug":"saat-kulesi-maketinin-seruveni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2015\/10\/27\/saat-kulesi-maketinin-seruveni\/","title":{"rendered":"Saat Kulesi maketinin ser\u00fcveni"},"content":{"rendered":"Bu yaz\u0131da bulunan \u0130zmir Saat Kulesi maketi foto\u011fraflar\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc telif hakk\u0131 yazara aittir. Kaynak g\u00f6sterilerek dahi yazardan yaz\u0131l\u0131 izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz…<\/i>\r
\r
“\u0130zmir \u015fehrinin simgesi nedir?” diye soruldu\u011funda akl\u0131m\u0131za gelen ilk yan\u0131t hi\u00e7 ku\u015fku yok ki Saat Kulesi’dir. Bu g\u00fcne kadar bir\u00e7ok kurum, kurulu\u015f ya da ki\u015fi bunu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in olduk\u00e7a \u00e7aba ve hatta para harcad\u0131lar ancak \u0130zmir Saat Kulesi’nin b\u00fcy\u00fcleyici \u00f6zelli\u011fi asla \u00e7izilemedi. Yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden bu yana hem \u015fehrimizde “En \u00e7ok foto\u011fraf\u0131 \u00e7ekilen obje” hem de “\u00d6n\u00fcnde en \u00e7ok foto\u011fraf \u00e7ekilen nokta” olma \u00f6zelli\u011fini de a\u00e7\u0131k ara hi\u00e7bir yere kapt\u0131rmad\u0131.\r
\r
Bu nedenle in\u015fa edildi\u011fi y\u0131ldan bu yana ge\u00e7en y\u00fcz on d\u00f6rt y\u0131ldan fazla zamanda \u00f6nemini hi\u00e7bir an yitirmeyen kulemizin yap\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00e7o\u011fu ki\u015fi bilir. Ancak burada k\u0131saca an\u0131msatmakta yarar var.\r
\r
<\/a>1901 y\u0131l\u0131nda, Sultan II. Abd\u00fclhamid’in tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n 25. y\u0131l\u0131 an\u0131s\u0131na bir\u00e7ok vilayetlerle baz\u0131 kazalarda \u00e7e\u015fitli an\u0131 eserleri yarat\u0131lmaya karar verilir. \u0130zmir’deki saat kulesi de b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir eserdir. \u0130zmir valili\u011fi de konuyla ilgili olarak toplant\u0131lar d\u00fczenler. 1 A\u011fustos 1900 tarihinde d\u00f6nemin valisi K\u0131br\u0131sl\u0131 Kamil Pa\u015fa’n\u0131n ba\u015fkanl\u0131k etti\u011fi ve Belediye Ba\u015fkan\u0131 E\u015fref Pa\u015fa’n\u0131n da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk toplant\u0131da Vilayet Kona\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcndeki alan\u0131n ortas\u0131na, saatli bir kulesi de olan d\u00f6rt y\u00f6nl\u00fc bir \u00e7e\u015fme yap\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Ancak Kamil Pa\u015fa, Sultan’\u0131n tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc arma\u011fan\u0131 olarak sadece kuleli bir \u00e7e\u015fme yap\u0131m\u0131 ile yetinmemekte ve ikinci bir arma\u011fan\u0131n da yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemektedir. Bu istek de Sar\u0131 K\u0131\u015fla’n\u0131n i\u00e7 avlusuna g\u00f6rkemli bir havuzun da yapt\u0131r\u0131lmas\u0131 karar\u0131yla hayata ge\u00e7er. “Yirmi be\u015finci y\u0131l”\u0131 vurgulamak i\u00e7in de saat kulesinin y\u00fcksekli\u011fi yirmi be\u015f metre, havuz da yirmi be\u015f \u00e7e\u015fmeli olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.\r
\r
Kamil Pa\u015fa, in\u015faatla ilgili olarak k\u00fc\u00e7\u00fck bir kurul olu\u015fturur. Kurul \u00fcyeleri ba\u015fta Belediye Reisi E\u015fref Pa\u015fa olmak \u00fczere, Vilayet \u0130dare Meclisi \u00dcyesi Abd\u00fclkadir Pa\u015fa, Asker\u00eeyeyi temsilen Kaymakam \u015eevket Beyefendi, T\u00fcccardan Arabyan Karabet Efendi, T\u00fcccardan Sarrafin Efendi ve Vilayet Nafia Ba\u015fm\u00fchendisi Baranofski Efendi’dir.\r
\r
Kurulun \u00f6nemli g\u00f6revlerinden biri, bu i\u015fin yarat\u0131c\u0131s\u0131 olacak olan mimar\u0131n kim olaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemektir. \u00c7e\u015fitli adaylar de\u011ferlendirildikten sonra Frenk Mahallesi’nde bir mimarl\u0131k ofisi olan Raymond Charles P\u00e9r\u00e9’de karar k\u0131l\u0131n\u0131r. \u00d6\u011fretmenli\u011fi b\u0131rakan bir dostunun yerine Frans\u0131zca dersleri vermek \u00fczere \u0130zmir’e gelen P\u00e9r\u00e9, k\u0131sa bir zaman sonra s\u00f6z konusu ofisi a\u00e7arak mimarl\u0131k yapmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1854 y\u0131l\u0131nda Fransa’da do\u011fmu\u015f olan P\u00e9r\u00e9, bir zaman Bordeaux G\u00fczel Sanatlar Okulu’na devam etmi\u015fse de olanaks\u0131zl\u0131klar nedeniyle e\u011fitimini yar\u0131da b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Vilayetin teklifi gelinceye kadar P\u00e9r\u00e9’nin \u015fehirde iz b\u0131rakan t\u00fcrden bir eseri yoktur ve saat kulesi ilk kal\u0131c\u0131 eseri olacakt\u0131r. \r
\r
Sonu\u00e7ta \u00f6n anla\u015fmaya var\u0131l\u0131r ve P\u00e9r\u00e9 hemen ilk \u00e7izimleri olu\u015fturmaya ba\u015flar. Hedefi, \u015fehre yak\u0131\u015f\u0131r ve “orient” \u00e7izgilere sahip bir kule yaratmakt\u0131r. Yap\u0131m i\u00e7in o d\u00f6nemlerde olduk\u00e7a yayg\u0131n olan metal yap\u0131 malzemesini hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden ta\u015f ve mermere y\u00f6nelir. \u00d6te yandan kulede \u0130zmir’den de \u00e7izgiler olsun ister ve o g\u00fcne kadar pek be\u011fendi\u011fi bir mimari eleman olan \u015ead\u0131rvan Camii baldakenlerini \u00f6rnek alarak kulenin d\u00f6rt yan\u0131nda sebiller olu\u015fturur. Baldaken, bir mimari yap\u0131y\u0131 ta\u015f\u0131yan kolonlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z kolonlar \u00fczerinde duran sundurma bi\u00e7imli \u00f6rt\u00fc ya da ana yap\u0131dan ba\u011f\u0131ms\u0131z tavan demektir. Baldaken s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \u0130spanyolca’da bir sunak ya da kap\u0131n\u0131n \u00fczerine g\u00f6lgelik olarak as\u0131lan ve Ba\u011fdat’tan getirtilen, brokar i\u015flemeli \u00f6rt\u00fcye verilen Baldaquin ad\u0131ndan gelmedir. \r
\r
<\/a>P\u00e9r\u00e9 k\u0131sa zamanda \u00e7izimi tamamlar ve hemen ilk toplant\u0131da eskizleri kurula sunar ve olduk\u00e7a be\u011feni al\u0131r ve kulenin yap\u0131m\u0131 da 1700 lira kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda P\u00e9r\u00e9’ye verilir. K\u0131\u015fla avlusundaki havuzlu sebil de P\u00e9r\u00e9 \u00e7izimiyle in\u015fa edilecektir. \u00d6te yandan Padi\u015fah Abd\u00fclhamid ne kadar \u00f6nemli g\u00f6revler vermek zorunda kal\u0131rsa kals\u0131n Vali Mehmet Kamil Pa\u015faya kesinlikle g\u00fcvenmemekte, s\u00fcrekli izletmektedir. Mehmet Kamil Pa\u015fa bu durumu iyi bildi\u011fi i\u00e7in, kulenin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 Sultan’a kabul ettirmek amac\u0131yla, som g\u00fcm\u00fc\u015ften bir maketin yap\u0131larak arma\u011fan olarak g\u00f6nderilmesi karar\u0131n\u0131 da kuruldan \u00e7\u0131kart\u0131r. Bu i\u015fi yapacak tek usta \u0130stanbul’da, Pera’da d\u00fckkan\u0131 olan Zinguilli ustad\u0131r. \u00c7izimlerin birer \u00f6rne\u011fi hemen \u0130stanbul’a g\u00f6nderilir ve maketin yap\u0131m i\u015fi 375 liraya Zinguilli ustaya verilir. Bu arada Zinguilli ustan\u0131n ad\u0131na Atat\u00fcrk’\u00fcn \u00f6zel e\u015fyalar\u0131 ve giysileri aras\u0131nda da rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirtmek isterim. 6.5 cm. uzunlu\u011funda, \u00fczerinde damla \u015feklinde bir b\u00fcy\u00fck p\u0131rlanta ta\u015f ve ona ba\u011fl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir inci bulunan bir kravat i\u011fnesi de Zinguilli ustan\u0131n imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\r
\r
\u00d6te yandan Saat kuleli \u00e7e\u015fmenin ah\u015faptan yap\u0131lm\u0131\u015f, yakla\u015f\u0131k 9 metre y\u00fcksekli\u011finde bir modeli de in\u015faat alan\u0131na konulur ve 1 Eyl\u00fcl 1900 tarihinde t\u00f6renle kule ile sebilin temelleri at\u0131l\u0131r. Ancak ilk anda d\u0131\u015f y\u00fczeyi bu kadar \u00e7ok i\u015flemeli bir yap\u0131da kullan\u0131labilecek yumu\u015fakl\u0131kta ta\u015flar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 sorunu ortaya \u00e7\u0131kar. Hindistan’dan getirilebilecek b\u00f6yle bir malzemenin yap\u0131m masraf\u0131n\u0131 ne kadar artt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131n hesab\u0131 yap\u0131l\u0131rken, bir ta\u015f ustas\u0131n\u0131n \u00f6nerisiyle Denizli’nin Sarayk\u00f6y’\u00fcndeki bir ta\u015f oca\u011f\u0131ndan \u00f6rnek ta\u015flar getirilir. Mimar malzemeyi \u00e7ok be\u011fenir ve gece g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak ocaktan \u00e7\u0131kar\u0131lan ta\u015flar iki hafta i\u00e7inde \u0130zmir’e ula\u015f\u0131r. Bunda \u0130zmir – Ayd\u0131n demiryolunun ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak Kordon tramvay hatt\u0131n\u0131 da kullanmas\u0131 ve ta\u015f y\u00fckl\u00fc vagonlar\u0131n H\u00fck\u00fcmet Meydan\u0131’n\u0131n \u00e7ok yak\u0131n\u0131ndaki G\u00fcmr\u00fck \u00d6n\u00fc’ne kadar gelebilmesi de \u00f6nemli rol oynar. Ta\u015f ustalar\u0131 da olduk\u00e7a yumu\u015fak olan bu ta\u015flar\u0131 testerelerle kesip, k\u00fc\u00e7\u00fck keskilerle yontmaya ba\u015flar.\r
\r
Ancak beyaz mermer platform \u00fczerindeki yap\u0131 y\u00fckselip, y\u00fczeydeki bezemeler belirdik\u00e7e halk aras\u0131nda bir dedikodu yay\u0131l\u0131r: “Testerenin bile kolayca kesti\u011fi yumu\u015fakl\u0131ktaki bu ta\u015flarla bu y\u00fckseklikte yap\u0131lacak olan kule kesinlikle sa\u011flam olmaz. \u00c7\u00fcr\u00fck g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc bu ta\u015flar g\u00fcnlere ya\u011fan \u0130zmir ya\u011fmurlar\u0131na dayanamaz ve erir gider. Bu kule de \u00e7\u00f6ker!” S\u00f6ylenti yay\u0131ld\u0131k\u00e7a ba\u011f\u0131\u015f yapan e\u015fraftan ki\u015filer valili\u011fe \u00e7\u0131karak ve tedirginliklerini aktar\u0131r. Mehmet Kamil Pa\u015fa \u0130zmir’de bilinen ne kadar mimar ve usta varsa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve onlardan bir kurul olu\u015fturur. Bu kurul yapt\u0131\u011f\u0131 inceleme sonunda “Ta\u015flar\u0131n ya\u011fmur ve g\u00fcne\u015f gibi d\u0131\u015f etkilerle erimek \u015f\u00f6yle dursun, daha da sertle\u015fece\u011fi” raporunu verince kule yap\u0131m\u0131 h\u0131zlan\u0131r. Bu arada bir hayli s\u00fcsl\u00fc ve renkli olan kulede kullan\u0131lacak olan ye\u015fil ve bordo renkli mermer s\u00fctunlar Marsilya’dan getirtilir.\r
\r
1901 y\u0131l\u0131na girildi\u011finde i\u015fler iyice h\u0131zlanm\u0131\u015ft\u0131r. Zinguilli usta b\u00fcy\u00fck emek verdi\u011fi maketi Mart ay\u0131nda tamamlar ve g\u00fcm\u00fc\u015f model \u00f6nce \u0130zmir’e getirtilerek Vali ve kurulun oluru al\u0131n\u0131r. \u00c7ok be\u011fenilen maketin Sultan’a E\u015fref Pa\u015fa ile ayn\u0131 zamanda Mehmet Kamil Pa\u015fa’n\u0131n o\u011flu olan Sait Bey taraf\u0131ndan sunulmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bahriye Binba\u015f\u0131s\u0131 olan Sait Bey ayn\u0131 zamanda II. Abd\u00fclhamit’in yaverlerinden biridir. Sunumda, Padi\u015fah modeli \u00e7ok be\u011fenir ve bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a da dile getirir.\r
\r
Ayn\u0131 d\u00f6nemlerde G\u00f6rdes’te kaymakaml\u0131k yapmakta olan b\u00fcy\u00fck hiciv ustas\u0131 \u015eair E\u015fref de kuleli \u00e7e\u015fmenin yap\u0131m\u0131 ile ilgili bir \u015fiir yazar ve \u015fiir \u0130zmir’de bas\u0131lmakta olan Ahenk Gazetesi’nde yay\u0131mlan\u0131r.\r
\r
Hazret-i Sultan “Hamid” han\u0131 ila yevm\u00fc’l-k\u0131yam \r
Afiyetle kamran etsin Huda-y\u0131 lem-yezel M\u00fclk\u00fc ihya, \r
milleti mes\u00fbd k\u0131ld\u0131 himmeti Adl ve ihsan\u0131, \r
cihanda oldu bir darb-\u0131 mesel oldu vakte ol \u015fah\u0131n sal-i c\u00fcl\u00fbsu yirmi be\u015f\r
Ol mukaddes vakte tazimen yap\u0131ld\u0131 bu mahal\r
Asdakadan bir vezir-i Kamili tensib edib\r
Besmele ile evvela bizzat vaz etdi temel\r
G\u00f6rmeden sanma bunu, ad\u00ee yap\u0131lm\u0131\u015f bir kule, \r
Gel de g\u00f6r kadd-i b\u00fclendi M\u0131s\u0131r’\u0131n ehram\u0131n bedel,\r
\u0130ddia etmem bunun emsali hi\u00e7 yoktur diye, \r
\u00e7\u00fcnk\u00fc var misli m\u00fccevherle murassa bir model\r
Bir su i\u00e7dim “oh” \u00e7ekib E\u015fref dedim tarihini: \r
Mevkiinde oldu saatle bu \u00e7e\u015fme pek g\u00fczel.<\/i>\r
\r
\u015eiirin eski harflerle yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131nda, tarih m\u0131sra\u0131ndaki harflerin de\u011feri ebced hesab\u0131nda 1319’dur. Hicri 1319 y\u0131l\u0131 ise Miladi takvimde, eserin yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u0131l olan 1901’dir.\r
\r
Bunun sonucunda i\u015f daha da h\u0131zland\u0131r\u0131l\u0131r ve Nisan ay\u0131nda tamamlanan kaba in\u015faat\u0131n ard\u0131ndan ge\u00e7ilen ince i\u015fler de ayn\u0131 y\u0131l\u0131n A\u011fustos ay\u0131nda bitirilir. Bu arada su \u015firketi ile de gerekli anla\u015fma sa\u011flanarak, \u00e7e\u015fmelerin \u015febeke ba\u011flant\u0131lar\u0131 konusu da halledilir.\r
\r
1 Eyl\u00fcl 1901 g\u00fcn\u00fc, b\u00fcy\u00fck bir kalabal\u0131k \u00f6n\u00fcnde yap\u0131lan t\u00f6rende \u00e7e\u015fmelerden su ak\u0131t\u0131larak kulenin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 yap\u0131l\u0131r. Sekizgen bi\u00e7imde in\u015fa edilen ve d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fan kule taban\u0131n\u0131n dar kenarlar\u0131nda yer alan ve d\u00f6rder k\u00fc\u00e7\u00fck s\u00fctun \u00fczerine oturan, at nal\u0131 kemerli sebillerin \u00fc\u00e7er \u00e7e\u015fmesi, kurnas\u0131 ve ortalar\u0131nda f\u0131skiyeleri vard\u0131r. F\u0131skiyelerden iki tanesi yak\u0131n y\u0131llarda yok olmu\u015ftur. Hatta bu sebillerin kubbeleri de k\u0131sa zaman \u00f6nce \u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Orijinal musluklar\u0131n da neredeyse tamam\u0131 \u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kulenin \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, d\u0131\u015f y\u00fczlerde bulunan d\u00f6rt adet saat Alman \u0130mparatoru II. Wilhelm taraf\u0131ndan arma\u011fan edilmi\u015ftir. Yirmi iki adet di\u015fli \u00e7arktan olu\u015fan saatin mekanizmas\u0131 \u00fczerinde 1901 tarihi bulunmakta ve her biri be\u015fer kilogramdan fazla ve \u00e7elik halatlarla ba\u011fl\u0131 iki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n haftada bir yukar\u0131ya \u00e7ekilmesinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7 ile \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.\r
\r
Bu kule ile birlikte H\u00fck\u00fcmet Kona\u011f\u0131 ve K\u0131\u015fla aras\u0131nda kalan alan bir anlam kazanarak \u0130zmir’in ilk kamusal alan\u0131 olur. \u00d6te yandan kule tamamlan\u0131rken, K\u0131\u015fla avlusundaki havuzlu sebilin yap\u0131m\u0131 yar\u0131da kalm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131sa zamanda \u00e7\u0131kart\u0131lan ek tahsisatla havuzun tamamlanmas\u0131 i\u015fi de P\u00e9r\u00e9’nin \u00fcstlenmesi sa\u011flanarak birka\u00e7 hafta i\u00e7inde bu havuz da tamamlan\u0131r. \u015eair E\u015fref bu havuz i\u00e7in de bir \u015fiir yazm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fiirde de ebced hesab\u0131 1319 tarihini vermektedir.\r
\r
\u015eehen\u015fah-\u0131 muazzam hazret-i Abd\u00fclhamid han\u0131, \r
Yaratm\u0131\u015ft\u0131r cihanda hayr-\u0131 mahz olmak i\u00e7in hallak. \r
Zaman\u0131nda yap\u0131ld\u0131 ol kadar asar-\u0131 umran kim, \r
Yaz\u0131lsa bir b\u00fcy\u00fck defter olur fihristi bin yaprak, \r
Olunca yirmi be\u015f sal-i c\u00fcl\u00fbsu ol \u015eehen\u015fah’\u0131n, \r
Edildi c\u00fcmle-i asar-\u0131 umrana bu da ilhak. \r
Mukaddes bir g\u00fcn\u00fc ettirdi\u011fiy\u00e7\u00fcn halka der-hat\u0131r, \r
V\u00fcc\u00fbduyla bu havz\u0131n iftihar etsin b\u00fct\u00fcn sancak. \r
Sudan zannetme E\u015fref, geldi bal, tatland\u0131 tarihi: \r
Bu f\u0131sk\u0131yye yap\u0131ld\u0131 K\u0131\u015fla meydan\u0131nda pek parlak.<\/i>\r
\r
Saat Kulesi o tarihten sonra \u0130zmir’in hi\u00e7 tart\u0131\u015fmas\u0131z bir numaral\u0131 simgesi olur. Ancak kule, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00e7e\u015fitli s\u0131k\u0131nt\u0131lar da ya\u015far. Bunlar\u0131n belki de en \u00f6nemlisi yap\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan hemen sonrad\u0131r. 1908 y\u0131l\u0131nda II. Me\u015frutiyetin ilan\u0131 her yerde ve \u00f6zellikle \u0130stanbul, \u0130zmir, Selanik gibi b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde b\u00fcy\u00fck g\u00f6sterilerle kutlan\u0131r. \u0130zmir’de de bu t\u00fcr g\u00f6steriler d\u00fczenlenir t\u00fcm g\u00fcn ve gece s\u00fcren \u015fenlik \u00f6zellikle Frenk Mahallesi’nde adeta bir karnavala d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130\u015fte o g\u00fcn bir\u00e7ok insan -biraz da k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131larak- H\u00fck\u00fcmet Meydan\u0131’nda toplan\u0131r. H\u00fcrriyetin ilan\u0131 nedeniyle ta\u015fk\u0131nca sevin\u00e7 g\u00f6sterileri yapmakta ve saray y\u00f6netimi aleyhine at\u0131p tutmaktad\u0131rlar. Derken birisi Saat Kulesi’ni i\u015faret ederek “Bunu Abd\u00fclhamid i\u00e7in yapt\u0131lar. Daha ne duruyorsunuz?” diye ba\u011f\u0131r\u0131r ve \u00e7evresindeki buldu\u011fu ta\u015f\u0131 kuleye f\u0131rlat\u0131r. Derken di\u011ferleri de bu eyleme kat\u0131l\u0131r. \u00c7ok ge\u00e7meden de nereden buldularsa, kazma-k\u00fcrek gibi aletler de ortaya \u00e7\u0131kar. Tam bu s\u0131rada H\u00fck\u00fcmet Kona\u011f\u0131’n\u0131 bekleyen k\u00fc\u00e7\u00fck birlikteki erler g\u00f6z\u00fc d\u00f6nm\u00fc\u015f bu guruba m\u00fcdahale eder. \u00c7evrede bulunan baz\u0131 kimselerin de uyar\u0131c\u0131 konu\u015fmalar yaparak m\u00fcdahale etmesiyle ta\u015fk\u0131n kalabal\u0131k da\u011f\u0131l\u0131r ve Saat Kulesi de kurtularak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015f\u0131r.\r
\r
<\/a>Yaz\u0131t\u0131 olmayan kulenin yap\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u00fczerinde bulunan iki\u015fer adet Abd\u00fclhamit tu\u011fras\u0131 ile Osmanl\u0131 devleti armas\u0131 15 Haziran 1927 tarih ve 1057 say\u0131l\u0131 “Milli ve Resmi Binalarda Bulunan Tu\u011fra ve Methiyelerin Kald\u0131r\u0131lmas\u0131” ile ilgili kanun gere\u011fince kald\u0131r\u0131l\u0131p yerlerine d\u00f6rt tane kabartma ay – y\u0131ld\u0131z yap\u0131l\u0131r. 1929 ve 1974 y\u0131l\u0131 depremlerinde y\u0131k\u0131lan, kulenin en \u00fcstteki b\u00f6l\u00fcm\u00fc iki hasarda da onar\u0131m g\u00f6r\u00fcr. Son depremde \u00e7al\u0131\u015fmaz hale gelen \u00e7an\u0131 daha sonra onar\u0131l\u0131r ve \u00e7an yeniden ses vermeye ba\u015flar.\r
\r
Cumhuriyetle birlikte \u0130zmir’de \u00fc\u00e7 sembol\u00fcn yo\u011fun olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bunlar\u0131n ilki “lale”dir. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na kadar Avrupal\u0131lar’\u0131n \u00fclkemizden gizlice g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri \u015feylerden biri de lale so\u011fan\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle Ayd\u0131n (\u0130zmir) Vilayeti’nin Manisa Sanca\u011f\u0131’ndan yo\u011fun olarak ka\u00e7\u0131r\u0131lan bu so\u011fanlar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Hollanda’n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n bir numaral\u0131 lale \u00fcreticisi olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi hem de Konak Belediyesi logolar\u0131nda bulunan lale sembol\u00fc i\u015fte buradan gelir. Laleden de \u00e7ok kullan\u0131lan bir sembol; “\u00c7atalkaya”d\u0131r. Tarih boyunca “K\u0131z Memeleri”, “\u0130kiz Tepeler”, “K\u0131z Karde\u015fler” gibi bir\u00e7ok adla tan\u0131mlanan bu birle\u015fik iki tepe hakk\u0131nda s\u00f6z etmeyen gezgin neredeyse yok gibidir. Ancak Saat Kulesi, bildi\u011fimiz t\u00fcm sembollerden fazla ra\u011fbet g\u00f6rm\u00fc\u015f ve \u00f6zellikle son altm\u0131\u015f y\u0131lda \u015fehrin herkes taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015f simgesi haline gelmi\u015ftir.\r
\r
\u0130zmir ile ilgili ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m y\u0131llarda okudu\u011fum say\u0131s\u0131z kaynaktan edindi\u011fim bilgi ile \u0130zmir Saat Kulesi’nin y\u00fcksekli\u011finin yirmibe\u015f metre oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. Kule Abd\u00fclhamit’in tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n 25. y\u0131l\u0131na arma\u011fan olarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu bilgi \u00e7ok da mant\u0131kl\u0131 geliyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Sar\u0131 K\u0131\u015fla avlusundaki \u00e7e\u015fme de yirmibe\u015f \u00e7e\u015fmeliydi. Ancak ge\u00e7en zaman i\u00e7inde “25 metre y\u00fckseklik” kavram\u0131na kar\u015f\u0131 i\u00e7imde bir ku\u015fku uyanmaya ba\u015flad\u0131. O kule yirmibe\u015f metre ise daha uzun ve ince g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc olmal\u0131yd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u015fa\u011f\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda y\u00fcksekli\u011fi asla yirmi be\u015f metre gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu.\r
\r
O y\u0131llarda teknolojik geli\u015fme g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki gibi de\u011fildi. \u00dc\u00e7genin i\u00e7 a\u00e7\u0131lar\u0131 hesab\u0131 yap\u0131larak sonuca ula\u015fmak da pek olas\u0131 de\u011fildi. Her ne kadar hemen yak\u0131ndaki belediye saray\u0131n\u0131n katlar\u0131na \u00e7\u0131k\u0131larak yakla\u015f\u0131k bir tahminde bulunsam da, kesin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yapam\u0131yordum. Bunun tek yolu vard\u0131 herhangi bir nedenle kuleye iskele kurulmas\u0131. B\u00f6yle bir i\u015f de en son 1974 depreminde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve belki de y\u0131llarca iskele kurulmayabilirdi. Sonunda teknoloji geli\u015fip de lazer \u00f6l\u00e7me aletleri \u00e7\u0131k\u0131nca, i\u015f kolayla\u015ft\u0131. Kulenin \u00e7evresinde zeminde bir noktadan hem taban merkezine hem de tepe noktas\u0131na yap\u0131lacak bir \u00f6l\u00e7\u00fcm sonucu y\u00fckseklik kesin olarak hesaplanabilecekti.\r
\r
Kaliteli bir \u00f6l\u00e7me aleti edinip, i\u015flemi tamamlamaya kuleye gittiysem de k\u0131sa zamanda bu i\u015fin kalabal\u0131k saatlerde yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131m. Uygun bir gece, sabaha kar\u015f\u0131 saatlerde meydana gidip, \u00f6nceden haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m ve aletin sabit durmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak minik bir rampay\u0131 zemine yerle\u015ftirip aletten \u00e7\u0131kan k\u0131rm\u0131z\u0131 lazer \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 kulenin tepesindeki aleme denk getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum ki g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri olaya m\u00fcdahale etti. H\u00fck\u00fcmet Kona\u011f\u0131 yan\u0131nda n\u00f6bet bekleyen ekip, sabaha kar\u015f\u0131 bir saatte bir adam\u0131n yere uzan\u0131p kuleyi k\u0131rm\u0131z\u0131 bir \u0131\u015f\u0131kla tarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce heyecanlanm\u0131\u015f ve beni “su\u00e7\u00fcst\u00fc” yakalamak i\u00e7in ko\u015fup gelmi\u015flerdi. Onlara ne yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 biraz g\u00fc\u00e7 anlatabildim ama ikna olduktan sonra da yan\u0131mdan ayr\u0131lmay\u0131p, lazeri sars\u0131nt\u0131s\u0131z tutmama bile yard\u0131mc\u0131 oldular. Sonu\u00e7 beni \u015fa\u015f\u0131rtmad\u0131. Tahmin etti\u011fim gibi kule yirmibe\u015f metre y\u00fckseklikte de\u011fildi. Neredeyse d\u00f6rt metre kadar k\u0131sayd\u0131.\r
\r
\u00d6te yandan, kulenin \u00f6l\u00e7\u00fcmlerini yaparken farkl\u0131 a\u00e7\u0131lardan \u00e7ok say\u0131da foto\u011fraf \u00e7ektim. Bu \u00e7ekimler s\u0131ras\u0131nda kulenin uzaktan fark edilmeyecek kadar y\u0131prand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Kuledeki \u00e7atlaklar ve k\u0131r\u0131klar her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131yordu. Aradan ge\u00e7en y\u00fcz y\u0131lda bordo renkli mermerler \u00e7evre kirlenmesinin etkisi ile beyazla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Elli y\u0131l \u00f6ncesine kadar foto\u011fraflarda koyu renk ve damarlar\u0131 ile dikkat \u00e7eken sebil s\u00fctunlar\u0131 renklerini yitirmi\u015fti. Hatta bu durum baz\u0131 kesimlerde “Saat Kulesi’nin s\u00fctunlar\u0131 ne zaman de\u011fi\u015ftirildi?” gibi tart\u0131\u015fmalara da yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Oysa y\u0131llarca kulenin yak\u0131n\u0131nda akan trafikte olu\u015fan egzos ve di\u011fer at\u0131k gazlarla \u015fehrin, yo\u011fun hava kirlili\u011fi bir t\u00fcr asit etkisi yaratarak renkleri yok etmi\u015fti. Ya\u015flar\u0131 uygun olanlar \u0130zmir’de 70 ve 80’li y\u0131llardaki hava kirlili\u011fini mutlaka an\u0131msayacaklard\u0131r. O kirlilik de bu y\u0131pranmada etkili olmu\u015ftu. Bunlar\u0131n \u00fcst\u00fcne metro hatt\u0131 hemen kulenin \u00e7ok yak\u0131n\u0131ndan ge\u00e7mekte ve her metro katar\u0131 ge\u00e7i\u015finde kule ciddi bi\u00e7imde titre\u015fim almaktad\u0131r. Bunun da \u00e7atlaklar\u0131 artt\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek herhalde olas\u0131 de\u011fildir. Bu konuyu ayn\u0131 d\u00f6nemde \u0130zmir Life dergisine yazd\u0131\u011f\u0131m bir yaz\u0131da dile getirmi\u015ftim. \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi bir ara “Kule onar\u0131ma al\u0131nacak” diye bildirimlerde bulunduysa da sorun \u015fu g\u00fcne kadar \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmemi\u015ftir.\r
\r
<\/a>Bu arada kule ile bu kadar ilgilenmi\u015fken, Sultan’a arma\u011fan edilen g\u00fcm\u00fc\u015f maketin de pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fcm. Bu maketin Topkap\u0131 Saray\u0131 hazinesi aras\u0131nda olmas\u0131 gerekiyordu. Bir yay\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ve de\u011ferli dostum Sancar Maruflu’nun elindeki bir kutu i\u00e7inde yine g\u00fcm\u00fc\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir kule maketiyle \u00e7ekilmi\u015f foto\u011fraf\u0131 beni her ne kadar yan\u0131lt\u0131p, o maketi de ald\u0131\u011f\u0131m bilgi \u00fczerine \u0130ZFA\u015e’ta ve belediyede uzun zaman arad\u0131ysam da, sonunda rotay\u0131 yeniden \u0130stanbul’a \u00e7evirdim. \u0130lk gidi\u015fimde de Topkap\u0131 Saray M\u00fczesi’nde, matbahlara yak\u0131n bir b\u00f6l\u00fcmde sergilenen, bir\u00e7ok g\u00fcm\u00fc\u015f eser aras\u0131nda kulemizin \u00fcnl\u00fc maketini de g\u00f6rd\u00fcm. Ancak yan\u0131mda hem foto\u011fraf makinem, hem de \u00e7ekim i\u00e7in al\u0131nm\u0131\u015f bir izin yoktu. Uygun bir zamanda gelir foto\u011fraflar\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek bir d\u00f6nem i\u00e7in maketi foto\u011fraflamay\u0131 g\u00fcndemimde geriye att\u0131m. Ancak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm gibi olmad\u0131. \u0130stanbul’a uzun bir zaman gitme f\u0131rsat\u0131 bulamad\u0131m.\r
\r
2000’li y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda gitti\u011fimde ise maket en son g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm b\u00f6l\u00fcmde yoktu. Matbah b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de onar\u0131m vard\u0131. O g\u00fcn sarayda hangi g\u00f6revliye sorduysam, maketin ne oldu\u011funu bilen \u00e7\u0131kmad\u0131. \u0130\u015fte o g\u00fcn i\u015fin ard\u0131na d\u00fc\u015fmeye karar verdim ve bu yaz\u0131ya konu olan, on y\u0131ldan fazla s\u00fcrecek olan ser\u00fcven ba\u015flad\u0131.\r
\r
\u0130\u015fe maketin nereye gitti\u011fini \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fmakla ba\u015flad\u0131m. G\u00f6revli oldu\u011fum bir Istanbul turnesinde neredeyse t\u00fcm haftay\u0131 m\u00fczeye gidip gelerek ge\u00e7irdim. Kimse kesin bir \u015fey s\u00f6ylemiyordu ya da maketin ne oldu\u011fu ile ilgili bir bilgisi yoktu. \u0130zmir’e bu konuda eli bo\u015f d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcm. \u015eansa bak\u0131n ki, bir ka\u00e7 ay sonra bir kez daha Istanbul g\u00f6revim \u00e7\u0131kt\u0131 ve bu kez farkl\u0131 kanallardan bilgi toplamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ve bu y\u00f6ntem i\u015fe yarad\u0131. Maketin depoya kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve maketle ilgili olarak \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde oldu\u011fu bilgisine ula\u015ft\u0131m. Bu bilgi beni adeta h\u0131rsland\u0131rd\u0131. Kulenin tarih\u00e7esi zaten her ayr\u0131nt\u0131s\u0131yla biliniyordu ve bununla ilgili de\u011ferli ara\u015ft\u0131rmalar zaten vard\u0131 ama maketin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 bir yana as\u0131l \u00f6nemli olan maketi \u015f\u00f6yle ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla g\u00f6steren foto\u011fraflar\u0131n hemen \u00e7ekilmemi\u015f olmas\u0131yd\u0131.\r
\r
\u00d6ncelikle Topkap\u0131 Saray\u0131 M\u00fczesi y\u00f6netimini ziyaret ederek, konuyla ilgili de\u011ferli uzmanlarla tan\u0131\u015ft\u0131m. Onlarla uzun uzun s\u00f6yle\u015ftik. Maket hakk\u0131nda bir \u015firket dergisinde, saray saatleri ile ilgili bir yaz\u0131da, bizim kulenin maketindeki saatlerden de \u00fc\u00e7 be\u015f sat\u0131rla, \u00e7ok da doyurucu olmayan bir \u015fekilde s\u00f6z eden bir yaz\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 orada \u00f6\u011frendim. S\u00f6z\u00fc ge\u00e7en dergi yaz\u0131s\u0131ndan maketin sadece \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn renkli bir foto\u011fraf\u0131 da yer almaktayd\u0131. O s\u00f6yle\u015fide makete ula\u015fman\u0131n tek yolunun “Resmi kanallardan giri\u015fim” sonucu ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fine de kanaat getirdim. \u0130zmir’e d\u00f6nd\u00fckten sonra ilk yaz\u0131y\u0131 M\u00fcze y\u00f6netimine yazarak konuyu a\u00e7\u0131klad\u0131m ve foto\u011fraf \u00e7ekimi i\u00e7in izin istedim. Kesin bir dille iste\u011fimin kabul edilemeyece\u011fini belirten bir yan\u0131t ald\u0131m. Bu yaz\u0131\u015fma ikna edici \u00f6zellikler de eklenerek yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l boyunca birka\u00e7 kez yinelendi. Ancak sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmedi.\r
\r
Kulvar de\u011fi\u015ftirmem gerekti\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Ancak bir huyum vard\u0131r; bir i\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, o i\u015f ile ilgili iradede bir direnme g\u00f6r\u00fcrsem, i\u015fin \u00fczerine gitmem. Daha uygun zamana b\u0131rak\u0131r\u0131m. Bu konuda da hemen bir ba\u015fka giri\u015fimde bulunmad\u0131m. Bir y\u0131l kadar bekledim. Yeni hedefim TBMM Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 idi. Ancak ba\u015fta olumlu yakla\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131n onlar da m\u00fczenin sorumlular\u0131n\u0131n direncini k\u0131ramad\u0131lar ve o kanal da t\u0131kand\u0131. Yeni bir bekleyi\u015f s\u00fcreci sonras\u0131 bu kez merhabam\u0131n iyi oldu\u011fu bir milletvekili arkada\u015f\u0131mdan yard\u0131m istedim. Onun ricas\u0131yla saray y\u00f6netiminde bu i\u015flerin sorumlusu olan bir y\u00f6netici ile bir zaman sonra konferans telefon konu\u015fmas\u0131 yapt\u0131k. Oldum olas\u0131 telefon arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bu t\u00fcr ciddi konular\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesini pek istemem. Hele bir de d\u0131\u015far\u0131da, \u00e7ok da uygun olmayan bir ortamda isem. O g\u00fcn de \u00f6yle oldu. Y\u00f6netici han\u0131mefendi benim yapaca\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n heyecan\u0131n\u0131 payla\u015fmak yerine “Foto\u011fraf \u00e7ekmeyi ne kadar bildi\u011fim” konusunu tart\u0131\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 gerginlik ya\u015fand\u0131 ve telefonlar\u0131 sevimsiz duygularla kapatt\u0131k. Gene bir bekleyi\u015f s\u00fcrecine girdim. \r
\r
En son \u00e7alaca\u011f\u0131m kap\u0131 elbette benim de bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 oldu\u011fum K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 idi. Anca ayn\u0131 d\u00f6nemde Topkap\u0131 Saray\u0131 y\u00f6netimi \u00fcst \u00fcste medyada haber olmaya ba\u015flad\u0131. Makam odas\u0131na ta\u015f\u0131nan sultan e\u015fyalar\u0131 vb. haberler yeni giri\u015fimde bulunmam\u0131 s\u00fcrekli erteliyordu. \u00d6te yandan bir ba\u015fka s\u0131k\u0131nt\u0131 da saraya “Ba\u015fkan” s\u0131fat\u0131 ile atanan \u00fcnl\u00fc bir tarih\u00e7imizin de y\u00f6netim ile bas\u0131na kadar yans\u0131yan s\u00fcrt\u00fc\u015fmeleriydi. Derken saray y\u00f6netiminde baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler oldu ve ortal\u0131k durularak sessizle\u015fti.\r
\r
<\/a>Yeniden harekete ge\u00e7tim. Bu kez hedef bakanl\u0131k arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 hatta gerekirse talimat\u0131yla izin almakt\u0131. Ancak m\u00fcze direniyordu. Bu nedenle i\u015fi en tepeden bitirmek tek se\u00e7enek olarak kalm\u0131\u015ft\u0131. M\u00fczenin hazinenin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 korumakla ilgili titizli\u011fini anl\u0131yordum ama sonu\u00e7ta \u00e7al\u0131\u015fma da \u00f6zel olacakt\u0131. Uzun u\u011fra\u015flar\u0131n, araya giren dostlar\u0131n ve ne yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 kavrayarak destek \u00e7\u0131kan \u00fcst d\u00fczey b\u00fcrokrasinin \u00e7abas\u0131yla sonu\u00e7ta izin \u00e7\u0131kt\u0131. Gene de foto\u011fraflar\u0131n benim d\u0131\u015f\u0131mda bir profesyonel taraf\u0131ndan \u00e7ekilmesinde \u0131srarc\u0131yd\u0131lar. Ancak bu kez kendimi anlatmay\u0131 ba\u015fard\u0131m. \u00dc\u00e7 g\u00f6bek \u00f6nceki aile b\u00fcy\u00fcklerinden biri bu \u00fclkenin ilk M\u00fcsl\u00fcman foto\u011fraf\u00e7\u0131s\u0131 olan ve ailesinin bir kanad\u0131 y\u00fcz yirmi y\u0131ld\u0131r foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fan, yazd\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm kitaplar\u0131 kendi foto\u011fraflayan, \u0130zmir’de ilk dijital foto\u011fraf sergisi a\u00e7an bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmada da foto\u011fraflar\u0131 kendisinin \u00e7ekmesinin do\u011frulu\u011funa ikna oldular ve Topkap\u0131 Saray\u0131 M\u00fczesi’nin ziyaret\u00e7iye kapal\u0131 oldu\u011fu bir Sal\u0131 g\u00fcn\u00fcne randevu verildi.\r
\r
O g\u00fcn benim i\u00e7in \u00e7ok heyecan vericiydi. Bir ta\u015fla iki ku\u015f vuruyordum. Hem onca y\u0131l ard\u0131nda ko\u015ftu\u011fum maket ile bulu\u015facak hem de ziyaret\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bombo\u015f saray\u0131 bir ba\u015fka g\u00f6zle foto\u011fraflayacakt\u0131m. \u0130dari b\u00f6l\u00fcme vard\u0131\u011f\u0131mda beni \u00f6zel bir odaya ald\u0131lar. Oda, saray hazinelerinin bak\u0131m ve temizli\u011finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yerdi. Maketi tek bir a\u00e7\u0131dan \u00e7ekebilece\u011fimi, oday\u0131 kesinlikle foto\u011fraflamamam gerekti\u011fini s\u00f6ylediler. Ayr\u0131ca maketin yan\u0131nda kendim de foto\u011fraf \u00e7ekemeyecektim.\r
\r
<\/a>Onu, ortadaki masan\u0131n \u00fczerinde g\u00f6rd\u00fcm. Hem a\u011f\u0131r hem de \u00e7ok de\u011ferli olmas\u0131 nedeniyle odaya ancak iki ki\u015fi ta\u015f\u0131yarak getirebilmi\u015fler. \u00c7ok g\u00fczeldi. Adeta insan\u0131n solu\u011funu kesiyordu. Ona bakarken, hem Saat Kulesi’nin hem de o maketin yukar\u0131da anlatt\u0131\u011f\u0131m ge\u00e7mi\u015fini adeta bir kez daha ya\u015fad\u0131m. \u0130stanbul’da hayat bulduktan sonra \u0130zmir’e sadece bir kez gelen ve daha sonra Y\u0131ld\u0131z Saray\u0131’ndan Topkap\u0131 Saray\u0131’na uzanan bir ser\u00fcvenle, depolarda ge\u00e7en y\u00fcz on y\u0131ldan fazla ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n izlerini ta\u015f\u0131yan bir \u015faheserdi. Tahminimden daha da kararm\u0131\u015f buldum. Ama 900 ayar g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fcn y\u0131llar\u0131n iziyle kararmas\u0131, maketteki ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 daha boyutland\u0131rm\u0131\u015f, daha etkileyici yapm\u0131\u015ft\u0131. Bir yandan sehpay\u0131 kuruyor, di\u011fer yandan nas\u0131l \u00e7ekim yapmam gerekti\u011fini planl\u0131yordum. Maketin sevdas\u0131na kap\u0131l\u0131p, bu i\u015fin ard\u0131na d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00fczerinden tam on d\u00f6rt y\u0131l ge\u00e7mi\u015fti. O g\u00fczelli\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131na on d\u00f6rt y\u0131l sonunda \u00e7\u0131kabilmi\u015ftim.\r
\r
\u00d6nce genel \u00e7ekimleri yapt\u0131m. Kameran\u0131n yerini de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fim i\u00e7in izin alarak kuleyi kuru bir kuma\u015f par\u00e7as\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile sadece taban kenar\u0131ndan tutup masada \u00e7evirebildim. Do\u011fal olarak elle temas edilmesini istemiyorlard\u0131. D\u00f6rt y\u00fczden de genel \u00e7ekim tamamlan\u0131nca bu kez her y\u00fczdeki ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131m. Sebiller, \u00e7e\u015fmeler, minik kubbeler, kap\u0131lar, balkonlar, arma ve tu\u011fralar, t\u00fcm i\u015flemeler ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla kar\u015f\u0131mdayd\u0131. \r
\r
<\/a>Bu arada d\u00f6rt cephedeki, \u0130svi\u00e7re saatleri de \u00e7ok ho\u015f duruyordu. Saatlerden iki tanesinde romen ikisinde ise eski yaz\u0131 rakamlar\u0131n bulundu\u011fu kadranlar vard\u0131. Akrep ve yelkovanlar\u0131n zarif i\u015f\u00e7iliklerinden, ne kadar de\u011ferli saat olduklar\u0131 da anla\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Bu arada kule g\u00f6vdesinin hemen saatlerin alt\u0131na gelen b\u00f6l\u00fcmlerinde, her bir y\u00fczde bir tane olmak \u00fczere, iki adet Osmanl\u0131 Devleti amblemi ile iki adet Abd\u00fclhamit tu\u011fras\u0131 bulunmaktayd\u0131. Makette, say\u0131lar\u0131 fazla olmayan nar \u00e7i\u00e7e\u011fini and\u0131r\u0131r renkli, boncuk g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndeki ta\u015flar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda fazla m\u00fccevher g\u00f6rmedim. Ancak \u00e7ok fazla renklere sahip sedefler ho\u015f bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc veriyordu.\r
\r
<\/a>Zinguilli ustan\u0131n merdivenlere kaz\u0131d\u0131\u011f\u0131 adresi ve ad\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fcn dokuzy\u00fcz ayar oldu\u011funu belirten damga da dikkat \u00e7ekiyordu. Derken kulenin tabandaki giri\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fczerinde, ye\u015fil sedef bir \u00e7er\u00e7eve zemin \u00fczerine alt\u0131nla i\u015flenmi\u015f eski harfli bir yaz\u0131 dikkatimi \u00e7ekti. Daha sonra konusunda uzman olan dostlardan rica etti\u011fimde; yaz\u0131y\u0131 “Fahr\u00fc’s-selatin-i izam Sultan Abd\u00fclhamit Han-\u0131 san\u00ee Efendimiz hazretlerinin c\u00fcl\u00fbs-\u0131 h\u00fcmayunlar\u0131n\u0131n yirmi be\u015finci sene-i devriyesini m\u00fczekkir olmak \u00fczere \u0130zmir \u015fehrinde in\u015fa olunan \u015fadrevanl\u0131 saat kulesinin atebe-i seniyye-i cenab-\u0131 m\u00fcl\u00fbkaneye takdim k\u0131l\u0131nan temsil-i m\u00fccessemidir. Sene 1318” olarak okudular. Bu ya da ba\u015fka bir yaz\u0131 \u0130zmir’deki kulede bulunmamaktad\u0131r.\r
\r
Maketin foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7ekerken dikkat etti\u011fim \u00f6zelliklerden biri de kullan\u0131lan renklerin tamam\u0131n\u0131n solmam\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131. \u0130zmir’deki asl\u0131n\u0131n t\u00fcm renkleri yok olmu\u015fken, maketteki renkler y\u00fcz y\u0131ldan fazla zamand\u0131r solmadan durmaktayd\u0131lar.\r
\r
<\/a>Maketin d\u00f6rt basamakl\u0131 merdivenlerindeki yaz\u0131lar\u0131 inceledi\u011fimde, en alt basama\u011f\u0131n sol b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde boydan boya “Anc Mr Mon Vartan” yaz\u0131s\u0131ndan sonra daha b\u00fcy\u00fck ve s\u00fcsl\u00fc harflerle “B. et J. Zinguilli” yaz\u0131p “Joailliers” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile devam ediyordu. Vartan, Zinguilli ustan\u0131n bir\u00e7ok eseri birlikte \u00fcrettikleri orta\u011f\u0131n\u0131n ad\u0131yd\u0131. \r
\r
<\/a>Orta b\u00f6l\u00fcmde ise maketin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Zinguilli’nin d\u00fckkan\u0131n\u0131n adresi “6 de Rue De Pera” yaz\u0131s\u0131 ve hemen sa\u011f b\u00f6l\u00fcmde yer alan “Constantinople” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile belirtiliyordu. Onun da sa\u011f\u0131nda ise el yaz\u0131s\u0131 ile plan ve \u00e7izimle ilgili “di apr\u00e9s les plans et dessins” ifadesi vard\u0131.\r
\r
<\/a>Kuleye giri\u015fin \u00f6n\u00fcne denk gelen basamaklar\u0131n \u00fcstten ikincisinde ise “Argt. 1000 & 900\/1000” yazd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. G\u00fcm\u00fc\u015f yumu\u015fak bir metal oldu\u011fundan, \u00e7e\u015fitli e\u015fya, s\u00fcsleme ya da tak\u0131larda bak\u0131r ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p kullan\u0131l\u0131r. Saf g\u00fcm\u00fc\u015f 1000 de\u011feri ile ifade olunur. 900 ayar bir g\u00fcm\u00fc\u015fte ise y\u00fczde on bak\u0131r ala\u015f\u0131m var demektir.\r
\r
<\/a>\u00c7ekim s\u0131ras\u0131nda ara ara yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sohbette bu g\u00fcne kadar fazla al\u0131c\u0131 g\u00f6zle bakmad\u0131klar\u0131 maketi \u00e7ok be\u011fendiklerini ve kararm\u0131\u015f g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc temizleyip parlatt\u0131ktan sonra sergilemeye alacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Ancak sonraki geli\u015fmelerde bu temizleme i\u015fleminden vaz ge\u00e7ildi\u011fini \u00f6\u011frendim. O kadar ince i\u015f\u00e7ili\u011fe sahip zarif bir eserin \u00fczerindeki y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fm\u0131\u015f kararmay\u0131 temizlemek herhalde t\u00fcrl\u00fc sorunlar \u00e7\u0131karabilecekti. Ayr\u0131ca makette olu\u015fan siyah renkli g\u00f6r\u00fcnt\u00fc eseri bana g\u00f6re daha g\u00f6z al\u0131c\u0131 yap\u0131yordu.\r
\r
Bir zaman sonra, Topkap\u0131 Saray\u0131 M\u00fczesi’nin ikinci avlusunda yer alan Divit Odas\u0131’nda, d\u00fcnyan\u0131n say\u0131l\u0131 mekanik saat koleksiyonlar\u0131ndan birinin s\u00fcrekli sergi olarak ziyarete a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim. Bir saat\u00e7ilik \u015firketinin sponsorlu\u011funda ger\u00e7ekle\u015fen ve Topkap\u0131 Saray\u0131 M\u00fczesi Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. \u0130lber Ortayl\u0131 ile m\u00fcze y\u00f6netimi, b\u00f6l\u00fcm sorumlular\u0131 ve mekanik saat ustalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck emekleriyle hayata ge\u00e7en proje ile d\u00fcnyan\u0131n say\u0131l\u0131 mekanik saat koleksiyonlar\u0131ndan oldu\u011fu halde o g\u00fcne kadar fazla dikkat \u00e7ekmeyen nadide saatler bir anlamda g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yordu. D\u00fcnyan\u0131n say\u0131l\u0131 en geli\u015fmi\u015f mekanik saatlerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 koleksiyonda, Osmanl\u0131 Saray\u0131’nda 16. – 19. y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda biriktirilmi\u015f olan ve Avrupa’n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan \u00e7o\u011fu diplomatik hediye olarak gelen birbirinden de\u011ferli saatlerin yan\u0131 s\u0131ra, ustal\u0131k \u00f6rne\u011fi T\u00fcrk saatlerinden olu\u015fan 380’e yak\u0131n eser sergileniyordu.\r
\r
\u00d6zellikle bu sergiyi g\u00f6rmek i\u00e7in \u00f6nceki y\u0131l bir kez daha gitti\u011fim m\u00fczenin seksiyon giri\u015findeki cam b\u00f6lmenin ard\u0131nda saat kulemizin \u00e7ok de\u011ferli maketi ile de bir kez daha kar\u015f\u0131la\u015fmak beni \u00e7ok mutlu etti. O g\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda makete g\u00fcl\u00fcmseyerek bakarken hem onu hem de \u0130zmir’imizin sembol\u00fc kuleyi yaratanlar\u0131 sevgi ile selamlad\u0131m.

Related Images:<\/h3>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu yaz\u0131da bulunan \u0130zmir Saat Kulesi maketi foto\u011fraflar\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc telif hakk\u0131 yazara aittir. Kaynak g\u00f6sterilerek dahi yazardan yaz\u0131l\u0131 izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz… “\u0130zmir \u015fehrinin simgesi […]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64727"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64727"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64727\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}