{"id":64295,"date":"2013-06-20T00:00:00","date_gmt":"2013-06-20T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/?p=64295"},"modified":"2013-06-20T00:00:00","modified_gmt":"2013-06-20T00:00:00","slug":"demokrasi-kulturu-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2013\/06\/20\/demokrasi-kulturu-5\/","title":{"rendered":"Demokrasi k\u00fclt\u00fcr\u00fc – 5"},"content":{"rendered":"Demokratik \u00fclkelerde ekonomi alan\u0131nda haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hangi temel ilkeler \u00fcst\u00fcne oturmaktad\u0131r ya da oturmal\u0131d\u0131r?\r
\r
\u00c7a\u011fda\u015f demokrasilerin \u015fekillendi\u011fi ve kendisinden d\u00fcnyan\u0131n esinlendi\u011fi co\u011frafyalar Bat\u0131 Avrupa ve Kuzey Amerika\u0092d\u0131r. Sanayile\u015fmi\u015f kapitalizmle birlikte ortaya \u00e7\u0131kan ve 19. Y\u00fczy\u0131l’\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren giderek \u00f6n plana \u00e7\u0131kan \u00e7a\u011fda\u015f demokrasi kavram\u0131n\u0131n ekonomiyle olan tarihsel ili\u015fkisini \u015fu \u015fekilde \u00f6zetleyebiliriz:\r
\r
19. Y\u00fczy\u0131l’da ba\u015flayan ve h\u0131zla geli\u015fen sanayile\u015fmi\u015f kapitalizm ba\u015flang\u0131\u00e7ta kendi insan\u0131na bir k\u00f6le muamelesi yaparak erkek, kad\u0131n, \u00e7oluk, \u00e7ocuk demeden onlar\u0131 haftan\u0131n yedi g\u00fcn\u00fc, kimi zaman g\u00fcnde on sekiz saati bulan bir \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresine mahkum edip, yaln\u0131zca hayatta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir \u00fccret veriyordu. Bu d\u00f6nemde haftal\u0131k izin, y\u0131ll\u0131k izin, sa\u011fl\u0131k izni, hamilelik, do\u011fum ve lohusal\u0131k izni, sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131, i\u015fsizlik sigortas\u0131, e\u011fitim hakk\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, politika yapma hakk\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden ve haklardan s\u00f6z etme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, k\u0131saca yurtta\u015flar\u0131n insanca ya\u015fama hakk\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yoktu. \r
\r
Marx\u0092\u0131n \u00f6nc\u00fcleri ve ard\u0131llar\u0131, yani ayd\u0131n burjuvazinin ya da intelijentsian\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 olarak \u00f6rg\u00fctlenen kitleler (sendika a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak) m\u00fccadeleye ba\u015flam\u0131\u015f ve 20. Y\u00fczy\u0131l’\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde bu m\u00fccadele \u00e7ok \u015fiddetlenmi\u015f 1929\u0092da \u00e7\u00f6kmeye ba\u015flayan mevcut kapitalist d\u00fczen, nasyonal sosyalizmin devreye girip m\u00fcdahale etmesiyle saf d\u0131\u015f\u0131 edilmi\u015f ve \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra Bat\u0131 Avrupa ve Kuzey Amerika\u0092da \u00f6rg\u00fctlenen i\u015f\u00e7i kesiminin sol politikalara yak\u0131n durmas\u0131, Sovyetler Birli\u011fi’nin ve ard\u0131ndan devreye giren kom\u00fcnist\/Maoist \u00c7in\u0092in Bat\u0131 bloku olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7a\u011fda\u015f demokrasileri tehdit etmeye ba\u015flamas\u0131yla birlikte 20. Y\u00fczy\u0131l’\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fck m\u00fccadelelerle elde edilmeye ba\u015flanan haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler konusunda \u00f6nemli a\u015famalar kaydedilmi\u015f ve neo-liberal kapitalizm Karl Polanyi\u0092nin deyimiyle sosyalle\u015fmi\u015f, Jean Baudrillard\u0092a g\u00f6re ise kendi i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve zihinsel bir devrim yapamayan Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnceye kar\u015f\u0131n bir mutasyon ge\u00e7irmi\u015f, bir devrim yaparak yoluna devam etmi\u015ftir.\r
\r
Bu toplumlarda insan haklar\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri hem kitlelerin harcad\u0131\u011f\u0131 y\u00fczy\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n yo\u011fun \u00e7aba ve inat\u00e7\u0131 m\u00fccadele, hem de Do\u011fu Bloku’nun bir tehdit olu\u015fturmas\u0131 nedeniyle h\u0131zla geli\u015fme g\u00f6stermi\u015f ve d\u00fcnya i\u00e7in bir model, bir esin kayna\u011f\u0131 haline gelmi\u015ftir. Kapitalizm y\u00fczy\u0131ldan fazla s\u00fcren bir m\u00fccadele sonucu insanlar\u0131n art\u0131k insanca ya\u015famalar\u0131n\u0131n bir hak oldu\u011funu ve insanca ya\u015faman\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015famak, iyi e\u011fitilmi\u015f insan olmak, g\u00fcnde ortalama sekiz saatten fazla \u00e7al\u0131\u015fmamak, politik g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip olmak gibi \u015fu anda halen ge\u00e7erli olan pek \u00e7ok hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kabul edip, ya\u015fama ge\u00e7irilmesine izin vermek durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. \r
\r
Ancak Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6kmesi ve da\u011f\u0131lmas\u0131, Kom\u00fcnist \u00c7in\u0092in art\u0131k yaln\u0131zca ka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde ge\u00e7erli olan bir s\u00f6zc\u00fc\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, yani \u00c7in kapitalizminin \u00c7in\u0092in k\u00fcresel rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc koruyabilmesi ad\u0131na Kom\u00fcnist Parti’yi bir bak\u0131ma kitleleri zapt\u0131 rapt alt\u0131nda tutmaya (asgari \u00fccreti 250-650 TL aras\u0131nda tutmaya yarayan) yarayan bir kuruma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesiyle birlikte \u00f6zellikle Bat\u0131 Avrupa ve Kuzey Amerika\u0092n\u0131n son derece bilin\u00e7li olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilecek yurtta\u015flar\u0131, yeniden 19. Y\u00fczy\u0131l \u00e7al\u0131\u015fma ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na d\u00f6nd\u00fcrme olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, d\u00fcnyan\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine katk\u0131da bulunmalar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sistemin orta\u011f\u0131 haline getirilmi\u015flerdir. \r
\r
Bu toplumlarda proletarya Baudrillard\u0092\u0131n deyimiyle bir bak\u0131ma buharla\u015fm\u0131\u015f, ba\u015fka bir deyi\u015fle s\u0131n\u0131f atlam\u0131\u015f, sistemle su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f, dolay\u0131s\u0131yla bu toplumlar neredeyse tek s\u0131n\u0131fl\u0131, hiyerar\u015fik yap\u0131l\u0131 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcme sahip olmu\u015flard\u0131r. Bu geli\u015fmi\u015f demokrasilere sahip toplumlar\u0131n demokratik yap\u0131lar\u0131 art\u0131k k\u00fcresel ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olup her an yara alabilecek ya da kan kayb\u0131na u\u011frayabilecek bir konumdad\u0131r. \u00d6yleyse bu \u00fclkelerin mevcut demokratik yap\u0131lanmalar\u0131na \u00e7ok fazla bel ba\u011flamadan (zira model olma \u00f6zelliklerini g\u00f6rece yitirmi\u015flerdir), evrensel nitelikteki demokratik ilkeler \u00fcst\u00fcne oturan \u00f6zg\u00fcn yerel demokratik rejimler olu\u015fturmak gerekmektedir. \r
\r
K\u00fcresel ekonomi rekabet g\u00fcc\u00fc olmayan \u00fclkeleri bir sefalet d\u00fczeni ve anti demokratik bir yap\u0131lanmaya mahkum ederken, belli alanlar ya da konularda belli bir rekabet g\u00fcc\u00fcne sahip toplumlar\u0131n demokratik bir rejime sahip olabileceklerini g\u00f6stermektedir. Tabii \u00f6nemli olan bu demokrasilerin standartlar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye gibi belli bir rekabet g\u00fcc\u00fcne sahip oldu\u011funu kan\u0131tlayan bir ulusal ekonominin demokrasi penceresinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ekonomi alan\u0131nda evrensel nitelikte ge\u00e7erli oldu\u011fu s\u00f6ylenebilecek insan haklar\u0131 normlar\u0131na uymad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130nsanca ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na uygun demokratik bir \u00fccretlendirme politikas\u0131n\u0131 benimsemeyen yerel kapitalist d\u00fczende \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131n asgari \u00fccret ald\u0131klar\u0131 ve bunun insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 bir \u00fccret felsefesi olup, toplumun bu kesimlerini ahlaks\u0131zl\u0131\u011fa itme konusunda \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. \r
\r
\u00dclkenin her yerinde yurtta\u015flar\u0131na e\u015fit ya\u015fam, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, ula\u015f\u0131m, \u00e7al\u0131\u015fma, dola\u015fma vb olanaklar sunamayan bir kapitalizmin hen\u00fcz sosyal adalet ve geli\u015fmi\u015f bir demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131ndan yoksun oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye\u0092dekine liberal ekonomi denilmesi durumunda Bat\u0131 Avrupa ya da Kuzey Amerika gibi \u00fclkelerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 kapsayan ekonomik yakla\u015f\u0131m\u0131n sosyal demokrat bir nitelik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek gerekir. Bu \u00fclkeler \u00f6rne\u011fin, ABD ayda 900 dolardan az kazanan yurtta\u015f\u0131n\u0131 yoksul olarak kabul ederken, Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinin hemen tamam\u0131nda asgari \u00fccret 800 Euro\u0092dan daha y\u00fcksek olup Fransa d\u0131\u015f\u0131nda (bu \u00fclkede \u00e7al\u0131\u015fan n\u00fcfusun y\u00fczde 17\u0092si, yani yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt bu\u00e7uk milyon \u00e7al\u0131\u015fan asgari \u00fccret almaktad\u0131r) kalan \u00fclkelerde asgari \u00fccret \u00e7al\u0131\u015fan kesimin y\u00fczde 1\u0092i ile y\u00fczde 4\u0092\u00fc aras\u0131nda de\u011fi\u015fip, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk asgari \u00fccretin \u00fcst\u00fcnde bir maa\u015f almaktad\u0131r. \r
\r
Ekonomi alan\u0131nda e\u015fitlik ilkesinin en \u00f6nemli de\u011fi\u015fkeni olan \u00fccret konusunda Bat\u0131 Avrupa toplumlar\u0131na 20. Y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda sosyal demokrat bir yakla\u015f\u0131m \u00f6neren Marcel Mauss\u0092a g\u00f6re \u00fccret \u00f6rne\u011fin, bir ay boyunca belli bir i\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda harcanan eme\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olamaz, \u00fccret hesaplamas\u0131 bir insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n 25-30 y\u0131l\u0131n\u0131 bir i\u015fe vermesinden hareketle hesaplanmas\u0131 gereken bir \u015feydir.\r
\r
T\u00fcrkiye\u0092de insanlar di\u011fer insanlar\u0131 ya da yurtta\u015flar di\u011fer yurtta\u015flar\u0131 \u00f6nce insan olarak g\u00f6remedikleri s\u00fcrece demokratik bir ekonomi anlay\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6z etmek de m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r.

Related Images:<\/h3>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Demokratik \u00fclkelerde ekonomi alan\u0131nda haklar ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler hangi temel ilkeler \u00fcst\u00fcne oturmaktad\u0131r ya da oturmal\u0131d\u0131r? \u00c7a\u011fda\u015f demokrasilerin \u015fekillendi\u011fi ve kendisinden d\u00fcnyan\u0131n esinlendi\u011fi co\u011frafyalar Bat\u0131 Avrupa […]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64295"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64295"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64295\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}