{"id":62715,"date":"2008-03-01T00:00:00","date_gmt":"2008-03-01T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/?p=62715"},"modified":"2008-03-01T00:00:00","modified_gmt":"2008-03-01T00:00:00","slug":"izmir-yangini-ve-izmir-den-kacis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2008\/03\/01\/izmir-yangini-ve-izmir-den-kacis\/","title":{"rendered":"\u0130zmir yang\u0131n\u0131 ve \u0130zmir&#8217;den ka\u00e7\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"<b>Korhan Be\u015fik\u00e7i\r<br>Avukat<\/b>\r<br>\r<br>30 Eyl\u00fcl 1922 tarihli <b>L&#8217;illustration<\/b> Dergisi&#8217;nde \u0130zmir yang\u0131n\u0131 ve \u0130zmir&#8217;den ka\u00e7\u0131\u015fla ilgili b\u00f6l\u00fcmlerini \u00e7evirerek aktar\u0131yorum.\r<br>\r<br>\u0130lgin\u00e7tir, hik\u00e2ye tan\u0131d\u0131k ama bakan g\u00f6z\u00fcn konumu farkl\u0131. Bug\u00fcne dek hep &#8220;denize d\u00f6k\u00fclenlere&#8221; kara taraf\u0131ndan bakt\u0131k, burada denizden g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc g\u00f6receksiniz. S\u00f6yledi\u011fim gibi bire bir \u00e7eviri ile yetinip hi\u00e7 yorum yapmamaya \u00f6zen g\u00f6sterdim. Ama hik\u00e2ye hangi taraftan bak\u0131l\u0131rsa bak\u0131ls\u0131n bir trajedi. Ancak as\u0131l failler her zaman oldu\u011fu gibi en az zayiatla liman\u0131 ilk terk edenler oluyor.\r<br>\r<br><i><b>12 Eyl\u00fcl 1922<\/b>\r<br>\r<br>Deniz Ta\u015f\u0131ma Kumpanyas\u0131&#8217;n\u0131n Lamartine adl\u0131 gemisi, \u0130zmir K\u00f6rfezi&#8217;ndeki b\u00fct\u00fcn gemilerin aras\u0131nda, i\u00e7inde bulunulan an g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131, deniz ise parlak ve \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 bir mavi&#8230; \r<br>K\u00fc\u00e7\u00fck Asya&#8217;n\u0131n denize dik uzanan k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n vah\u015fi bir havas\u0131 var, \u015furada burada k\u00fc\u00e7\u00fck yerle\u015fimler g\u00f6z\u00fckmekte derken birden iki top at\u0131\u015f\u0131 sessizli\u011fi y\u0131rt\u0131yor. \r<br>Sol taraf\u0131m\u0131zda k\u00fc\u00e7\u00fck bir adan\u0131n ard\u0131nda, bir Yunan sava\u015f gemisi uzak mesafede ka\u00e7an son Yunan ordusunu takip eden T\u00fcrk s\u00fcvarilerini topa tutuyor. \r<br>Gemimiz \u00fczerinde Osmanl\u0131 bayra\u011f\u0131 dalgalanan k\u00fc\u00e7\u00fck bir kale ile korunan dar bir ge\u00e7itten ge\u00e7iyor, yerde saklanm\u0131\u015f kimi T\u00fcrk askerleri bizi g\u00f6rmek i\u00e7in kafalar\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131yorlar, daha \u015fimdiden \u0130zmir evlerini uzaktan se\u00e7ebiliyoruz. \r<br>Liman taraf\u0131nda g\u00f6r\u00fclen g\u00f6steri\u015fli dumanlar sava\u015f gemilerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \r<br>Ve i\u015fte korkun\u00e7 manzara kar\u015f\u0131m\u0131zda; Edgart-Quinet, Jean Bart, Vittorio Emanuele, Venezia, King George, \u0130ron Duke ve pek\u00e7o\u011fu Amerikan bayrakl\u0131 daha bir\u00e7ok torpido ve destroyer r\u0131ht\u0131m\u0131 ve liman\u0131 g\u00f6zl\u00fcyorlar. \r<br>\u015eimdi \u0130zmir tam olarak g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde, \u0130zmir; Ege&#8217;nin incisi, do\u011fu hal\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnee uzanm\u0131\u015f krali\u00e7e&#8230; \r<br>\u0130ki yan\u0131ndaki tepelerin \u00fczerindeki Bizans surlar\u0131 aras\u0131nda yer alan &#8220;T\u00fcrk \u015eehri&#8221;, mavi g\u00f6\u011f\u00fcn alt\u0131nda e\u015fsiz bir dantel gibi g\u00f6z\u00fckmekte&#8230; \r<br>Kordon boyunca &#8220;Avrupa \u015fehri&#8221; uzanmakta, burada kiliselerin \u00e7anlar\u0131, yan\u0131 ba\u015f\u0131nda beyaz minareler&#8230; \r<br>\u00dc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr Mustafa Kemal&#8217;in muzaffer ordusu \u015fehre girmi\u015f durumda, d\u00fczen yeniden sa\u011fland\u0131. \r<br>Yabanc\u0131 n\u00fcfus i\u00e7in s\u0131\u011f\u0131nacak yerler aran\u0131yor, \u015fimdiye kadar sava\u015f gemileri sayesinde kendini korumal\u0131 hisseden H\u0131ristiyan halk, tekrar kendini g\u00fcvende hissetmeye ba\u015flad\u0131. \r<br>R\u0131ht\u0131m \u00fczerindeki canl\u0131l\u0131k \u015fiddetli ve yo\u011fun, g\u00fcne\u015f k\u00f6rfezi k\u0131z\u0131la boyayarak batt\u0131, gece oldu. \r<br>Uzaklardan top sesleri, \u015fehir par\u0131ldayan binlerce ate\u015fle ayd\u0131nlan\u0131yor. \r<br>Gemilerin projekt\u00f6rleri karanl\u0131\u011f\u0131 ar\u0131yorlar. \r<br>\u015eehrin T\u00fcrk mahallesi k\u0131sm\u0131ndan silah sesleri ve bomba patlamalar\u0131 ve kad\u0131n \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 geliyor, sonra gecede derin bir sessizlik&#8230; \r<br>\r<br><b>13 Eyl\u00fcl 1922<\/b>\r<br>\r<br>G\u00fcn a\u011fard\u0131ktan beridir, kay\u0131k\u00e7\u0131lar kara ile gemiler aras\u0131nda gidip gelmeyi kesmediler. \r<br>\u00d6\u011frendi\u011fime g\u00f6re emir verilmi\u015f, \u0130zmir&#8217;deki t\u00fcm \u0130ngiliz unsurlar\u0131 \u015fehri derhal terk edecekler&#8230; Ordu emri&#8230; \r<br>Zaten \u00e7ok kalabal\u0131k de\u011filler 3 bin civar\u0131, Maltais olays\u0131z bi\u00e7imde pek \u00e7o\u011funu g\u00fcvertesine al\u0131yor. \r<br>\u00d6\u011fleden sonra 14.00 civar\u0131, Ermeni mahallesinden dumanlar y\u00fckseliyor ama yang\u0131n b\u00fcy\u00fcmeden kontrol alt\u0131na al\u0131nabiliyor. \r<br>Bu s\u0131rada r\u0131ht\u0131m \u00fczerindeki insanlar korku i\u00e7inde, limana yak\u0131n bir yerde bulunan Amerikan Konsoloslu\u011fu \u00f6n\u00fcnde demirlemi\u015f bir gemi, g\u00fcvertesine \u00e7\u0131kmak i\u00e7in kendilerini suya atan insanlar y\u00fcz\u00fcnden uzakla\u015fmak zorunda kal\u0131yor. \r<br>Ve i\u015fte yine Ermeni Mahallesi, iki ev daha yanmaya ba\u015fl\u0131yor, durum ciddi, g\u00fcneyden esen r\u00fczg\u00e2r alevleri k\u00f6r\u00fckleyip Avrupa mahallesine do\u011fru s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor, bu arada Ermeni mahallesinden silah ve bomba sesleri geliyor. \r<br>Bunlar T\u00fcrk y\u00f6netimi alt\u0131nda kalmaktansa \u00f6lmeye karar veren Ermeniler&#8230; \r<br>Ve m\u00fchimmat deposu m\u00fcthi\u015f bir g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle havaya u\u00e7uyor. \r<br>Saat ak\u015fam 21.00, g\u00f6ky\u00fcz\u00fc art\u0131k geni\u015f bir duman tabakas\u0131yla kapl\u0131, kay\u0131k\u00e7\u0131lar Frans\u0131z ve \u0130talyanlar\u0131 yanan evlerinden gemilere ta\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131lar, bu panik ortam\u0131nda bile Frans\u0131z askerleri takdire de\u011fer bir so\u011fukkanl\u0131l\u0131k i\u00e7erisindeler, y\u00fcrekler ac\u0131s\u0131 sahneler var. \r<br>Scrivia adl\u0131 \u0130talyan gemisinin g\u00fcvertesinde r\u0131ht\u0131ma 100 metre mesafeden olan biteni izliyorum. \r<br>Saat sabah\u0131n 02.00&#8217;si, yang\u0131n iyice kontrolden \u00e7\u0131kt\u0131, \u0130zmir tiyatrosu sanki bir saman balyas\u0131ym\u0131\u015f\u00e7as\u0131na bir anda tutu\u015ftu, yirmi dakika i\u00e7inde tiyatronun yerinde d\u00f6rt duvar ve moloz y\u0131\u011f\u0131n\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131. \r<br>Alevler Frans\u0131z konsoloslu\u011funa da s\u0131\u00e7rad\u0131, ta\u015f yap\u0131 alevlere ancak birka\u00e7 zaman direnebildi, yang\u0131n \u0130talyan okuluna da ge\u00e7ti, okulun \u00e7at\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan g\u00f6z\u00fc pek \u0130talyan denizciler Amiral gemilerine \u0131\u015f\u0131kla haber vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. \r<br>Patlamalar \u00e7o\u011fald\u0131, ate\u015fin benzin ve alkol depolar\u0131na ula\u015fmas\u0131yla, yang\u0131n\u0131n \u015fiddeti ve panik artt\u0131. \r<br>\u0130talyan, Yunan ve Ermeni s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131 ta\u015f\u0131yan ilk kay\u0131klar gemimize ula\u015ft\u0131. \r<br>Emir kat\u0131: &#8220;\u00d6nce \u0130talyanlar&#8221; diye ba\u011f\u0131r\u0131yor Kaptan, ancak bu durumda nas\u0131l ay\u0131rt edilebilir? \r<br>Yalvaran kad\u0131nlar var, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kollar\u0131nda s\u0131k\u0131ca tutmu\u015f kad\u0131nlar&#8230; \r<br>Sonunda insanl\u0131k galip geliyor ve &#8220;Hepsini kurtar\u0131n&#8221; emri geliyor, merdiven iniyor, fenerler gelenlerin y\u00fczlerini ayd\u0131nlat\u0131yor.\r<br>Orada, yar\u0131 karanl\u0131k i\u00e7inde korkun\u00e7 bir sava\u015f var, denize d\u00fc\u015fen bedenler, y\u00fcrek par\u00e7alayan \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar&#8230;\r<br>R\u0131ht\u0131m \u00e7\u00f6kmeden gemilere ula\u015fabilenlerde bir kaybolmu\u015fluk hali ve yorgunluk ve sonras\u0131nda uyku kim bilir ka\u00e7\u0131nc\u0131 uykusuz gecenin ard\u0131ndan hayvani bir ihtiya\u00e7 gere\u011fi huzursuz bir uyku&#8230; \r<br>\u015eehrin \u00fcst\u00fcnde alev toplar\u0131 \u00e7ok y\u00fckseklere \u00e7\u0131k\u0131yor, patlamalar gemimizin g\u00f6vdesini sars\u0131yor. \r<br>Derken, tam biz Amerikan konsoloslu\u011funa do\u011fru bakarken, bir destroyer projekt\u00f6r\u00fcn\u00fc ona do\u011fru \u00e7evirdi, i\u015fte ate\u015ften bir top gibi \u00fczerimize gelen bir b\u00fcy\u00fck bir T\u00fcrk kay\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeki mallar\u0131n tamam\u0131 tutu\u015fmu\u015f vaziyette, r\u00fczg\u00e2r\u0131n etkisiyle gemimize do\u011fru s\u00fcr\u00fckleniyor, ka\u00e7mak i\u00e7in aceleyle demir al\u0131yoruz.\r<br>\r<br><b>14 Eyl\u00fcl 1922<\/b>\r<br>\r<br>Saat sabah\u0131n 07.00&#8217;si, g\u00f6\u011f\u00fc tamamen kaplam\u0131\u015f duman y\u00fcz\u00fcnden, g\u00fcne\u015f y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6steremiyor. Bu arada biz \u0130zmir&#8217;i \u00e7arpan b\u00fcy\u00fck felaketi anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \r<br>Halen b\u00fcy\u00fck bir toz kald\u0131rarak \u00e7\u00f6ken duvarlar g\u00f6r\u00fcyoruz, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n gemilere ta\u015f\u0131nma i\u015fi devam ediyor, gece boyunca 10 bin ki\u015fi ta\u015f\u0131nd\u0131 ama ka\u00e7\u0131 geride umutsuz, susuz ve canl\u0131 kald\u0131? \r<br>Bizim g\u00fcvertemizde \u0130talyan&#8217;dan \u00e7ok Yunanl\u0131 var ve de pek \u00e7ok Ermeni, kimileri sokak \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131nda yaralanm\u0131\u015f durumda, m\u00fcrettebat gemide d\u00fczeni sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\r<br>Birbiri ard\u0131na gemiler liman\u0131 terk ediyorlar, ilk gidenler \u0130ngilizler oluyor. Gemimiz Scrivia d\u00f6n\u00fc\u015fte Pire liman\u0131na u\u011frayacak, k\u00fc\u00e7\u00fck bir gemi Scrivia, 3500 tonluk k\u00fc\u00e7\u00fck bir gemi, g\u00fcvertesinde 3 bin s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 ta\u015f\u0131yan k\u00fc\u00e7\u00fck bir gemi&#8230; \r<br>\r<br><b>G. ERCOLE<\/b><\/i>\r<br>\r<br>\r<br><u><i>L&#8217;illustration Dergisi&#8217;nden al\u0131nan foto\u011fraflar\u0131 b\u00fcy\u00fck boyutta g\u00f6rmek i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/i><\/u>\r<br>\r<br>\r<br><a href=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/01032008kb01.jpg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/tn01032008kb01.jpg\" border=\"0\" align=\"right\"><\/a>Birinci foto\u011fraf \u0130talyan kolonisinin Scrivia&#8217;n\u0131n g\u00fcvertesine bindirili\u015fi.\r<br>\r<br>\r<br>\r<br>\r<br>\r<br>\r<br><a href=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/01032008kb02.jpg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/tn01032008kb02.jpg\" border=\"0\" align=\"right\"><\/a>\u0130kinci foto\u011fraf Edgar Quinet isimli Frans\u0131z kruvaz\u00f6r\u00fcnden Scrivia&#8217;n\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc.\r<br>\r<br>\r<br>\r<br>\r<br>\r<br>\r<br><a href=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/01032008kb03.jpg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/tn01032008kb03.jpg\" border=\"0\" align=\"right\"><\/a>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc foto\u011fraf liman taraf\u0131nda yang\u0131n, yang\u0131n\u0131n merkezi sa\u011fda liman\u0131n arkas\u0131 ile Ermeni mahallesi.\r<br>\r<br>\r<br>\r<br>\r<br><a href=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/01032008kb04.jpg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/tn01032008kb04.jpg\" border=\"0\" align=\"right\"><\/a>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc foto\u011fraf ise \u0130talyan ve Yunanl\u0131lar\u0131 ta\u015f\u0131yan kay\u0131klar Scrivia gemisine yana\u015f\u0131yor uzakta Sardaigne gemisi ile dumanlar i\u00e7indeki \u015fehrin silueti.\r<br>\r<br>\r<br>\r<br>\r<br>\r<br><a href=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/01032008kb05.jpg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.kentyasam.com.tr\/Konuk\/tn01032008kb05.jpg\" border=\"0\" align=\"right\"><\/a>Be\u015finci foto\u011fraf (kapak) \u0130talyan, Frans\u0131z ve \u0130ngiliz (Harrigton) generaller \u0130stanbul&#8217;da M\u00fcttefik Kuvvetler Komutanl\u0131\u011f\u0131 Karargah\u0131 balkonunda.<h3>Related Images:<\/h3>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Korhan Be\u015fik\u00e7i Avukat 30 Eyl\u00fcl 1922 tarihli L&#8217;illustration Dergisi&#8217;nde \u0130zmir yang\u0131n\u0131 ve \u0130zmir&#8217;den ka\u00e7\u0131\u015fla ilgili b\u00f6l\u00fcmlerini \u00e7evirerek aktar\u0131yorum. \u0130lgin\u00e7tir, hik\u00e2ye tan\u0131d\u0131k ama bakan g\u00f6z\u00fcn konumu <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2008\/03\/01\/izmir-yangini-ve-izmir-den-kacis\/\" title=\"\u0130zmir yang\u0131n\u0131 ve \u0130zmir&#8217;den ka\u00e7\u0131\u015f\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62715"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62715"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62715\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}