{"id":123185,"date":"2025-02-02T19:27:27","date_gmt":"2025-02-02T16:27:27","guid":{"rendered":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/?p=123185"},"modified":"2025-02-02T20:58:01","modified_gmt":"2025-02-02T17:58:01","slug":"duman-zehirlenmesi-ve-ilk-yardim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2025\/02\/02\/duman-zehirlenmesi-ve-ilk-yardim\/","title":{"rendered":"Duman zehirlenmesi ve ilk yard\u0131m"},"content":{"rendered":"\n<p>Bu yaz\u0131m\u0131zda &#8220;duman (soba, karbon monoksit) zehirlenmesi nedir?&#8221;, &#8220;Nas\u0131l oluyor da zehirleniyor ve \u00f6l\u00fcyoruz?&#8221;, &#8220;Zehirlendi\u011fini fark etti\u011fimiz ki\u015fiye nas\u0131l ilk yard\u0131m uygular\u0131z?&#8221;, &#8220;Bu t\u00fcr zehirlenmeden korunman\u0131n yollar\u0131 nedir?&#8221; gibi ba\u015fl\u0131klar\u0131 inceleyece\u011fiz. \u00d6nce, neden bu konuyu ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131klayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkemizde her y\u0131l havalar\u0131n so\u011fudu\u011fu k\u0131\u015f aylar\u0131nda, lodos f\u0131rt\u0131nas\u0131n\u0131n oldu\u011fu, sobalar\u0131n yak\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde bu t\u00fcr zehirlenme vakalar\u0131na \u00e7ok rastl\u0131yoruz. Daha da \u00f6nemlisi bu \u00f6nlenebilir basit bir olay nedeniyle \u00f6l\u00fcmler ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu konuyu ele al\u0131rken, havalar\u0131n so\u011fumaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnlerde olabilecek zehirlenmeler ve sonras\u0131ndaki \u00f6l\u00fcmleri engelleyebilmek i\u00e7in konu hakk\u0131nda fark\u0131ndal\u0131k yaratmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Duman zehirlenmesi ne demektir? K\u00f6m\u00fcrl\u00fc (koval\u0131) soba, mangal, kuzine, ocak ve di\u011fer \u0131s\u0131t\u0131c\u0131lar ile do\u011fal gaz, b\u00fctan gaz\u0131, \u015fofben, gibi cihazlar ile otomobil egzozundan \u00e7\u0131kan tam yanmam\u0131\u015f gaz\u0131n solunmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan, zaman\u0131nda fark edilmezse \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan zehirlenmedir. Duman zehirlenmeleri \u00f6zellikle koval\u0131 odun \/ k\u00f6m\u00fcr sobas\u0131n\u0131n yar\u0131 yanar \u015fekilde b\u0131rak\u0131l\u0131p ayn\u0131 ortamda uyudu\u011fumuz zaman ortaya \u00e7\u0131kar. Yani bu t\u00fcr zehirlenmelerde \u00f6l\u00fcm maalesef uyku s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc ortamda, yani soludu\u011fumuz havada var oldu\u011funu fark edemedi\u011fimiz, kokusu, tad\u0131 ve rengi olmayan bu zehirli gaz var \u00f6nce uykumuzu getirir, arkas\u0131ndan bilincimiz kapan\u0131r ve uykuda \u00f6l\u00fcm ortaya \u00e7\u0131kar. Peki, neden, ni\u00e7in, nas\u0131l zehirleniyoruz? Zehirleniyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc o anda ortamdaki gazdan (duman) zehirlendi\u011fimizi fark etmiyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda o anda bu zehirli gaz\u0131 soludu\u011fumuzu, dolay\u0131s\u0131 ile zehirlenmekte oldu\u011fumuzu fark edemiyoruz. G\u00fc\u00e7l\u00fckle ortamda zehirli gaz oldu\u011funu fark etsek bile kendimizi tehlikeden uzakla\u015ft\u0131ram\u0131yoruz. Beynimiz zehirlendi\u011fimizi alg\u0131lasa bile kaslar\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor, olay yerini terk edemiyor, ba\u011f\u0131rarak yard\u0131m isteyemiyoruz. Sonu\u00e7ta zehirlenerek yava\u015f yava\u015f \u00f6l\u00fcme gidiyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu zehirli karbon monoksit gaz\u0131 dokular ve organlar\u0131m\u0131zda ya\u015fam\u0131m\u0131z i\u00e7in vazge\u00e7ilmez yeri olan oksijenin ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 yerlere ba\u011flanarak ki\u015finin dokular\u0131n\u0131n oksijensiz kal\u0131p \u00f6lmesine neden oluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu katil gaz\u0131n bu b\u00f6lgelere ba\u011flanma g\u00fcc\u00fc normal oksijene g\u00f6re 200 kat daha fazla. Sonu\u00e7ta ki\u015finin dokular\u0131na soludu\u011fumuz havadaki oksijen yerine bu zehirli gaz ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ki\u015fi uykusunda hava a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 nedeni ile \u00f6l\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Hayatta kalabilmemiz i\u00e7in o anda mutlaka bir ki\u015finin bu tehlikeli durumu fark edip ki\u015fiyi o ortamdan kurtarmas\u0131 gerekiyor. Maalesef bu gaz\u0131n (karbon monoksit, duman, yanmam\u0131\u015f gaz) di\u011fer k\u00f6t\u00fc bir \u00f6zelli\u011fi de solundu\u011fu zaman insana uyku hali vermesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Banyoda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcp gaz ile \u00e7al\u0131\u015fan \u015fofben ve t\u00fcp\u00fcn\u00fcn banyo i\u00e7inde olmas\u0131, do\u011fal gaz hatt\u0131nda sorun \/ ka\u00e7ak olmas\u0131, baca ba\u011flant\u0131s\u0131 olmadan kullan\u0131lmas\u0131 veya baca ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n, bacan\u0131n yetersiz \/ t\u0131kal\u0131 olmas\u0131 ve saire de b\u00fcy\u00fck risktir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zehirlenme belirtileri<\/strong>: Dumanla zehirlenen ki\u015filerde g\u00f6r\u00fclebilecek grip benzeri belirtiler \u015funlar:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>G\u00f6zlerde k\u0131zarma,<\/li>\n\n\n\n<li>Burun ak\u0131nt\u0131s\u0131<\/li>\n\n\n\n<li>Sarho\u015fluk hissi,<\/li>\n\n\n\n<li>Kulak \u00e7\u0131nlamas\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Yorgunluk ve bulant\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>D\u00fc\u015f\u00fcnmede g\u00fc\u00e7l\u00fck,<\/li>\n\n\n\n<li>G\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>\u00c7arp\u0131nt\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Uyu\u015fma,<\/li>\n\n\n\n<li>Deride renk de\u011fi\u015fikli\u011fi (kiraz k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131),<\/li>\n\n\n\n<li>G\u00f6rme bozukluklar\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Bulant\u0131, kusma,<\/li>\n\n\n\n<li>G\u00f6\u011f\u00fcste a\u011fr\u0131,<\/li>\n\n\n\n<li>Soluk al\u0131p vermekte g\u00fc\u00e7l\u00fck,<\/li>\n\n\n\n<li>Hareketlerde yava\u015flama,<\/li>\n\n\n\n<li>Sarho\u015fluk hali.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Karbon monoksit gaz\u0131 zehirlenmesi belirtileri<\/strong>: Bu t\u00fcr zehirlenmelerde bulgular \u00e7ok silik ama tipiktir. \u015e\u00f6yle:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 genelde mevsim olarak havalar\u0131n so\u011fudu\u011fu sonbahar veya k\u0131\u015f aylar\u0131d\u0131r. Zira sobalar, kaloriferler yanmaktad\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>Hayatta kalan ki\u015filerde en s\u0131k rastlanan bulgu ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, g\u00f6zlerde k\u0131zar\u0131kl\u0131k, burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, halsizlik gibi grip \/ nezle benzeri belirtilerdir.<\/li>\n\n\n\n<li>O ortamda (ev, okul, i\u015fyeri vesaire) bulunan bir\u00e7ok ki\u015fide ayn\u0131 \u015fik\u00e2yet ve belirtilerin bulunmas\u0131 \u00e7ok anlaml\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Burada sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z belirtiler hi\u00e7bir \u015fekilde duman zehirlenmesine \u00f6zg\u00fc belirtiler de\u011fildir. Grip, nezle gibi hastal\u0131klarda da bu belirtiler vard\u0131r. Bu nedenle biz hekimler i\u00e7inde bu t\u00fcr hastalar\u0131 acil serviste ilk anda te\u015fhis etmemiz olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>En \u00f6nemli ayr\u0131nt\u0131, ayni evden \/ k\u0131\u015fladan \/ yatakhaneden \/ i\u015f yerinden, yani toplu ortamlardan gelen birka\u00e7 ki\u015fide ayn\u0131 anda ba\u015flayan ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, grip benzeri belirtiler, sersemlik hali gibi belirtiler varsa o insanlarda hemen duman zehirlenmesi ihtimali akla getirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Zehirlenen (zehirlendi\u011finden \u015f\u00fcphelendi\u011fimiz veya emin oldu\u011fumuz) hastaya ilk yard\u0131m nas\u0131l yap\u0131l\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Ki\u015fiyi zehirleyen nedeni ortadan kald\u0131ral\u0131m ki hem o zehirlenmeye devam etmesin hem de biz o ortamda ayni havay\u0131 soluyarak zehirlenip, kazazede olmayal\u0131m. Sobay\u0131, \u015fofbeni vesaire s\u00f6nd\u00fcrelim.<\/li>\n\n\n\n<li>Kapal\u0131 bir ortamdaki ki\u015fi veya ki\u015filerin zehirlendi\u011fini fark ettik. Hemen, kendimiz de zehirlenmeden, yani kazazede olmadan, g\u00fcvenli ve h\u0131zl\u0131 hareket edelim, mesela odaya girerken a\u011f\u0131z ve burnumuzu \u0131slak mendil vesaire ile kapatal\u0131m,<\/li>\n\n\n\n<li>Ki\u015fiyi s\u00fcratle o ortamdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p bol temiz hava solumas\u0131n\u0131 sa\u011flayal\u0131m Ortamda, odada bulunan kap\u0131y\u0131, pencereyi a\u00e7al\u0131m. Varsa ki\u015finin kravat\u0131n\u0131 gev\u015fetelim, g\u00f6mle\u011finin ilk d\u00fc\u011fmesini a\u00e7al\u0131m ki rahat nefes al\u0131p versin. Ki\u015fiyi balkona, bah\u00e7eye, terasa \u00e7\u0131karal\u0131m,<\/li>\n\n\n\n<li>Hemen t\u0131bbi ve lojistik yard\u0131m isteyelim. Yani zehirlenen ki\u015fiyi o zehirli gaz\u0131n (duman\u0131n) bulundu\u011fu ortamdan temiz haval\u0131 ortama ta\u015f\u0131mam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak ilk yard\u0131m g\u00f6n\u00fcll\u00fcs\u00fc bulal\u0131m ve 112 no\u2019lu telefonu arayarak, sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin (ambulans, doktor, paramedik) olay yerine gelmesini sa\u011flayal\u0131m.<\/li>\n\n\n\n<li>E\u011fer ki\u015finin kalbi ve solunumu durmu\u015fsa, e\u011fitimimiz varsa \u201cTemel Ya\u015fam Deste\u011fi&#8221; (suni solunum) uygulayal\u0131m. E\u011fitimimiz yoksa hastaya dokunmayal\u0131m.<\/li>\n\n\n\n<li>Bu ilk yard\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131 ba\u015farabilmek i\u00e7in hemen ilk yard\u0131m e\u011fitimi alal\u0131m.<\/li>\n\n\n\n<li>Ki\u015finin bilinci a\u00e7\u0131ksa omuzuna dokunarak &#8220;ge\u00e7mi\u015f olsun&#8221; diyelim, kendimizi tan\u0131tal\u0131m, yapt\u0131klar\u0131m\u0131z ve yapacaklar\u0131m\u0131z\u0131 anlatarak kendisine g\u00fcven telkin edelim,<\/li>\n\n\n\n<li>Zehirlendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ki\u015finin \u00fczerindeki giysileri (kravat, fular, atk\u0131 vesaire) gev\u015feterek rahat nefes al\u0131p vermesini sa\u011flayal\u0131m,<\/li>\n\n\n\n<li>Ki\u015fiyi rahat nefes ald\u0131\u011f\u0131 pozisyonda kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayal\u0131m, Hemen kap\u0131 pencere a\u00e7arak ortam\u0131n havalanmas\u0131 ve temiz hava ile dolmas\u0131n\u0131 sa\u011flayal\u0131m,<\/li>\n\n\n\n<li>Gaz ka\u00e7a\u011f\u0131 nedeni olan kayna\u011f\u0131 (\u015fofben, do\u011fal gaz, soba vesaire) hemen kapatal\u0131m ki gaz\u0131n ortama s\u0131zmas\u0131 \/ da\u011f\u0131lmas\u0131 dursun,<\/li>\n\n\n\n<li>Yo\u011fun gaz varl\u0131\u011f\u0131ndan endi\u015femiz varsa 112 acil yard\u0131m numaras\u0131n\u0131 arayal\u0131m. \u0130tfaiye te\u015fkilat\u0131 bu konuda tam yetkili ve tecr\u00fcbelidir,<\/li>\n\n\n\n<li>Hastay\u0131 g\u00f6zetimsiz b\u0131rakmadan \u00e7evreden yard\u0131m isteyelim,<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Korunma tedbirleri neler?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u0131pta en etkin ve en ucuz tedavi yaralanmadan, hasta olmadan tedbir almak, yani korunmad\u0131r (Koruyucu hekimlik). Yani hastalanmadan, yaralanmadan \u00f6nce alaca\u011f\u0131m\u0131z basit tedbirler bizi daha ciddi hastal\u0131k, yaralama ve hatta \u00f6l\u00fcmden kurtar\u0131r. Bu tedbirleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Evimiz ve i\u015fyerimizde \u00e7ok iyi baca sistemi kural\u0131m,<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130tfaiye taraf\u0131ndan bacalar\u0131m\u0131z\u0131n y\u0131ll\u0131k bak\u0131m\u0131 ve temizli\u011fini yapt\u0131ral\u0131m,<\/li>\n\n\n\n<li>Evimiz ve i\u015fyerimizde gaz alarm detekt\u00f6rleri takt\u0131ral\u0131m,<\/li>\n\n\n\n<li>\u015eofbenimizi ve t\u00fcp\u00fcn\u00fc banyoda de\u011fil, balkonda tutal\u0131m,<\/li>\n\n\n\n<li>\u00d6zellikle kuzine, koval\u0131 soba kurulu ortamlarda dikkat edelim, onlar\u0131 tamamen s\u00f6nd\u00fcrd\u00fckten ve hatta s\u00f6nd\u00fcklerine emin olduktan sonra uyuyal\u0131m,<\/li>\n\n\n\n<li>Kapal\u0131 garajlarda arabam\u0131z\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak uzun s\u00fcre araba i\u00e7inde zaman ge\u00e7irmeyelim, uyumayal\u0131m.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Nice sa\u011fl\u0131kl\u0131 dumans\u0131z, zehirlenmesiz g\u00fcnlerde g\u00f6r\u00fc\u015febilmek \u00fcmidiyle en derin sevgi ve sayg\u0131lar\u0131m\u0131 sunar\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Prof. Dr. G\u00fcrkan Ersoy. Duman (karbonmonoksit) zehirlenmesi ve ilk yard\u0131m. Medikongre Dergisi, Say\u0131:175, Sayfa 36. https:\/\/bit.ly\/Medikongre175.<\/li>\n\n\n\n<li>Prof. Dr. G\u00fcrkan Ersoy. Sessiz \u00d6l\u00fcm. Duman Zehirlenmesi. \u0130lk Yard\u0131m Fark\u0131ndal\u0131k Dergisi\u201d II. Say\u0131. https:\/\/online.fliphtml5.com\/flahn\/kwnn. Sayfa: 9-13.<\/li>\n\n\n\n<li>T.C Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131. \u0130lk Yard\u0131m E\u011fitim Kitab\u0131. Ankara, 2024. ISBN: 978-975-590-913-4. Bakanl\u0131k Yay\u0131n No: 1293.<\/li>\n\n\n\n<li>2024 American Heart Association and American Red Cross Guidelines for First Aid. (Circulation. 2024;150: e00\u2013e00. DOI: 10.1161\/CIR.0000000000001281)<\/li>\n\n\n\n<li>Temel ilkyard\u0131m bilgisi. Anadolu \u00fcniversitesi yay\u0131nlar\u0131. Edit\u00f6r: Yrd. Do\u00e7. Dr. G\u00f6khan Ku\u015f, 2016.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130lkyard\u0131m temel ya\u015fam deste\u011fi el kitab\u0131. Yazarlar: Dr. \u00dclk\u00fcmen Rodoplu, Dr. G\u00fcrkan Ersoy, Semra \u00c7elikli,<\/li>\n\n\n\n<li>The American Red Cross. First aid and Safety Handbook. Yazarlar: The American Red Cross ve Kathleen A, Handy, MD. Publication of American College of Emergency Physicians.<\/li>\n\n\n\n<li>Carbon Monoxide (CO) Poisoning Prevention. https:\/\/www.cdc.gov\/nceh\/features\/copoisoning\/index.html.<\/li>\n\n\n\n<li>Carbon Monoxide Safety. https:\/\/www.usfa.fema.gov\/downloads\/pdf\/publications\/co_safety_flyer.pdf<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>(*) <em>Prof. Dr. G\u00fcrkan ERSOY<br>Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Hastanesi, Acil T\u0131p Anabilim Dal\u0131 Emekli \u00d6\u011fretim \u00dcyesi, Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti \u201cUluslararas\u0131 K\u0131br\u0131s \u00dcniversitesi\u201d ve \u201cGirne Amerikan \u00dcniversitesi&#8221; Misafir \u00d6\u011fretim \u00dcyesi<\/em><\/p>\n<h3>Related Images:<\/h3>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>Bu yaz\u0131m\u0131zda &#8220;duman (soba, karbon monoksit) zehirlenmesi nedir?&#8221;, &#8220;Nas\u0131l oluyor da zehirleniyor ve \u00f6l\u00fcyoruz?&#8221;, &#8220;Zehirlendi\u011fini fark etti\u011fimiz ki\u015fiye nas\u0131l ilk yard\u0131m uygular\u0131z?&#8221;, &#8220;Bu t\u00fcr zehirlenmeden <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2025\/02\/02\/duman-zehirlenmesi-ve-ilk-yardim\/\" title=\"Duman zehirlenmesi ve ilk yard\u0131m\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":123191,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[368],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123185"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123185"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123185\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/123191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}