{"id":108237,"date":"2016-05-08T00:00:00","date_gmt":"2016-05-08T00:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2021-05-25T13:56:50","modified_gmt":"2021-05-25T10:56:50","slug":"eski-izmir-hamamlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2016\/05\/08\/eski-izmir-hamamlari\/","title":{"rendered":"Eski \u0130zmir hamamlar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>&#8211; Hamam i\u015fletmecisi Ali Bayrak ile \u0130zmir hamamlar\u0131 \u00fczerine s\u00f6yle\u015ftim.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Eski \u0130zmir hamamlar\u0131 denilince akl\u0131ma Basmane, Namazgah, \u0130ki\u00e7e\u015fmelik, Kemeralt\u0131 Hamamlar\u0131 geliyor. Hamam i\u015fletmecisili\u011fi yapan aileden geliyorsunuz, Beyler, Ali Bey, Namazgah, L\u00fcks (Karakad\u0131) hamamlar\u0131n\u0131 i\u015flettiniz. Halen Basmane Hamam\u0131&#8217;n\u0131n i\u015fleticisi ve sahibisiniz. Adettendir, soruyorum, mesle\u011fe nas\u0131l ba\u015flad\u0131n\u0131z?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Babam Hasan Bayrak gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda ticaret, nakliyecilik i\u015fleri yapard\u0131. O y\u0131llar yak\u0131n akrabalar\u0131 \u0130stanbul&#8217;da \u00c7emberlita\u015f Hamam\u0131&#8217;n\u0131 i\u015fletiyordu. Hamam, Tokat&#8217;tan \u0130stanbul&#8217;a i\u015f aramaya gelen akraba ve hem\u015ferilerin ilk u\u011frad\u0131\u011f\u0131 yerdi. Mesle\u011fe ilgi duyanlar k\u00fclhanc\u0131, meydanc\u0131, tellak olurdu. Ayr\u0131ca bu hamam \u00e7e\u015fitli i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fan, yatacak yeri olmayan gurbet\u00e7ilerin konaklama mekan\u0131yd\u0131. Babam \u0130stanbul&#8217;a geldi\u011fi zaman amcao\u011flunun hamam\u0131nda konaklarm\u0131\u015f. Hamamda \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 halde gidip gelerek hamam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne a\u015fina olmu\u015f. 1963 y\u0131l\u0131nda Ala\u015fehir Belediyesi Hamam\u0131&#8217;n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131, arkas\u0131ndan \u015fimdi yerinde i\u015f han\u0131 olan Beyler Soka\u011f\u0131&#8217;ndaki Beyler Hamam\u0131&#8217;n\u0131n i\u015fletmecili\u011fini yapt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Beyler Hamam\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok fazla bilgi yok. Faal oldu\u011fu d\u00f6nemlerde ra\u011fbet g\u00f6ren hamam oldu\u011funu biliyorum. Beyler Hamam\u0131&#8217;n\u0131n ne gibi \u00f6zellikleri vard\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Beyler Hamam\u0131&#8217;n\u0131n b\u00fcy\u00fck kubbesi, halvetleri \u00fczerinde iki k\u00fc\u00e7\u00fck kubbesi vard\u0131. Mermerleri, mobilya ve yayl\u0131 yataklar\u0131yla d\u00f6neminin en l\u00fcks hamam\u0131yd\u0131. Yatak \u00e7ar\u015faflar\u0131, yast\u0131k k\u0131l\u0131flar\u0131 her zaman kar gibi beyaz, \u00fct\u00fcl\u00fc olurdu. Hamamda birbirine sar\u0131lm\u0131\u015f y\u0131lan a\u011f\u0131zl\u0131 f\u0131skiyelerden \u00e7\u0131kan su sesinden ba\u015fka ses duyulmazd\u0131. Sessizlik hakimdi. 15 &#8211; 16 kurnas\u0131, yine ayn\u0131 say\u0131da soyunma odas\u0131, her odada zil tertibat\u0131 vard\u0131. M\u00fc\u015fterinin zile basmas\u0131yla resepsiyonda sadece aranan numara g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Beyler Hamam\u0131&#8217;na daha \u00e7ok kimler gelirdi?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u015eehrin tan\u0131nm\u0131\u015f e\u015fraf\u0131ndan olan m\u00fc\u015fterilerimiz i\u00e7erisinde doktor, eczac\u0131, esnaf ve t\u00fcccarlar a\u011f\u0131rl\u0131ktayd\u0131. 1972 y\u0131l\u0131nda Beyler Hamam\u0131&#8217;na Tony Curtis gelmi\u015fti. &#8220;Paral\u0131 Askerler&#8221; filminin \u00e7ekimi i\u00e7in \u0130zmir&#8217;de bulunuyordu. Yan\u0131nda T\u00fcrk oyuncular da vard\u0131. Tony Curtis kese yapt\u0131r\u0131rken &#8220;Kurtar\u0131n beni&#8221; diye ba\u011f\u0131r\u0131p espri yapm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lgin\u00e7tir, o y\u0131llar \u00e7ok s\u0131k olmasa da ayda 3 &#8211; 4 defa tur otob\u00fcsleri hamama yabanc\u0131 m\u00fc\u015fteriler getirirdi?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Daha sonra Kar\u015f\u0131yaka&#8217;da Ali Bey, Namazgah, L\u00fcks, Basmane hamamlar\u0131n\u0131 i\u015flettiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Evet d\u00f6rt tarihi hamam\u0131n i\u015fletmecili\u011fini yapt\u0131k. Kad\u0131nlar &#8211; erkekler b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan Namazgah, L\u00fcks hamamlar\u0131, Beyler Hamam\u0131&#8217;na g\u00f6re daha halk tipi hamamlard\u0131. L\u00fcks Hamam\u0131&#8217;nda da antika \u00f6zelli\u011fi olan mobilyalar vard\u0131. Soyunmal\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ta\u015f aynal\u0131 \u015fifonyeri temizlerken i\u00e7inden bozuk paralar \u00e7\u0131kan gizli \u00e7ekmeceyle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Hamama gelenler \u00fczerlerinde para veya k\u0131ymetli e\u015fya varsa g\u00fcvenlik i\u00e7in hamamc\u0131ya emanet ederdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Eski vak\u0131f kay\u0131tlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen hamamlar\u0131n adlar\u0131 de\u011fi\u015fti\u011fi i\u00e7in yerleri konusunda baz\u0131 teredd\u00fctler var. Anafartalar Caddesi \u00fczerinde faaliyet g\u00f6stermi\u015f G\u00f6n\u00fcl Ferah Hamam\u0131 hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; G\u00f6n\u00fcl Ferah Hamam\u0131&#8217;n\u0131n ad\u0131n\u0131 duydum. Sadece yerini biliyorum. Bu hamam daha \u00e7ok \u00e7ar\u015f\u0131ya gelen yabanc\u0131lar taraf\u0131ndan kullan\u0131lan hamamd\u0131. \u015eimdi yerinde i\u015f han\u0131 var. M\u00fcft\u00fc Hamam\u0131 tarihten silindi, K\u0131ll\u0131o\u011flu \u0130brahim Efendi Hamam\u0131 y\u0131k\u0131nt\u0131 durumda.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Ahmet Piri\u015ftina Kent Ar\u015fivi ve M\u00fczesi&#8217;nde \u0130zmir Belediyesi tutanaklar\u0131nda 80 y\u0131l \u00f6nce hamamlar i\u00e7in konulmu\u015f, uyulmas\u0131 zorunlu olan kurallar oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. &#8220;Havlu, pe\u015fkir, kese, kuru olmal\u0131, m\u00fc\u015fterinin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde sabunla tekrar y\u0131kand\u0131ktan sonra kullan\u0131lmal\u0131. Pe\u015ftemal ve havlular\u0131n her defas\u0131nda kaynat\u0131l\u0131p \u00fct\u00fclenmesi, bir defa kullan\u0131lan tak\u0131mlar\u0131n kaynat\u0131l\u0131p \u00fct\u00fclenmeden ikinci m\u00fc\u015fteriye verilmemesi. Ustura, jiletler m\u00fc\u015fterinin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde antiseptik mahlule bat\u0131r\u0131lmal\u0131. Hamam\u0131n i\u00e7ersindeki kirli sular\u0131n kapal\u0131 oluklarla d\u0131\u015far\u0131 mecraya ak\u0131t\u0131lmas\u0131, y\u0131kanma yerlerinin her g\u00fcn sodal\u0131 sularla f\u0131r\u00e7alan\u0131p duvarlar\u0131n badanalanmas\u0131, soyunma, giyinme yerlerinin mevsiminde \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131, termometre bulundurulmas\u0131&#8221; \u015fartlar\u0131 konulmu\u015f. Ayr\u0131ca hamamlarda sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, kan almak, s\u00fcl\u00fck yap\u0131\u015ft\u0131rmak yasaklanm\u0131\u015f. \u0130nsanlar\u0131n mantar, uyuz benzeri cilt hastal\u0131klar\u0131na maruz kalmamas\u0131 i\u00e7in al\u0131nan tedbirlerden biri de takunyalar\u0131n m\u00fc\u015fteriye kuru olarak verilmesi, hatta belediye taraf\u0131ndan &#8220;Hamamda f\u0131r\u00e7a, tarak bulunmayacak&#8221; gibi kesin kurallar konulmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Hamamlarda hijyen tabii ki \u00f6nemli. Kire\u00e7 kayma\u011f\u0131 veya sodayla y\u0131kand\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar art\u0131k geride kald\u0131. Daha \u00e7ok g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dezenfeksiyon malzemelerini kullan\u0131yoruz. Eski y\u0131llarda hacamat yap\u0131l\u0131p, s\u00fcl\u00fck yap\u0131\u015ft\u0131ran &#8220;kanc\u0131lar&#8221; varm\u0131\u015f. Jilet, ustura, di\u011fer aparatlarla \u00e7izilen deriden akan kan\u0131 hayvan boynuzu veya bardak yard\u0131m\u0131yla d\u0131\u015far\u0131ya ak\u0131t\u0131rm\u0131\u015flar. Hamamlarda yasaklanmas\u0131na ra\u011fmen zaman zaman kad\u0131nlar k\u0131sm\u0131nda &#8220;kanc\u0131 kad\u0131nlar&#8221; taraf\u0131ndan hacamat yap\u0131lm\u0131\u015f. \u0130\u00e7lerinde en me\u015fhuru Kanc\u0131 Leyla Abla&#8217;ym\u0131\u015f, kanc\u0131l\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda kur\u015fun da d\u00f6kermi\u015f&#8230; Art\u0131k hamamda takunya yerine plastik terlikler kullan\u0131yoruz. Plastik terlikleri m\u00fc\u015fteriye dezenfekte edilmi\u015f halde, kuru olarak veriyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Hacamat yapanlara \u0130zmir&#8217;de &#8220;kanc\u0131&#8221; denilmesi \u00e7ok ilgin\u00e7, ayr\u0131ca etimolojik olarak \u00f6nemli. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde farkl\u0131 mekanlarda daha modern aletlerle hacamat yap\u0131l\u0131yor. T\u0131bbi y\u00f6nden sak\u0131ncalar\u0131 eski y\u0131llarda bilindi\u011fi i\u00e7in yasaklanm\u0131\u015f olmal\u0131. Hamama uyumak i\u00e7in gelenler de oluyormu\u015f? ? Hamamlar sabah saat 05.00 &#8211; 06.00 s\u0131ralar\u0131nda a\u00e7\u0131l\u0131r. Ak\u015famdan kalma, gece uyuma zorlu\u011fu \u00e7eken m\u00fc\u015fteriler erken gelip banyo ald\u0131ktan sonra uyumak isterler. Onlar\u0131 \u00fcst odalara al\u0131r\u0131z. Orada birka\u00e7 saat kestirdikten sonra kalk\u0131p i\u015flerine giderler.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; San\u0131r\u0131m \u00e7ok titiz m\u00fc\u015fterileriniz de oldu?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Evet titiz m\u00fc\u015fterilerimiz oldu? Tan\u0131nm\u0131\u015f \u0130zmirli bir i\u015f adam\u0131, hamama i\u00e7erisinde nal\u0131n, \u00e7ar\u015faf, havlu, kese, tas, sabun gibi, kendine ait olan \u00f6zel e\u015fyalar\u0131 olan bavuluyla gelirdi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Kesecilik uzmanl\u0131k gerektiriyor mu, herkes kesecilik yapabilir mi?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Tokat&#8217;\u0131n k\u00f6ylerinden gelen, ke\u00e7i k\u0131l\u0131ndan yap\u0131lma keseleri kullan\u0131yoruz. Kesecinin keseleyece\u011fi yerleri tan\u0131mas\u0131 laz\u0131m. \u00d6rne\u011fin koltuk altlar\u0131, meme u\u00e7lar\u0131, \u00e7ene altlar\u0131 hassas oldu\u011fu i\u00e7in, sert keselemeden tahri\u015f olabilir. Kesecinin m\u00fc\u015fterisiyle kuraca\u011f\u0131 diyalog \u00f6nemli. Baz\u0131 m\u00fc\u015fteriler hamamda kesecisini g\u00f6remezse y\u0131kanmaz, kesecinin g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn y\u0131kanmaya gelir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; K\u00fclhanda hangi t\u00fcr yakacaklar yak\u0131yorsunuz? Hamamlar\u0131n olmazsa olmaz\u0131 su yeterli oluyor mu? ? K\u00fclhanda odun d\u0131\u015f\u0131nda k\u00f6m\u00fcr, pirina, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f tala\u015f yak\u0131yoruz. Eski y\u0131llarda Basmane Hamam\u0131&#8217;nda ve di\u011ferlerinde i\u00e7ilebilir nitelikte me\u015fhur Osmana\u011fa Suyu vard\u0131. Tapu kay\u0131tlar\u0131nda ad\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u015eimdi \u015fehir suyu \u015febekesi suyu kullan\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u00d6zellikle Yahudiler&#8217;in yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mahalle hamamlar\u0131n da &#8220;Mikve&#8221; ad\u0131 verilen ar\u0131nma havuzlar\u0131 vard\u0131. L\u00fcks, Sa\u00e7mac\u0131, Namazgah hamamlar\u0131nda bulunan mikveler i\u015flevlerini kay\u0131p etti\u011fi i\u00e7in \u00fczerleri kapat\u0131lm\u0131\u015f. \u0130\u015fleticili\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z hamamlarda Mikve g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Sanat Tarih\u00e7isi Yrd. Do\u00e7 Dr. \u015eakir \u00c7akmak Hoca ar\u0131nma havuzlar\u0131na &#8220;Yahudi \u00e7ukuru&#8221; denildi\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Mikve dedi\u011finiz havuz L\u00fcks Hamam\u0131&#8217;nda vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; K\u00fclhanda b\u00fcy\u00fc yakmaya gelenler oluyor mu?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Evet, b\u00fcy\u00fc yakma istekleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Ancak bu b\u00fcy\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131 m\u0131, yoksa b\u00fcy\u00fcn\u00fcn par\u00e7as\u0131 m\u0131? M\u00fcsaade etmiyoruz, \u00e7ok s\u0131k olmasa da bu t\u00fcr isteklerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Hamamlar hangi g\u00fcnlerde daha yo\u011fun oluyor? Hamam \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n maa\u015f almad\u0131\u011f\u0131 do\u011fru mu?<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Bayram arifesinde yo\u011funluk ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in sabaha kadar hamam\u0131 a\u00e7\u0131k tutard\u0131k. Bayram m\u00fcnasebetiyle gelenler yanlar\u0131nda yak\u0131nlar\u0131n\u0131 da getirdi. Bayram\u0131n birinci g\u00fcn\u00fc de a\u00e7\u0131k olurduk. Eskiden klasik hamamlar yerli yabanc\u0131 m\u00fc\u015fteriler taraf\u0131ndan ilgi g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. \u00d6rne\u011fin L\u00fcks Hamam da 32 kesecinin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnleri hat\u0131rl\u0131yorum. Cumartesi, Pazar g\u00fcnleri yakla\u015f\u0131k 200 ki\u015fi kese yapt\u0131r\u0131rd\u0131. M\u00fc\u015fterilerimize giri\u015f i\u00e7in numara veya randevu verirdik. Basmane Hamam\u0131&#8217;nda da 28 keseci \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u015eimdi her iki hamamda da sadece iki keseci \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Eski y\u0131llarda hamam \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n kazanc\u0131 m\u00fc\u015fteriden ald\u0131\u011f\u0131 bah\u015fi\u015ften ibaretti.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Ali Bey, s\u00f6yle\u015fi i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Foto\u011fraf: Atilla \u00d6zdemir<\/em><\/strong><\/p>\n<h3>Related Images:<\/h3>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>&#8211; Hamam i\u015fletmecisi Ali Bayrak ile \u0130zmir hamamlar\u0131 \u00fczerine s\u00f6yle\u015ftim. &#8211; Eski \u0130zmir hamamlar\u0131 denilince akl\u0131ma Basmane, Namazgah, \u0130ki\u00e7e\u015fmelik, Kemeralt\u0131 Hamamlar\u0131 geliyor. Hamam i\u015fletmecisili\u011fi yapan <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2016\/05\/08\/eski-izmir-hamamlari\/\" title=\"Eski \u0130zmir hamamlar\u0131\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/108237"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=108237"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/108237\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=108237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=108237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=108237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}