{"id":106046,"date":"2020-12-21T18:00:00","date_gmt":"2020-12-21T15:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/?p=106046"},"modified":"2020-12-25T11:39:44","modified_gmt":"2020-12-25T08:39:44","slug":"karidi-efendi-kimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2020\/12\/21\/karidi-efendi-kimdir\/","title":{"rendered":"Karidi Efendi Kimdir?"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0130zmir bas\u0131n tarihi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapmasayd\u0131m bu soruyla ilgilenmezdim. Karidi Efendi&#8217;yi,&nbsp;1868-1881 y\u0131llar\u0131nda&nbsp;\u0130zmir&#8217;de Rumca ve T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131yla biliyoruz.<a id=\"footnote-1-backlink\" href=\"#footnote-1\" name=\"footnote-1-backlink\">[1]<\/a>&nbsp;Ancak,&nbsp;<strong>Kara Sinan<\/strong>&nbsp;dergisi \u00fcst\u00fcne bir incelemeye giri\u015fip yaz\u0131lar\u0131n bir\u00e7o\u011fundaki tart\u0131\u015fmalar\u0131 de\u011ferlendirince, \u00f6zellikle kimli\u011fine ili\u015fkin sata\u015fmalar\u0131 okuyunca Karidi Efendi&#8217;yi [Grigorios Karydis-&nbsp;Gr\u00e9goire Carydis] daha yak\u0131ndan tan\u0131mak \/tan\u0131tmak i\u00e7in yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya giri\u015ftim.<\/p>\n\n\n\n<p>Karidi Efendi&#8217;nin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131, \u0130zmir&#8217;de T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131mlanan ilk e\u011flence ve karikat\u00fcr dergimiz olan&nbsp;<strong>Kara Sinan&#8217;<\/strong>da [No.1-34, 3 Haziran 1875 \u2013 16 Mart 1876]&nbsp;<a id=\"footnote-2-backlink\" name=\"footnote-2-backlink\" href=\"#footnote-2\">[2]<\/a>, \u0130zmir&#8217;in&nbsp;&nbsp;&nbsp;ilk M\u00fcsl\u00fcman\/T\u00fcrk gazetecisi,&nbsp;<strong>Devir&nbsp;<\/strong>(6 Eyl\u00fcl 1872\/19 Nisan 1873)&nbsp;ile&nbsp;<strong>\u0130ntib\u00e2h&nbsp;<\/strong>(-?-Haziran 1875\/-?-Mart 1876)<strong>&nbsp;<\/strong>gazetelerinin yarat\u0131c\u0131s\u0131 Mehmet Salim Bey <a id=\"footnote-3-backlink\" name=\"footnote-3-backlink\" href=\"#footnote-3\">[3]<\/a>&nbsp;ile aralar\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar hemen dikkatleri \u00e7eker. Bu tart\u0131\u015fmalara, Tanzimat d\u00f6nemi bas\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6nemli ad\u0131,&nbsp;&nbsp;yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 g\u00fclmece ve karikat\u00fcr dergileriyle bas\u0131n tarihimizde \u00f6zel bir yeri olan Teodor Kasap&#8217;\u0131n <a id=\"footnote-4-backlink\" name=\"footnote-4-backlink\" href=\"#footnote-4\">[4]<\/a>&nbsp;dergisi&nbsp;<strong>Hay\u00e2l&#8217;<\/strong>de, Karidi Efendi&#8217;nin ya\u015fam\u0131na, kimli\u011fine ili\u015fkin olduk\u00e7a sert ele\u015ftirileriyle kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131zda \u00f6rnekleyece\u011fimiz bu ele\u015ftirilerinde, Yunanistan&#8217;da bir manast\u0131rda papaz olan Karidi&#8217;nin, \u0130zmir&#8217;e neden geldi\u011fini anlayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, gazetecilik yapan papaz\u0131n bu i\u015fi de eline y\u00fcz\u00fcne bula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ya\u015fam\u0131ndaki bilinmezlikleri, karanl\u0131k noktalar\u0131 kimi a\u00e7\u0131k kimi kapal\u0131 aktar\u0131mlarla anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Karidi, bu ele\u015ftirilere&nbsp;<strong>Kara Sinan&#8217;<\/strong>da, do\u011frudan, a\u00e7\u0131k bir yan\u0131t vermez. \u00c7o\u011fu hakaret i\u00e7eren t\u00fcmcelerle, kendince Teodor Kasap ile alay etmeye, onu karalamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Sonu\u00e7ta, Karidi Efendi&#8217;nin, \u0130zmir g\u00fcnlerine ve bas\u0131n tarihimizde etkin oldu\u011fu 1869-1881 y\u0131llar\u0131na ili\u015fkin karanl\u0131k noktalar\u0131n oldu\u011fu bug\u00fcn biliniyor. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z pandemi g\u00fcnlerini,&nbsp;<strong>Kara Sinan<\/strong>&nbsp;incelememle ge\u00e7irdim. Elinizdeki makale, bu incelememin bir par\u00e7as\u0131. Ayr\u0131ca s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm \u0130zmir bas\u0131n tarihi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m i\u00e7in Ba\u015fbakanl\u0131k \/ Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 Ar\u015fivi&#8217;nden edinip okudu\u011fum y\u00fczlerce belgeden, ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc \u00fcst\u00fcne \u00e7ok az bilgimiz olan Karidi Efendi&#8217;ye ili\u015fkin olanlar\u0131 burada de\u011ferlendirerek Grigorios Karydis&#8217;in&nbsp;&nbsp;[Karidis-Karidi] ya\u015fam\u0131n\u0131, \u0130zmir g\u00fcnlerini bir par\u00e7a olsun ayd\u0131nlataca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Papaz Gazeteci Karidi Efendi \u0130zmir&#8217;de \/ 1864 \u2013 Temmuz 1881&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Eleni Gara, yararland\u0131\u011f\u0131m\u0131z makalesinde,&nbsp;&nbsp;Karidi&#8217;nin gazetesi&nbsp;<strong>Nea Smyrni<\/strong>&#8216;nin [<strong>Yeni \u0130zmir]<\/strong>&nbsp;5 Temmuz 1876 g\u00fcnl\u00fc say\u0131s\u0131nda,&nbsp;&nbsp;<em>\u201cyazd\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir yorumda, oniki y\u0131ld\u0131r Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sekiz y\u0131ld\u0131r da gazeteci oldu\u011fu&#8221; <a id=\"footnote-5-backlink\" href=\"#footnote-5\" name=\"footnote-5-backlink\">[5]<\/a>&nbsp;&nbsp;<\/em>bilgisini verdi\u011fini aktar\u0131r. <a id=\"footnote-6-backlink\" href=\"#footnote-6\" name=\"footnote-6-backlink\">[6]<\/a>&nbsp;Bu bilgiye g\u00f6re Karidi Efendi&#8217;nin 1864 y\u0131l\u0131nda \u0130zmir&#8217;e geldi\u011fini, gazetecili\u011fe de 1868&#8217;de (?) ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Ancak Karidi&#8217;nin, Yunanistan&#8217;dan \u0130zmir&#8217;e neden geldi\u011fi, gazetecili\u011fe ba\u015flamadan \u00f6nce \u0130zmir&#8217;de nelerle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin -\u015fimdilik- doyurucu bir bilgimiz yok. 1864&#8217;den&nbsp;<strong>Neologos<\/strong> Gazetesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere Temmuz 1881&#8217;de \u0130stanbul&#8217;a gidi\u015fine <a id=\"footnote-7-backlink\" href=\"#footnote-7\" name=\"footnote-7-backlink\">[7]<\/a>&nbsp;de\u011fin \u0130zmir&#8217;de 17 y\u0131l ya\u015fayan, 13 y\u0131l da gazetecilik yapan Karidi&#8217;nin, Osmanl\u0131 Ar\u015fivi&#8217;ndeki izini belgelerle, gazete ve dergilerdeki tart\u0131\u015fma yaz\u0131lar\u0131yla de\u011ferlendirelim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Osmanl\u0131 Ar\u015fivi&#8217;ndeki Grigorios Karydis \/ Karidi Belgeleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osmanl\u0131 Ar\u015fivinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Karidi Efendi&#8217;ye ili\u015fkin ilk belge, 17 \/ 29 Aral\u0131k 1869 tarihli, imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Frans\u0131zca bir mektup.<a id=\"footnote-8-backlink\" href=\"#footnote-8\" name=\"footnote-8-backlink\">[8]<\/a> D\u00f6nemin padi\u015fah\u0131 Sultan Abd\u00fclaziz&#8217;e \u00f6vg\u00fclerle seslenen, uzun, a\u011fdal\u0131 giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle dikkatleri \u00e7eken, gere\u011finin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Ayd\u0131n Valisi Veli Pa\u015fa&#8217;ya [ Veliyy-\u00fcd-d\u00een&nbsp;R\u0131f&#8217;at Pa\u015fa \u2013 Temmuz 1869 \u2013 Ekim 1870 -?-] <a id=\"footnote-9-backlink\" href=\"#footnote-9\" name=\"footnote-9-backlink\">[9]<\/a>&nbsp;sundu\u011fu mektubunda, \u201cGr\u00e9goire Carydis&#8221;, Rumca yay\u0131mlayaca\u011f\u0131,&nbsp;<em>\u201chaftada iki kere \u00e7\u0131kacak&#8221;<\/em><strong>&nbsp;Ionie \/ \u0130onia \/ \u0130yoni \/ \u0130yonya&nbsp;<\/strong>Gazetesi i\u00e7in izin ve destek istemektedir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cEkselans&nbsp;<\/em><br><em>A\u015fa\u011f\u0131da&nbsp;&nbsp;imzas\u0131 bulunan, sayg\u0131de\u011fer H\u00fck\u00fcmdar\u0131m\u0131z \u0130mparatorluk Majestelerimizin iyilik ve ayd\u0131nl\u0131k talepleriyle dolu niyetlerinin ve ayr\u0131ca \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik ilkelerine vermeyi bildi\u011fi dikkate de\u011fer \u00f6nemin hevesli bir hayran\u0131 olan ben, ekselanslar\u0131n\u0131n asil ve c\u00f6mert arzular\u0131n\u0131n takdirine, soluk \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131mca, katk\u0131da bulunmak amac\u0131yla, \u0130mparatorluk H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin bas\u0131n hakk\u0131ndaki y\u00f6nergelerine uygun \u015fekilde, bu \u015fehirde, &#8216;Ionie&#8217;&nbsp;&nbsp;ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, Yunanca yay\u0131nlanacak ve Majesteleri Sultan&#8217;\u0131n c\u00f6mert giri\u015fimi sayesinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan toplumsal refah ilkelerini a\u00e7\u0131klayarak, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nda oturanlar\u0131 bilgilendirecek olan, siyas\u00ee bir gazete kurmaya karar vermi\u015f&nbsp;&nbsp;bulunuyorum.&nbsp;<\/em><br><em>&#8216;Ionie&#8217; haftada iki kere \u00e7\u0131kacak olup, ge\u00e7ici olarak P. Marcopulo&#8217;nun matbaas\u0131ndan bas\u0131lacakt\u0131r.&nbsp;<\/em><br><em>Dolay\u0131s\u0131yla, i\u015fbu dilek\u00e7emi Ekselanslar\u0131na takdim ederken, kendilerinden bu gibi durumlarda gereken yetkiyi elde edebilmek i\u00e7in gerekli i\u015flemleri yapmas\u0131n\u0131 rica ediyorum.&nbsp;<\/em><br><em>\u0130\u015fbu dilek\u00e7emi takip edece\u011finden emin olarak, \u015f\u00fckran ve minnettarl\u0131k dolu duygular\u0131m\u0131 da pe\u015finen kabul etmelerini Ekselanslar\u0131ndan rica ediyor ve Ekselanslar\u0131n\u0131n en al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc ve en it\u00e2atk\u00e2r hizmetk\u00e2r\u0131 olmaktan onur duyuyorum.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u0130zmir, 17\/29 Aral\u0131k 1869<\/em><br><em>Gr\u00e9goire Carydis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Ayd\u0131n Vilayeti Genel Valisi Ekselans Veli Pa\u015fa&#8217;ya&#8221;<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ayd\u0131n Valisi Veliyy-\u00fcd-d\u00een&nbsp;R\u0131f&#8217;at, Karidi&#8217;nin, d\u00f6nemin resmi yaz\u0131\u015fma diline hemen hi\u00e7 uymayan, neden Frans\u0131zca yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin sorularla(!) b\u00fct\u00fcnlenen dilek\u00e7esini iki ay kadar sonra, \u201cHariciyye Nez\u00e2retine&#8221; g\u00f6nderir. 12 Mart 1870 g\u00fcnl\u00fc,&nbsp;<em>\u201chi\u00e7bir de\u011feri olmayan kulunuzun dile\u011fidir&#8221;<\/em>&nbsp;ba\u015fl\u0131kl\u0131 bilgi yaz\u0131s\u0131ndaki a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan, \u0130zmir&#8217;de olduk\u00e7a iyi tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan Karidi Efendi&#8217;nin, kimli\u011fi, ki\u015fili\u011fi \u00fcst\u00fcne ilgin\u00e7 bilgiler ediniyoruz:&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cHariciyye Nez\u00e2ret-i Cel\u00eele-yi C\u00e2nib-i \u00c2liyesine&nbsp;&nbsp;\/&nbsp;&nbsp;Numero: 76<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ma&#8217;r\u00fbz-\u0131 \u00c7\u00e2ker-i Kem\u00eeneleridir ki&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yunan Devleti teb&#8217;\u00e2s\u0131ndan Grigor Karidi n\u00e2m kimesnenin Matb\u00fb\u00e2t Niz\u00e2m-n\u00e2mesine tevf\u00eek-i hareket etmek \u00fczere \u0130zmir&#8217;de \u0130yoni n\u00e2mile bir gazete tab&#8217; ve ne\u015fr eylemek arz\u00fbsunda \/ bulundu\u011fundan us\u00fbl\u00fc ve ems\u00e2li vechle ruhsat i&#8217;t\u00e2s\u0131n\u0131 b\u00e2 varaka istid&#8217;\u00e2 eylemesini ve eger\u00e7e kend\u00fcs\u00fc de z\u00e2ten Yunan\u00ee olmas\u0131 ve pek de emniyyet olunur tak\u0131mdan bulunmamas\u0131 cihetle \u00f6yle \/ gazete tab&#8217; ve ne\u015frine ruhsat i&#8217;t\u00e2s\u0131 mahz\u00fbrdan gayr-i s\u00e2lim gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ise de varakas\u0131n\u0131n mak\u00e2m-\u0131 cel\u00eel-i cen\u00e2b-\u0131 nez\u00e2ret-pen\u00e2h\u00eelerine takd\u00eemini mus\u0131rren istid&#8217;\u00e2 etmekle bu b\u00e2bda m\u00fcteallik \/ buyurulacak ir\u00e2de-i \u00e2l\u00eeye-yi h\u0131d\u00eev\u00eelerine tevf\u00eek-i hareket olunmak \u00fczere varaka-i mezk\u00fbresi lafzen arz ve takd\u00eem k\u0131l\u0131nma\u011fla ol b\u00e2bda emr&nbsp;&nbsp;\u00fc ferm\u00e2n hazret-i men leh\u00fc&#8217;l-emrindir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>F\u00ee 9 Zi-l-hicce sene 286 \/ F\u00ee 28 \u015eubat sene 285 [12 Mart 1870, Cumartesi]<\/em><br><em>M\u00fch\u00fcr: Veliyy-\u00fcd-d\u00een R\u0131f&#8217;at&#8221;<\/em><\/strong><em>&nbsp;<a id=\"footnote-10-backlink\" name=\"footnote-10-backlink\" href=\"#footnote-10\">[10]<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>1869-1870 y\u0131l\u0131 \u0130zmir&#8217;i\u2026 D\u00f6nemin resmi yaz\u0131\u015fma dili diyelim\u2026 Ancak T\u00fcrk\u00e7emize hi\u00e7 benzemeyen, yap\u0131nt\u0131 bir dilin aktar\u0131m\u0131yla,&nbsp;&nbsp;<em>\u201cYunan Devleti teb&#8217;\u00e2s\u0131ndan Grigor Karidi, Bas\u0131n T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcne uyarak\u2026 usul\u00fcne uygun verdi\u011fi dilek\u00e7esiyle \u0130zmir&#8217;de \u0130yoni ad\u0131nda bir gazete bas\u0131p yaymak arzusunda\u2026 ger\u00e7i kendisinin de z\u00e2ten Yunanl\u0131 olmas\u0131 ve pek de g\u00fcvenilir tak\u0131mdan bulunmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcyle \u00f6yle&nbsp;&nbsp;gazete bas\u0131p yaymaya ruhsat \/ izin belgesi verilmesi, sak\u0131ncal\u0131 olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ise de dilek\u00e7esinin bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131za sunulmas\u0131n\u0131 \u0131srarla, yalvararak istemekle\u2026&#8221;<\/em>&nbsp;t\u00fcmcesi, Rum \u201cmilletinden&#8221;&nbsp;&nbsp;olmayan \/ Osmanl\u0131 yurtta\u015f\u0131 say\u0131lmayan Karidi&#8217;ye, B\u00e2b-\u0131 \u00c2l\u00ee&#8217;nin de ayn\u0131 yarg\u0131larla bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve&nbsp;<strong>\u0130yoni<\/strong>&nbsp;Gazetesi\u2019nin yay\u0131mlanmas\u0131 i\u00e7in&nbsp;&nbsp;Osmanl\u0131 Ar\u015fivi&#8217;ndeki belgelere g\u00f6re,&nbsp;&nbsp;\u201cruhsat&#8221; verilmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cBi-mennihi Te\u00e2l\u00e2&nbsp;<\/em><\/strong><em>[Tanr\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Hariciyye Nez\u00e2ret-i Cel\u00eelesi C\u00e2nib-i \u00c2liyesine&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;\/&nbsp;&nbsp;Numero 76<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ar\u00eeza-y\u0131 \u00c7\u00e2ker-\u00e2nemdir&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Adem-i m\u00fcs\u00e2adeyi \u015f\u00e2mil cev\u00e2b.&nbsp;&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>F\u00ee 17 Zi-l-hicce sene 86&#8243; [20 Mart 1870, Pazar]&nbsp;<a id=\"footnote-11-backlink\" href=\"#footnote-11\" name=\"footnote-11-backlink\">[11]<\/a>&nbsp;&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cF\u00ee 21 Zi-l-hicce sene 86 [24 Mart 1870, Per\u015fembe]<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ayd\u0131n Vil\u00e2yetine Emr-n\u00e2me-yi S\u00e2m\u00ee<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yunanl\u0131 Grigor Karidi&#8217;nin \u0130zmir&#8217;de&nbsp;<u>tab&#8217; ve ne\u015fr edece\u011fi gazeteye m\u00fcs\u00e2ade olunmamas\u0131na d\u00e2ir<\/u>&nbsp;cev\u00e2ben.&nbsp;&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ayd\u0131n Vil\u00e2yetine Cev\u00e2b-n\u00e2me-yi S\u00e2m\u00ee<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yunanl\u0131 Grigor Karidi&#8217;nin \u0130yoni [\u0130onie] n\u00e2m\u0131yle \u0130zmir&#8217;de tab&#8217; ve ne\u015fr etmek arzusunda bulundu\u011fu gazete hakk\u0131nda ruhsat i&#8217;t\u00e2s\u0131n\u0131 h\u00e2v\u00ee \/ takd\u00eem eyledi\u011fi varakas\u0131n\u0131n irs\u00e2l olundu\u011fu if\u00e2desine d\u00e2ir 9 Zi-l-hicce sene 86 t\u00e2r\u00eehi ve yetmi\u015falt\u0131 numerosu ile mirkamen v\u00e2rid olan \/ tahr\u00eer\u00e2t-\u0131 devletleri ile mezk\u00fbr varaka m\u00fct\u00e2laa k\u0131l\u0131nd\u0131. Bu adam\u0131n z\u00e2ten Yunanl\u0131 olmas\u0131 ve pek de emniyyet olunur tak\u0131mdan bulunmad\u0131\u011f\u0131 \/ s\u00fbret-i i\u015f&#8217;\u00e2r v\u00e2l\u00e2lar\u0131ndan m\u00fcsteb\u00e2n olarak \u015fu h\u00e2lde istid&#8217;\u00e2s\u0131na m\u00fcs\u00e2ade olunmas\u0131 mahz\u00fbrdan s\u00e2lim olamayaca\u011f\u0131ndan kendisine cev\u00e2b \/ i&#8217;t\u00e2s\u0131 l\u00e2z\u0131m gelece\u011fi bey\u00e2nile cev\u00e2b-n\u00e2me-yi sen\u00e2-ver\u00e2ne terk\u00eem k\u0131l\u0131nd\u0131 efendim.&#8221;&nbsp;<a id=\"footnote-12-backlink\" href=\"#footnote-12\" name=\"footnote-12-backlink\">[12]<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Sadrazaml\u0131k makam\u0131, Hariciyye Nez\u00e2reti ve Ayd\u0131n Vil\u00e2yeti aras\u0131ndaki yaz\u0131\u015fmalar, Osmanl\u0131 y\u00f6netimince&nbsp;<strong>\u0130yoni<\/strong> Gazetesi\u2019nin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin \u201cruhsat&#8221; \/ yay\u0131n belgesi verilmedi\u011fini g\u00f6sterse de Osmanl\u0131 ar\u015fivindeki belgelerden, Karidi&#8217;nin, Haziran 1870&#8217;de, ilgin\u00e7 bir bi\u00e7imde&nbsp;<strong>\u0130yoni&#8217;<\/strong>yi, yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>2 Temmuz 1870 g\u00fcnl\u00fc, \u0130zmir Valisi Veliyy-\u00fcd-d\u00een R\u0131f&#8217;at&#8217;\u0131n, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 belgedeki bilgilere g\u00f6re, Karidi ve gazetesi&nbsp;<strong>\u0130yoni<\/strong>&nbsp;i\u00e7in,&nbsp;<em>\u201cdilek\u00e7esindeki isteklere uygun ko\u015fullar\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131, h\u00fck\u00fcmete ba\u015fvurmadan izinsiz gazete \u00e7\u0131karamayaca\u011f\u0131 bildirildi\u011fi, yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 yalan yanl\u0131\u015f haberlerin yan\u0131nda bu cesareti nereden buldu\u011fu soruldu\u011funda&#8221;,&nbsp;<\/em>ilgin\u00e7 bir durumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z<em>. \u201cKaridi&#8217;nin elinde, sadrazaml\u0131\u011fa ait,&nbsp;&nbsp;elden verilmi\u015f bir \u201cruhsat-n\u00e2me&#8221; oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr!\u2026 Gazeteyi de bu belgeyle yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmesi \u00fczerine,&nbsp;&nbsp;bundan b\u00f6yle bas\u0131n yasas\u0131na uygun davranmas\u0131 kendisinden istenmi\u015fse de Karidi&#8217;nin bu uyar\u0131lara uymad\u0131\u011f\u0131, hem Yunanl\u0131 olu\u015fu hem de \u201ckomitelerle&#8221; i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olmas\u0131 nedeniyle y\u00fcce h\u00fck\u00fcmetimiz aleyhinde akl\u0131na gelenleri yaz\u0131p yaymaktan geri durmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin jandarman\u0131n jurnalinde de g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere&nbsp;<strong>\u0130yoni Gazetesi\u2019nin<\/strong>&nbsp;yay\u0131n\u0131 yasaklanmazsa, h\u00fck\u00fcmetin n\u00fcfuzu, g\u00fcc\u00fc \u00fczerinde k\u00f6t\u00fc etkisi&nbsp;&nbsp;olaca\u011f\u0131&#8221;&nbsp;<\/em>vurgulan\u0131r.<em>&nbsp;Bu nedenle de en do\u011fru karar i\u00e7in emir verme yetkisinin [D\u0131\u015fi\u015fleri] Bakan\u0131nda oldu\u011funa g\u00fcvenle inan\u0131l\u0131r:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cHariciyye Nez\u00e2ret-i Cel\u00eelesi C\u00e2nib-i \u00c2liyesine<\/em><\/strong><br><strong><em>Numero: 21<\/em><\/strong><br><strong><em>Ma&#8217;r\u00fbze&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/em><\/strong><br><strong><em>\u00c7\u00e2ker-i Kem\u00eeneleridir ki&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yunan\u00ee&nbsp;&nbsp;Grigo Karidi n\u00e2m kimesnenin&nbsp;<strong>\u0130yoni&nbsp;<\/strong>n\u00e2mile \u0130zmir&#8217;de tab&#8217; ve ne\u015frine ruhsat i&#8217;t\u00e2s\u0131n\u0131 istid&#8217;a etdi\u011fi gazete hakk\u0131nda mesb\u00fbk olan arz ve i\u015f&#8217;\u00e2ra cev\u00e2ben \/ f\u00ee 21 Zi-l-hicce 286 tarihli ve y\u00fczotuzd\u00f6rt numerolu \u015feref-v\u00e2rid olan emir-n\u00e2me-yi s\u00e2m\u00ee-yi cen\u00e2b-\u0131 sad\u00e2ret-pen\u00e2h\u00eeleri m\u00fbcibince is&#8217;\u00e2f-\u0131 istid&#8217;\u00e2s\u0131 uyamayaca\u011f\u0131 cev\u00e2b\u0131 \/ merk\u00fbma&nbsp;&nbsp;i&#8217;t\u00e2 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f idi. Muahharen merk\u00fbm kat&#8217;en h\u00fck\u00fbmete m\u00fcr\u00e2caat etmeyerek gazete-yi mezk\u00fbreyi tab&#8217; ve ne\u015fre m\u00fcb\u00e2\u015feret ve bir tak\u0131m t\u00fcrreh\u00e2t\u0131n ne\u015fr \u00fc i\u015f\u00e2&#8217;\u0131na m\u00fcb\u00e2deret \/ etmesi \u00fczerine kend\u00fcsi celb ile b\u00f6yle hod-be-hod gazete ihr\u00e2cile o mak\u00fble-i muz\u0131r bendlerin derc ve ne\u015frine s\u00fbret-i ces\u00e2reti su\u00e2l olundukda b\u00e2 ir\u00e2de-yi al\u00eeye-yi \/ h\u0131div-i a&#8217;zam\u00eeleri i&#8217;t\u00e2 olunub bir k\u0131t&#8217;a s\u00fbreti manz\u00fbr-\u0131 mek\u00e2rim-n\u00fc\u015f\u00fbr-\u0131 cen\u00e2b-\u0131 sad\u00e2ret-pen\u00e2h\u00eeleri buyurulmak \u00fczere leffen arz ve takd\u00eem k\u0131l\u0131nan ruhsat-n\u00e2meyi \/ ibr\u00e2z ile mezk\u00fbr gazeteyi buna m\u00fcsteniden tab&#8217; ve ne\u015fr etmekde oldu\u011funu bey\u00e2n ve if\u00e2de etmesi cihetle ba&#8217;d-ez\u00een ber m\u00fbcib-i ruhsat-n\u00e2me matb\u00fb\u00e2t niz\u00e2m\u00e2t\u0131na kem\u00e2liyle \/ ri\u00e2yet ederek vaz\u00eefesinin h\u00e2ricine \u00e7\u0131kmamas\u0131 keyfiyyeti kend\u00fcsine bey\u00e2n ve tenb\u00eeh olunmu\u015f ise de bu tenb\u00eeh\u00e2t merk\u00fbmun cibilliyyet-i z\u00e2tiyyesini icr\u00e2dan men&#8217; edemey\u00fcb \/ evvelce dahi arz olundu\u011fu vechle merk\u00fbm z\u00e2ten Yunan\u00ee olmas\u0131 ve komitelerile dahi m\u00fcttefik bulunmas\u0131 hasebile h\u00fck\u00fbmet-i seniyye aleyhinde akl\u0131na gelen \u015feyleri \/ ne\u015fr ve tahr\u00eerden geri durmad\u0131\u011f\u0131na ve merk\u00fbm hakk\u0131nda z\u00e2b\u0131tadan i&#8217;t\u00e2 olunub kez\u00e2lik matl\u00fbben takd\u00eem k\u0131l\u0131nan jurnal me\u00e2line nazaran merk\u00fbm mezk\u00fbr gazeteyi \/ tab&#8217;dan men&#8217; olunmaz ise n\u00fcf\u00fbz-\u0131 h\u00fck\u00fbmet\u00e7e s\u00fb-i te&#8217;s\u00eeri olaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na bin\u00e2en bu b\u00e2bda re&#8217;y-i zer\u00een-i is\u00e2bet-k\u00e2rin-i cen\u00e2b-\u0131 vek\u00e2let-pen\u00e2h\u00eelerin ist\u00eez\u00e2n\u0131na \/ m\u00fcc\u00e2seret k\u0131l\u0131nma\u011f\u0131n ol&nbsp;&nbsp;b\u00e2bda emr \u00fc ferm\u00e2n hazret-i men leh\u00fc&#8217;l-emrindir. F\u00ee 2 Reb\u00ee-\u00fcl-\u00e2h\u0131re sene 287 ve F\u00ee 20 Haziran sene 286. [ 2 Temmuz 1870, Cumartesi ]<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>M\u00fch\u00fcr: Veliyy-\u00fcd-d\u00een R\u0131f&#8217;at&#8221;<\/strong><a id=\"footnote-13-backlink\" name=\"footnote-13-backlink\" href=\"#footnote-13\">[13]<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cAs\u00e2kir-i Zabtiyye Alay Beyi&#8221;nin Karidi \u0130\u00e7in D\u00fczenledi\u011fi Jurnal:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cHuz\u00fbr-\u0131 \u00c2l\u00ee-yi Vil\u00e2yet-pen\u00e2h\u00eeye&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Tahk\u00eek ve tenm\u00eek-\u0131 ahv\u00e2li emr \u00fc ferm\u00e2n buyurulan Yunan\u00ee Grigor Karidi n\u00e2m kimesnenin evvel ve \u00e2h\u0131r harek\u00e2t-\u0131 v\u00e2k\u0131a-y\u0131 muz\u0131rdan&nbsp;<strong>(\u2026-?-\u2026)<\/strong>&nbsp;arz ve bey\u00e2n\u0131na \/ ibtid\u00e2&nbsp;<strong>(\u2026-?-\u2026)<\/strong>&nbsp;merk\u00fbm z\u00e2ten Atina&#8217;ya alt\u0131 saat mes\u00e2fede olan Fane (?) Rumini (?) n\u00e2m kil\u00eesan\u0131n papas\u0131 oldu\u011fu halde fir\u00e2r\u00ee Yunan kral\u0131na taraf peyd\u00e2 ile \/ kral-\u0131 m\u00fbm\u00e2-ileyhenin Yunanistan&nbsp;&nbsp;ah\u00e2lisi c\u00e2nibinden h\u00fcc\u00fbm olunarak z\u0131dd\u00e2n-\u0131 kraliyyetden \u0131s&#8217;\u00e2r ile def&#8217; etdikleri s\u0131rada merk\u00fbm ba\u015f\u0131na bin kadar avane \/&nbsp;&nbsp;toplayarak ah\u00e2l\u00ee aleyhinde bulunmak istemi\u015f ise de muvaffak olamayarak Triste&#8217;ye gelmi\u015f ve oradan dahi kral c\u00e2nibine giderek muahharen \u0130zmir&#8217;e \/ gelip burada dahi&nbsp;&nbsp;<strong>(-?- \u2013celik)<\/strong>&nbsp;&nbsp;ve baz\u0131 t\u00fccc\u00e2r\u00e2n yan\u0131nda yaz\u0131c\u0131l\u0131k hizmetlerinde bulunmu\u015f oldu\u011fu gibi ge\u00e7en sene R\u00fbm Hastah\u00e2nesinden milletce def&#8217;-i ikza&nbsp;<strong>(-?-)<\/strong>&nbsp;\/ Mazgana n\u00e2m tab\u00eebe dahi sah\u00e2bet ve bir mikd\u00e2r hem-p\u00e2&nbsp;&nbsp;ted\u00e2r\u00fckle&nbsp;&nbsp;hasta-h\u00e2ne-yi mezk\u00fbreye h\u00fcc\u00fbm s\u0131ralar\u0131nda bulunduysa da&nbsp;&nbsp;h\u00fck\u00fbmet c\u00e2nibinden cez\u00e2lanarak derhal i\u015f&nbsp;&nbsp;\/ basd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f&nbsp;&nbsp;ve bu sene dahi yine bu fes\u00e2da hibe atan&nbsp;<strong>(-?-)&nbsp;<\/strong>bulundu\u011fu halde der-akab cez\u00e2lanarak \u00f6n\u00fc al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r merk\u00fbmun nefsden&nbsp;<strong>-?-)<\/strong>&nbsp;defter-i muharrer&nbsp;&nbsp;\/&nbsp;&nbsp;ves\u00e2iresinden dolay\u0131 z\u00e2b\u0131ta hi\u00e7bir deftere kendisinden emin oldu\u011fundan icr\u00e2s\u0131 ic\u00e2b\u0131 her halde m\u00fctev\u00e2f\u0131k-\u0131 re&#8217;y ve ir\u00e2det-i vil\u00e2yet-pen\u00e2h\u00eelerine ol b\u00e2bda \/&nbsp;&nbsp;emr \u00fc ferm\u00e2n hazret-i men leh\u00fc&#8217;l-emrindir.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>F\u00ee 2 Reb\u00ee-\u00fcl-ah\u0131r sene 87 ve f\u00ee 20 Haziran sene 86 [ 2 Temmuz 1870,Cumartesi ]<\/em><\/strong><br><strong><em>(M\u00fch\u00fcr )Ayd\u0131n Vil\u00e2yeti As\u00e2kir-i Zabtiyye Alay Be\u011fi&nbsp;&nbsp;\/ 1286&#8243;<\/em><\/strong><em>&nbsp;<a id=\"footnote-14-backlink\" name=\"footnote-14-backlink\" href=\"#footnote-14\">[14]<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Jandarman\u0131n istihbarat\u0131yla olu\u015fturdu\u011fu rapordan, ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc \u00fcst\u00fcne (E. Gara-!-) hemen hi\u00e7 bir \u015fey bilmedi\u011fimiz Karidi&#8217;yi yak\u0131ndan tan\u0131yor, Yunanistan&#8217;daki ya\u015fam\u0131na ili\u015fkin bilgiler ediniyoruz. Atina&#8217;ya alt\u0131 saat uzakl\u0131kta bir kilisede papaz olan, Karidi&#8217;nin, Yunanistan&#8217;\u0131n ilk kral\u0131, Alman as\u0131ll\u0131 Otto&#8217;nun (6 \u015eubat 1833-23 Ekim 1862) bir isyanla tahttan indirilmesi sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131kta, etraf\u0131na toplad\u0131\u011f\u0131 bin kadar \u201cavane&#8221; ile devrik kral\u0131 desteklemi\u015f ancak ba\u015far\u0131l\u0131 olamay\u0131nca da Roma&#8217;ya ka\u00e7an kral\u0131n ard\u0131ndan \u0130talya&#8217;ya gitmi\u015ftir. Jurnalden, kesin olarak ne zaman geldi\u011fini \u00f6\u011frenemedi\u011fimiz Karidi&#8217;nin, 1864 y\u0131l\u0131nda \u0130zmir&#8217;e oldu\u011funu, gazetesi&nbsp;<strong>Nea Smyrne<\/strong>&#8216;de yazd\u0131klar\u0131ndan \u00f6\u011freniyoruz. T\u00fcccarlar\u0131n yan\u0131nda yaz\u0131c\u0131l\u0131k yapan, Rum Hastaha-nesi&#8217;nin y\u00f6netimine ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalara kat\u0131lan Karidi&#8217;nin,&nbsp;\u0130zmir&#8217;de,&nbsp;&nbsp;\u201cRum milleti&#8221; aras\u0131nda bir din adam\u0131 kimli\u011fiyle de kendisini kabul ettirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde, protestan ve katolik misyonerlerin ortodoks inan\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik propagandalar\u0131na kar\u015f\u0131, yay\u0131n sava\u015f\u0131na giri\u015fti\u011fini biliyoruz. \u0130zmir ortodoks kilisesinin yay\u0131n organ\u0131 niteli\u011findeki&nbsp;<strong>Efseveia&nbsp;<\/strong>[ 9 \u015eubat 1861-17 Nisan 1870] <a id=\"footnote-15-backlink\" href=\"#footnote-15\" name=\"footnote-15-backlink\">[15]<\/a>&nbsp;Gazetesi\u2019nin y\u00f6netimine [ No:217, 24 Ekim 1869 \u2013 No: 242, 17 Nisan 1870]&nbsp;&nbsp;ge\u00e7i\u015fiyle, Karidi&#8217;yi birbiri ard\u0131na yay\u0131mlayaca\u011f\u0131 gazeteleriyle, dergileriyle \u0130zmir bas\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130yoni<\/strong>&nbsp;Gazetesi\u2019nin ruhsats\u0131z yay\u0131n\u0131na ili\u015fkin yaz\u0131\u015fmalar s\u00fcrerken insan\u0131 \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7eviren bir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k i\u00e7inde, Osmanl\u0131&nbsp;&nbsp;yurtta\u015f\u0131 say\u0131lmayan, Yunan uyru\u011fundan da olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zemedi\u011fimiz, Frans\u0131z yurtta\u015f\u0131 olabilece\u011finden ku\u015fkuland\u0131\u011f\u0131m\u0131z, b\u00fct\u00fcn yaz\u0131\u015fmalar\u0131 D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;nca y\u00fcr\u00fct\u00fclen, \u201cpek de emniyyet olunur tak\u0131mdan bulunmayan&#8221; Karidi, neredeyse birebir ayn\u0131 g\u00fcnlerde, Rumca,&nbsp;<strong>Smyrni&nbsp;<\/strong>[\u0130zmir] (24 Nisan 1870 \u2013 6 \u015eubat 1876) Gazetesi\u2019ni yay\u0131mlar.\u201cMahz\u00fbrdan s\u00e2lim olamayaca\u011f\u0131&#8221; vurgulanan Karidi&#8217;nin&nbsp;&nbsp;\u201cmakbul bir yurtta\u015f&#8221; d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp 1873-1875 y\u0131llar\u0131nda, vilayet gazetemiz&nbsp;<strong>Ayd\u0131n<\/strong>&#8216;\u0131n y\u00f6netimini \u00fcstlendi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u0130zmir yay\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Karidi Efendisi olarak Rumca g\u00fclmece gazetesi\/dergisi&nbsp;<strong>Velos&#8217;<\/strong>u<strong>&nbsp;<\/strong>[Ok] (16.03.1874 \u2013 08.12.1888), k\u0131sa bir s\u00fcre sonra,&nbsp;<strong>Velos<\/strong>&#8216;un karde\u015f dergisi, \u0130zmir&#8217;in ilk g\u00fclmece dergimiz&nbsp;<strong>Kara Sinan&#8217;<\/strong>\u0131 (3 Haziran 1875 \u2013 30 Mart 1876),&nbsp;<strong>Nea&nbsp;&nbsp;Smyrni&#8217;<\/strong>yi [Yeni \u0130zmir] (14 \u015eubat 1876 \u2013 1898) ve T\u00fcrk\u00e7e,&nbsp;&nbsp;<strong>\u0130zmir<\/strong>&nbsp;(29 Mart 1877 \u2013 17 Aral\u0131k 1878) Gazetesi\u2019ni \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Karidi&#8217;nin \/ \u0130yoni&#8217;nin Bas\u0131mevi&#8217;nin Kapat\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Burada de\u011ferlendirdi\u011fimiz bilgilere \/ belgelere g\u00f6re, 1870 y\u0131l\u0131 May\u0131s-Haziran (?) aylar\u0131nda yay\u0131mlanan, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeni \u00f6\u011frendi\u011fimiz&nbsp;<strong>\u0130yoni&#8217;<\/strong>nin<strong>&nbsp;<\/strong>\u00fcst\u00fcne -\u015fimdilik-&nbsp;&nbsp;ba\u015fka bilgimiz yok.&nbsp;\u0130zmir bas\u0131n tarihinde varl\u0131\u011f\u0131 bilinen&nbsp;<strong>\u0130onia \/ \u0130yonya<\/strong> Gazetesi\u2019nin ise,&nbsp;d\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc ozan\u0131, yazar\u0131 Miltiadis Seizanis&#8217;in y\u00f6netiminde, 1 May\u0131s 1874 \u2013 11 Haziran 1877 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da an\u0131msatal\u0131m.<a id=\"footnote-16-backlink\" href=\"#footnote-16\" name=\"footnote-16-backlink\">[16]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130zmir Valisi Veliyy-\u00fcd-d\u00een R\u0131f&#8217;at&#8217;\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi bilgi yaz\u0131s\u0131 ile jurnalin yan\u0131t\u0131, \u201cAyd\u0131n Vilayetine Gizli Emir&#8221; olarak k\u0131sa s\u00fcrede gelir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201c15 Reb\u00ee-\u00fcl-\u00e2h\u0131r sene 87 ve F\u00ee 2 Temmuz sene 86 [15 Temmuz 1870, Cuma]<\/em><\/strong><br><strong><em>Ayd\u0131n Vil\u00e2yetine emr-n\u00e2me-yi s\u00e2m\u00ee<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130zmir&#8217;de tab&#8217; edilen \u0130yoni n\u00e2m gazetenin muz\u0131r bendler ne\u015fr etdirmesinden dolay\u0131 matbaas\u0131n\u0131n kapatd\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00e2ir cev\u00e2b\u0131 h\u00e2v\u00eedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ayd\u0131n Vil\u00e2yetine Hav\u00e2le-n\u00e2me-yi S\u00e2m\u00ee<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Yunan\u00ee&nbsp;&nbsp;Grigo Karidi&#8217;nin \u0130zmir&#8217;de \u0130yoni n\u00e2mile tab&#8217; etdi\u011fi gazeteye h\u00fck\u00fbmet aleyhinde muz\u0131r bendler derc ve ne\u015fr etmekde bulundu\u011fu if\u00e2desine d\u00e2ir 2 Reb\u00ee-\u00fcl-evvel sene 87 \/ tarihi ve 21 numerosu ile murakkamen v\u00e2rid olan tahr\u00eer\u00e2t-\u0131 behiyyelerile melf\u00fbf jurnal m\u00fct\u00e2laa-g\u00fcz\u00e2r-\u0131 sen\u00e2verde olarak siy\u00e2k-\u0131 i\u015f&#8217;\u00e2r-\u0131 devletlerine nazaran merk\u00fbm \/ bu gazeteyi yeddinde bulunan ruhsat-n\u00e2meye istin\u00e2den ihr\u00e2c etmekde ise de kend\u00fcsi z\u00e2ten ash\u00e2b-\u0131 fes\u00e2d ve garazdan bulundu\u011fu ve b\u00f6yle hil\u00e2f-\u0131 niz\u00e2m-n\u00e2me muz\u0131r \/ bendler ne\u015fr etmemesi resmen ve m\u00fckerreren kend\u00fcsine tenb\u00eeh olunmu\u015f iken \u0131sga etmeyerek meslek-i n\u00e2-bec\u00e2s\u0131nda \u0131sr\u00e2r etdi\u011fi anla\u015f\u0131lma\u011fla \u015fu h\u00e2lde \/ mezk\u00fbr gazetenin dev\u00e2ma ihr\u00e2c\u0131 uyamayaca\u011f\u0131ndan matbaas\u0131n\u0131n kapatd\u0131r\u0131lmas\u0131 kar\u00e2r\u0131ma gelece\u011fi bey\u00e2nile&nbsp;&nbsp;cev\u00e2bd\u0131r.&#8221;<a id=\"footnote-172-backlink\" href=\"#footnote-17\" name=\"footnote-17-backlink\">[17]<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Elindeki yay\u0131n belgesine g\u00f6re&nbsp;<strong>\u0130yoni<\/strong>&nbsp;Gazetesi\u2019ni \u00e7\u0131kar\u0131rken Rumca&nbsp;<strong>Smyrni&nbsp;<\/strong>[\u0130zmir] (24 Nisan 1870 \u2013 6 \u015eubat 1876) Gazetesi i\u00e7in de ruhsat alm\u0131\u015f olmas\u0131 gereken Karidi&#8217;nin,&nbsp;&nbsp;Osmanl\u0131 y\u00f6netimince \u201ckomitelerle&#8221;&nbsp;&nbsp;ba\u011flant\u0131s\u0131 nedeniyle&nbsp;&nbsp;\u201cash\u00e2b-\u0131 fes\u00e2d ve garaz&#8221; tak\u0131m\u0131ndan say\u0131lan, Osmanl\u0131 bas\u0131n t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 yaz\u0131lar yay\u0131nlamamas\u0131 i\u00e7in y\u00f6neticilerce, tekrar tekrar uyar\u0131lan, ancak s\u00f6z dinlemeyerek yanl\u0131\u015f yapmakta \u0131srar etti\u011fi, ad\u0131 ge\u00e7en gazetenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f \/ bas\u0131m kurallar\u0131na uyamayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bas\u0131mevinin kapatt\u0131r\u0131lmas\u0131na&nbsp;&nbsp;&nbsp;karar verilir\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130zmir Bas\u0131n Tarihi<\/strong>&nbsp;(2019) kitab\u0131mda kullanamad\u0131\u011f\u0131m, bir\u00e7o\u011funu da s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm bas\u0131n tarihi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda edindi\u011fim <a id=\"footnote-18-backlink\" href=\"#footnote-18\" name=\"footnote-18-backlink\">[18]<\/a>&nbsp;belgeler i\u00e7inden Karidi Efendi&#8217;ye ili\u015fkin, 29 Aral\u0131k 1869&#8217;dan 15 Temmuz 1870&#8217;e, alt\u0131bu\u00e7uk ayl\u0131k bir d\u00f6nemi kapsayanlar belgeler \u015fimdilik bunlar. Temmuz 1881&#8217;de,&nbsp;<strong>Neologos<\/strong>&#8216;ta \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere \u0130stanbul&#8217;a giden Karidi&#8217;nin \u0130zmir bas\u0131n tarihindeki \u00f6nemini, yerini belirleyen belgeler e\u015fli\u011finde \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 s\u00fcrd\u00fcrece\u011fim. G\u00fcn g\u00fcn b\u00fcy\u00fcyen Osmanl\u0131 Ar\u015fivimiz,&nbsp;&nbsp;bize yard\u0131mc\u0131 olurken yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okuyamad\u0131\u011f\u0131m (!) i\u00e7in kimi \u201ck\u00e2tiplere&#8221; Fuz\u00fbl\u00ee gibi k\u0131zam\u0131yorum <a id=\"footnote-19-backlink\" href=\"#footnote-19\" name=\"footnote-19-backlink\">[19]<\/a>&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dipnotlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a><sup>[<\/sup><\/a><a id=\"footnote-1\" href=\"#footnote-1-backlink\" name=\"footnote-1\">1<\/a>]&nbsp;Eleni Gara,&nbsp;<em>\u201cThe Greek Newspapers of \u0130zmir and The Eastern Crisis of 1875-1878<\/em>&#8220;,&nbsp;<strong>Son Y\u00fczy\u0131llarda \u0130zmir ve Bat\u0131 Anadolu \/ Uluslararas\u0131 Sempozyumu Tebli\u011fleri<\/strong>, Haz. : Prof. Dr. T. Baykara, \u0130zmir, Akademi Kitabevi, 1994, ss.111-122.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6mer Faruk Huyug\u00fczel,&nbsp;<em>\u201cGrigorios Karydis&#8221;,<\/em>&nbsp;<strong>\u0130zmir Fikir Ve Sanat Adamlar\u0131 (1850 -1950)<\/strong>, Ankara, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2000, ss.163-166.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-2\" href=\"#footnote-2-backlink\" name=\"footnote-2\">2<\/a>]<strong>Kara Sinan:<\/strong>&nbsp;<em>\u201c\u0130\u015fbu gazete beher penc\u015fenbih g\u00fcn\u00fc tab&#8217; ve ne\u015fr olunur \/ Mahall-i \u0130d\u00e2resi: \u0130zmir&#8217;de Baltac\u0131 Frenk-h\u00e2nesinde \u0130zmirni Matbaas\u0131ndad\u0131r \/ Garazla kar\u0131\u015f\u0131k olmayan ve Kara Sinan&#8217;\u0131n mesle\u011fine dokunmayan her nev&#8217; evr\u00e2k kab\u00fbl ve mecc\u00e2nen tab&#8217; olunur \/ Seneli\u011fi 2 s\u00eem mec\u00eediyye \u2013 Alt\u0131 ayl\u0131\u011f\u0131 1 s\u00eem mec\u00eediyye \/ Ta\u015fralar i\u00e7in bu f\u00ee\u00e2ta posta \u00fccreti zamm olunur \/&nbsp;&nbsp;Bir n\u00fcshas\u0131 40 parad\u0131r \/ \u0130&#8217;l\u00e2n\u00e2t f\u00ee\u00e2t\u0131n\u0131n sohbeti ba\u015fkaca&nbsp;&nbsp;edilir.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Efdal Sevin\u00e7li,&nbsp;<strong>\u0130zmir Bas\u0131n Tarihi \/ Gazeteler, Dergiler<\/strong>, \u0130zmir, \u0130BB Kent Kitapl\u0131\u011f\u0131, 2019, ss.84-86.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-3\" href=\"#footnote-3-backlink\" name=\"footnote-3\">3<\/a>]&nbsp;\u00d6. Faruk Huyug\u00fczel<em>,\u201cVil\u00e2yet Gazetecili\u011finde \u00d6nemli Bir \u0130sim: Mehmet Salim&#8221;,<\/em>&nbsp;<strong>\u0130zmir&#8217;de Edebiyat ve Fikir Hareketleri \u00dczerine Ara\u015ft\u0131rmalar<\/strong>, \u0130zmir, \u0130BB Kent Kitapl\u0131\u011f\u0131, 2004, ss.133-139.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcl\u015fah \u00d6zalkan,&nbsp;<strong>Devir Gazetesi&#8217;nin Transkripsiyonu ve T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Tarihi A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirilmesi<\/strong>, Y\u00fcksek Lisans Tezi, Eski\u015fehir, Anadolu \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Haziran 2020.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-4\" href=\"#footnote-4-backlink\" name=\"footnote-4\">4<\/a>]&nbsp;Turgut \u00c7eviker,&nbsp;<strong>Geli\u015fim S\u00fcrecinde T\u00fcrk Karikat\u00fcr\u00fc-I- (Tanzimat ve \u0130stibdat D\u00f6nemi \u2013 1867-1878 \/ 1878 -1908)<\/strong>, \u0130stanbul, Adam Yay\u0131nlar\u0131, 1986.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Turgut Kut,&nbsp;<em>\u201cTeodor Kasap (1835-1897)&#8221;,<\/em>&nbsp;\u0130stanbul,&nbsp;<strong>TDV \u0130sl\u00e2m Ansiklopedisi<\/strong>, cilt 40, 2011, ss.473-475.<\/p>\n\n\n\n<p>Alparslan Oymak,&nbsp;<strong>Osmanl\u0131 Mizah\u0131nda Teodor Kasap (Diyojen, \u00c7\u0131ng\u0131rakl\u0131 Tatar ve Hay\u00e2l Gazetesi \u00dczerine Bir \u0130nceleme),<\/strong>&nbsp;Doktora Tezi, \u0130stanbul, Marmara \u00dcniversitesi T\u00fcrkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc, 2013.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-5\" href=\"#footnote-5-backlink\" name=\"footnote-5\">5<\/a>]&nbsp;Eleni Gara,&nbsp;<em>\u201cThe Greek Newspapers of \u0130zmir and The Eastern Crisis of 1875-1878&#8243;,<\/em>&nbsp;s.121<strong>:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cOn Grigorios Karydis unfortunately we don\u2019t have \u2013 as far as I know of- any biographical data (45) although he seems to have been one of the most active journalists of the 1870 s in \u0130zmir. In the issue of Nea Smyrni on 5 July 1876 (46) Karydis, in a small comment written on the occasion of the newspaper&#8217;s republication, mentions that he has been living in the Ottoman Empire for twelve years and has been a journalist for eight \u2026.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-6\" href=\"#footnote-6-backlink\" name=\"footnote-6\">6<\/a>]&nbsp;\u00d6. Faruk Huyug\u00fczel, G. Karydis&#8217;i&nbsp;&nbsp;tan\u0131t\u0131rken,&nbsp;&nbsp;\u201cEleni Gara&#8217;n\u0131n bildirisinden al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcmcede, bir \u00e7eviri dalg\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla , \u201c20 y\u0131ldan beri Osmanl\u0131 \u00fclkesinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2026.&#8221; yazar. Bkz:&nbsp;&nbsp;<strong>\u0130zmir Fikir Ve Sanat Adamlar\u0131 (1850 \u2013 1950),&nbsp;<\/strong>s.163.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-7\" href=\"#footnote-7-backlink\" name=\"footnote-7\">7<\/a>]&nbsp;Eleni Gara, \u201c<em>The Greek Newspapers of \u0130zmir and The Eastern Crisis of 1875-1878&#8243;,<\/em>&nbsp;s.122.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-8\" href=\"#footnote-8-backlink\" name=\"footnote-8\">8<\/a>]&nbsp;[BOA-682-40-4-] Gr\u00e9goire Carydis&#8217;in Frans\u0131zca mektubunun \u00e7evirisini yapan de\u011ferli karde\u015fim Nuri P\u0131nar&#8217;a, \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ediyorum.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-9\" href=\"#footnote-9-backlink\" name=\"footnote-9\">9<\/a>]&nbsp;<strong>Vel\u00eeyeddin Rifat&nbsp;&nbsp;Pa\u015fa<\/strong>&nbsp;(1821 \u2013 1891) : Bosna v\u00e2lisi Eyl\u00fcl 1851 \u2013 Temmuz 1852; Paris b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Ekim 1852 \u2013 Haziran 1855; H\u00fcdavendigar v\u00e2lisi Ocak \u2013 Mart 1855; Girit v\u00e2lisi Mart 1855 \u2013 Haziran 1858; Edime v\u00e2lisi A\u011fustos 1860 \u2013 0cak 1861; Paris b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Ocak 1861 \u2013 May\u0131s 1862; Konya v\u00e2lisi Ocak 1864 \u2013 A\u011fustos 1865; Ayd\u0131n v\u00e2lisi Temmuz 1869 \u2013 Kas\u0131m 1870. H\u00fcdavendigar v\u00e2lisi May\u0131s 1876 \u2013 Ekim 1877. Bkz.: Sinan Kuneralp,&nbsp;<strong>Son D\u00f6nem Osmanl\u0131 Erk\u00e2n Ve Ricali (1839- 1922<\/strong>),&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Prosopografik Rehber, \u0130stanbul, \u0130sis,1999, s.125.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-10\" href=\"#footnote-10-backlink\" name=\"footnote-10\">10<\/a>]&nbsp;[BOA-682-40-3]<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-11\" href=\"#footnote-11-backlink\" name=\"footnote-11\">11<\/a>]&nbsp;[BOA-682-40-2]<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-12\" href=\"#footnote-12-backlink\" name=\"footnote-12\">12<\/a>]&nbsp;[BOA-682-40-1]<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-13\" href=\"#footnote-13-backlink\" name=\"footnote-13\">13<\/a>]&nbsp;[BOA \u2013 690-25-3]<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-14\" href=\"#footnote-14-backlink\" name=\"footnote-14\">14<\/a>]&nbsp;[BOA \u2013 690-25-4] Osmanl\u0131ca metinlerin denetimindeki katk\u0131lar\u0131 i\u00e7in de\u011ferli Yusuf Azmun a\u011fabeyime ne denli te\u015fekk\u00fcr etsem az\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-15\" href=\"#footnote-15-backlink\" name=\"footnote-15\">15<\/a>]Karidi&#8217;nin,&nbsp;<strong>Efseveia&nbsp;<\/strong>Gazetesi\u2019nde, [No.217, 24 Ekim 1869 \u2013No.242, 17 Nisan 1870] tarihleri aras\u0131nda,&nbsp;&nbsp;yay\u0131n sorumlusu olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gazetenin yay\u0131n\u0131n\u0131 da sonland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bkz.:&nbsp;https:\/\/srvweb1.parliament.gr\/display_doc.asp?item=39786<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yunan Bas\u0131n\u0131 Ansiklopedisi \u2013 1784-1974 \/ Gazeteler, Dergiler, Gazeteciler, Yay\u0131nc\u0131lar<\/strong>, II. cilt, Haz.: Loukia Droulia- Yulla Koutsopanagou, Atina, Ulusal Ara\u015ft\u0131rma Vakf\u0131 (E\u0130E), Neohellenic Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc , 2008, ss.287-288.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-16\" href=\"#footnote-16-backlink\" name=\"footnote-16\">16<\/a>]&nbsp;Ali Arslan,&nbsp;<strong>Osmanl\u0131&#8217;dan Cumhuriyet&#8217;e Rum Bas\u0131n\u0131<\/strong>, \u0130stanbul, Truva Yay\u0131nlar\u0131, 2005,s.94.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130onia;&nbsp;<strong>Yunan Bas\u0131n\u0131 Ansiklopedisi \u2013 1784-1974 \/ Gazeteler, Dergiler, Gazeteciler, Yay\u0131nc\u0131lar<\/strong>, II. cilt, ss. 470-471.<\/p>\n\n\n\n<p>Efdal Sevin\u00e7li, yagy, s.47.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130onia: http:\/\/srv.web1.parliament.gr\/library.asp?item=38588.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-17\" href=\"#footnote-17-backlink\" name=\"footnote-17\">17<\/a>]&nbsp;&nbsp;[BOA \u2013 690-25-1]<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-18\" href=\"#footnote-18-backlink\" name=\"footnote-18\">18<\/a>]&nbsp;\u0130zmir bas\u0131n tarihimize ili\u015fkin elindeki Osmanl\u0131 Ar\u015fivi belgelerini, g\u00fczel bir dayan\u0131\u015fma \u00f6rne\u011fi g\u00f6stererek bana ileten de\u011ferli karde\u015fim Ya\u015far \u00dcr\u00fck&#8217;e, \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>[<a id=\"footnote-19\" href=\"#footnote-19-backlink\" name=\"footnote-19\">19<\/a>]&nbsp;M. \u00d6zt\u00fcrk,&nbsp;<em>\u201cKlasik T\u00fcrk \u015eiirinde K\u00e2tip ve M\u00fcstensih Hicivleri&#8221;,<\/em>&nbsp;<strong>T\u00fcr\u00fck \/ Uluslararas\u0131 Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi<\/strong>,&nbsp;&nbsp;&nbsp;2019, Y\u0131l: 7, Say\u0131:19, ss.73-95.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Kent ve Bellek Dergisi, Say\u0131: 3, Kas\u0131m 2020<\/p>\n<h3>Related Images:<\/h3>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>\u0130zmir bas\u0131n tarihi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapmasayd\u0131m bu soruyla ilgilenmezdim. Karidi Efendi&#8217;yi,&nbsp;1868-1881 y\u0131llar\u0131nda&nbsp;\u0130zmir&#8217;de Rumca ve T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131yla biliyoruz.[1]&nbsp;Ancak,&nbsp;Kara Sinan&nbsp;dergisi \u00fcst\u00fcne bir incelemeye giri\u015fip yaz\u0131lar\u0131n bir\u00e7o\u011fundaki <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2020\/12\/21\/karidi-efendi-kimdir\/\" title=\"Karidi Efendi Kimdir?\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":106066,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106046"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106046"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106046\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106046"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106046"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}