{"id":105515,"date":"2020-11-09T14:09:40","date_gmt":"2020-11-09T11:09:40","guid":{"rendered":"http:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/?p=105515"},"modified":"2020-11-15T21:48:20","modified_gmt":"2020-11-15T18:48:20","slug":"birinci-dunya-savasinda-izmiri-savunan-gazi-kale-yenikale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2020\/11\/09\/birinci-dunya-savasinda-izmiri-savunan-gazi-kale-yenikale\/","title":{"rendered":"Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;nda \u0130zmir\u2019i Savunan Gazi Kale: Yenikale"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0130zmir\u2019in Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde ya\u015fad\u0131klar\u0131 bilinmez! \u0130zmir, Mondros M\u00fctarekesi&#8217;nin ilan\u0131, ilk kur\u015funun at\u0131lmas\u0131 ve \u0130zmir yang\u0131n\u0131yla g\u00fcndeme getirilir. 1914-1919 aras\u0131 \u0130zmir\u2019de hi\u00e7 bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi anlat\u0131l\u0131r. Bu b\u00fcy\u00fck eksikliktir! Bu d\u00f6nemin alt\u0131 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelenmesi gerekir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>1- \u0130tilaf donanmas\u0131n\u0131n \u0130zmir\u2019i i\u015fgal giri\u015fimi ve Yenikale.&nbsp;<br>2- \u0130zmir K\u00f6rfezi gemi bat\u0131klar\u0131.&nbsp;<br>3- \u0130tilaf g\u00fc\u00e7lerinin \u0130zmir\u2019i hava bombard\u0131man\u0131 ve \u0130zmir\u2019i savunan T\u00fcrk Hava Kuvvetleri tayyare b\u00f6l\u00fckleri.&nbsp;<br>4- Uzunada\u2019n\u0131n d\u00fc\u015fman i\u015fgalinden kurtar\u0131lmas\u0131.&nbsp;<br>5- Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve Cumhuriyet d\u00f6neminin \u0130zmir\u2019deki tarihi yap\u0131lar\u0131. \u015eehzadepa\u015fa Av K\u00f6\u015fk\u00fc ve Re\u015fadiye K\u00f6\u015fk\u00fc.&nbsp;<br>6- Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 d\u00f6nemi yap\u0131lar\u0131n\u0131 \u0130zmir\u2019e kazand\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenler.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130tilaf donanmas\u0131n\u0131n 1915 sald\u0131r\u0131s\u0131 ve gazi Yenikale<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Son d\u00f6nem \u0130zmir\u2019in kaderini etkileyen yap\u0131lardan biri Yenikale\u2019dir. \u0130zmir K\u00f6rfezi&#8217;nin giri\u015finde, duvarlar\u0131 toprakla tahkim edilmi\u015f, askeri b\u00f6lge i\u00e7inde oldu\u011fu i\u00e7in giri\u015fi yasak olan kalenin tarihi ge\u00e7mi\u015fi \u00e7ok \u00f6nemlidir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Venedikliler&#8217;le yap\u0131lan sava\u015fta gemi y\u00f6n\u00fcnden s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fen Osmanl\u0131 y\u00f6netimi o tarihe kadar \u0130zmir\u2019e gelen, vergi \u00f6demeden serbest\u00e7e ticaret yapan yabanc\u0131 gemileri kiralama giri\u015fiminde bulunur, gemi kaptanlar\u0131 cevap bile vermeden demir al\u0131p \u0130zmir\u2019i terk eder. Bu durum \u00fczerine D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Mehmed d\u00f6neminde K\u00f6pr\u00fcl\u00fc Mehmed Pa\u015fa Piri Reis\u2019in haritas\u0131nda &#8220;Sancak Burnu&#8221; denilen alana kale in\u015fa edilmesini emreder. K\u0131\u015fla, cami, cephanelik ve depo b\u00f6l\u00fcmleri bulunan bir kale in\u015fa edilir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01-1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-105534\" width=\"450\" height=\"256\" srcset=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01-1.jpg 900w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01-1-300x171.jpg 300w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01-1-768x437.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/a><figcaption>Yenikale\u2019nin Osmanl\u0131 d\u00f6neminde yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7izimi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Evliya \u00c7elebi\u2019nin Seyahatnamesinde &#8220;Kal\u2019ai Sancakburnu&#8221; ad\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 kaleye demir kapakl\u0131 yetmi\u015f adet d\u00f6nemin en modern Balyemez, \u00c7ultutmaz \u015fayka toplar\u0131 yerle\u015ftirilir (1666). Bu geli\u015fmeden sonra yabanc\u0131 ticaret gemileri d\u00fczenli vergi \u00f6demeye ve kalede dalgalanan bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131 selamlamaya ba\u015flar. Kale yeni yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Yenikale, kalede dalgalanan bayra\u011fa izafeten Sancakkale ad\u0131yla an\u0131lmaya ba\u015flar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-30.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-30.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-105527\" width=\"450\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-30.jpg 900w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-30-300x200.jpg 300w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-30-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Yenikale\u2019ye yerle\u015ftirilen g\u00fc\u00e7l\u00fc toplar\u0131m\u0131z, 1694 y\u0131l\u0131nda Venedik filosunun, 1770 y\u0131l\u0131nda \u00c7e\u015fme \u00f6nlerine gelen \u0130ngiliz-Rus donanmas\u0131n\u0131n \u0130zmir\u2019e sald\u0131rmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen cayd\u0131r\u0131c\u0131 etken olur. \u0130zmir hakk\u0131nda bilgi veren yabanc\u0131 seyyahlar\u0131n eserlerinde Yenikale hakk\u0131nda bilgi yoktur. 1680-1683 y\u0131llar\u0131nda \u0130zmir\u2019e gelen Hollandal\u0131 seyyah Corneille De Bruyn\u2019\u0131n kente giri\u015finde isim vermeden Yenikale\u2019yi tarif eder, grav\u00fcr\u00fcn\u00fc yay\u0131mlar. Frans\u0131z kaynaklar\u0131ndan 1686 tarihli Gravier d\u2019Ortieres, eserinde \u0130zmir K\u00f6rfezi haritas\u0131n\u0131 ve Sancakkale\u2019nin plan\u0131n\u0131 verir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fbakanl\u0131k Osmanl\u0131 Ar\u015fivi Tersane-i Amire kaleminde bulunan Seyir m\u00fcfredat defterinde bulunan bilgiye g\u00f6re B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk Amirali Cezayir\u2019li Gazi Hasan Pa\u015fa 28 Haziran 1775\u2019de Sancakkale\u2019ye gelmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;28 Haziran 1775 Sal\u0131. G\u00fcn do\u011fmadan \u00f6nce Fo\u00e7a \u00f6n\u00fcnden Donanmay\u0131 Humayun hareket etti ve \u00f6\u011fleden sonra saat 3&#8217;de Sancakburnu Kalesi \u00f6n\u00fcne demir at\u0131l\u0131p Kaptanpa\u015fa efendimiz filika ile Sancakburnu kalesine k\u0131yafet de\u011fi\u015ftirip te\u015frif ettiler. &#8220;<\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-06.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-06.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-105531\" width=\"450\" height=\"319\" srcset=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-06.jpg 900w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-06-300x213.jpg 300w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-06-768x544.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/a><figcaption>Raffaele Corsini taraf\u0131ndan yap\u0131lan Robert Hay yelkenli gemisini \u0130zmir\u2019de g\u00f6steren tabloda Yenikale\u2019nin 1864 y\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7 direkli yelkenli bir tekne olan \u201cRobert Hay\u201d gemisini \u0130zmir \u00f6n\u00fcnde g\u00f6steren Raffaele Corsini\u2019nin tablosunda da Yenikale\u2019de \u00e7izilidir. Yenikale Birinci D\u00fcnya d\u00f6neminde de \u0130zmir\u2019i savunma g\u00f6revini yerine getirir. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flamadan \u00f6nce Osmanl\u0131 Harbiye Nezareti \u00c7anakkale\u2019ye, \u0130skenderun\u2019a ve \u0130zmir\u2019e d\u00fc\u015fman\u0131n \u00e7\u0131kartma yap\u0131labilece\u011fini de\u011ferlendirmi\u015f, bu duruma g\u00f6re tedbir alm\u0131\u015ft\u0131r. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi haz\u0131rlanan Seferberlik plan\u0131 gere\u011fi 10, 11 ve 12. t\u00fcmenlerden kurulu D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Kolordu, \u0130zmir b\u00f6lgesinin savunma g\u00f6revini \u00fcstlenir. 10. T\u00fcmen&#8217;in kararg\u00e2h\u0131 \u0130zmir&#8217;de, 11. T\u00fcmen\u2019in kararg\u00e2h\u0131 Denizli&#8217;de, 12. T\u00fcmen\u2019in kararg\u00e2h\u0131 Burdur&#8217;dad\u0131r. Ayval\u0131k&#8217;tan Alanya\u2019ya kadar sahilin savunmas\u0131 4. Kolordu&#8217;ya verilmi\u015f, sahil, yedi b\u00f6lgeye ayr\u0131l\u0131r, savunma ve g\u00f6zetleme tedbirleri al\u0131n\u0131r. Bu b\u00f6lgelerden ikisi, \u0130zmir\u2019in savunulmas\u0131yla g\u00f6revlidir. \u0130zmir b\u00f6lgesi-Fo\u00e7a\u2019dan Yenikale\u2019ye kadar olan b\u00f6lgeyi kapsar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-04.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-04.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-105539\" width=\"450\" height=\"261\" srcset=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-04.jpg 900w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-04-300x174.jpg 300w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-04-768x445.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7 Seyyar jandarma b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc ve d\u00f6rt demiryolu muhaf\u0131z b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc ve Manisa Yeni Erat Okulu g\u00fcc\u00fcnde bir b\u00f6l\u00fck \u0130zmir merkezini savunacakt\u0131r. \u0130kinci b\u00f6lge- Yenikale\u2019den Hristiyan k\u00f6y\u00fcne (Urla) kadar olan b\u00f6lgeyi, merkez Yenikale olmak \u00fczere, Yenikale Birli\u011fi, ob\u00fcs taburu, may\u0131n m\u00fcfrezesi, \u0131\u015f\u0131ldak m\u00fcfrezesi, d\u00f6rt b\u00f6l\u00fckl\u00fc Urla Jandarma Taburu, Sarayk\u00f6y Jandarma B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc, iki motorbottan m\u00fcte\u015fekkil bir g\u00fc\u00e7 b\u00f6lgeyi koruyacakt\u0131r. D\u00f6nemin \u0130zmir askeri haritas\u0131nda &#8220;Sancak Kal\u2019as\u0131 ge\u00e7idi&#8221;, &#8220;Sancak Kal\u2019as\u0131&#8221;, &#8220;Yeni Kal\u2019a&#8221; yahut &#8220;Hamidiye istihk\u00e2m\u0131&#8221;, &#8220;Palyo tabyas\u0131 burnu&#8221; isimleri okunmaktad\u0131r. \u0130zmir, Uzunada may\u0131n hatlar\u0131, bat\u0131k gemi manialar\u0131, bataryalar ile savunulacakt\u0131r. \u0130zmir K\u00f6rfezi ortas\u0131nda bulunan Uzunada\u2019ya \u0130zmir\u2019de g\u00f6rev yapan Osmanl\u0131 donanmas\u0131n\u0131n ya\u015fl\u0131 gemilerinden Muin-i Zafer korvetinden \u00e7\u0131kart\u0131lan toplar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 yerle\u015ftirilir. K\u00f6rfezin g\u00fcney k\u0131y\u0131s\u0131ndan \u0130zmir den Urla\u2019ya do\u011fru bataryalar tesis edilir, tahkimat yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bataryalar:&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yenikale merkezli savunma ile \u0130nciralt\u0131 &#8211; Narl\u0131dere hatt\u0131na 48 muhtelif toptan olu\u015fan 11 batarya \u0130zmir\u2019i savunmada g\u00f6rev \u00fcstlenir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8211; <\/strong>Bir Numaral\u0131 \u0130stasyon Bataryas\u0131: May\u0131n istasyonunun do\u011fusunda d\u00f6ner kuleli 5.7 s\/m&#8217;lik ate\u015fli bir top.&nbsp;<br>&#8211; \u0130ki Numaral\u0131 \u0130stasyon Bataryas\u0131: May\u0131n istasyonunun bat\u0131s\u0131nda 4 adet 9 s\/m&#8217;lik mantelli top. <br>&#8211; \u00dc\u00e7 Numaral\u0131 \u0130stasyon Yenikale Bataryas\u0131: Yenikale\u2019de 7 adet 22 \u00e7ap\u0131nda 24 s\/m&#8217;lik k\u0131sa top.&nbsp;<br>&#8211; D\u00f6rt Numaral\u0131 B\u00fcy\u00fck Muin-i Zafer Bataryas\u0131: Yenikale\u2019nin bat\u0131s\u0131nda Muin-i Zafer korvetinden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f 4 adet 15 s\/m&#8217;lik seri ate\u015fli gemi topu.&nbsp;<br>&#8211; Be\u015f Numaral\u0131 Se\u011firtme Bataryas\u0131: D\u00f6rt numaran\u0131n bat\u0131s\u0131nda ve biraz geride 4 adet 8 s\/m&#8217;lik Brondol k\u00e2ri top.&nbsp;<br>&#8211; Alt\u0131 Numaral\u0131 B\u00fcy\u00fck Ob\u00fcs Bataryas\u0131: Vapur iskelesinin g\u00fcney do\u011fusunda 6 adet 15 s\/m&#8217;lik seri ate\u015fli ob\u00fcs.&nbsp;<br>&#8211; Yedi Numaral\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fck Ob\u00fcs Bataryas\u0131: Vapur iskelesinin g\u00fcney bat\u0131s\u0131nda 6 adet 12 s\/m&#8217;lik seri ate\u015fli ob\u00fcs.&nbsp;<br>&#8211; Sekiz Numaral\u0131 Zeytinlik Bataryas\u0131: Yedi numaran\u0131n bat\u0131s\u0131nda 4 adet 12 s\/mlik sehpal\u0131 top.&nbsp;<br>&#8211; Dokuz Numaral\u0131 \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck Muin-i Zafer\u201d Bataryas\u0131: Sekiz numaran\u0131n bat\u0131s\u0131nda ve k\u0131y\u0131ya daha yak\u0131n Muin-i Zafer korvetinden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f 4 adet 7,5 s\/m&#8217;lik seri ate\u015fli gemi topu.&nbsp;<br>&#8211; On Numaral\u0131 Sazl\u0131k Bataryas\u0131: Dokuz numaran\u0131n bat\u0131s\u0131nda 4 adet 4,7 s\/m&#8217;lik seri ate\u015fli gemi topu.&nbsp;<br>&#8211; On bir Numaral\u0131 \u201cMen\u2019i m\u00fcrur\u201d Bataryas\u0131: I\u015f\u0131lda\u011f\u0131n g\u00fcney do\u011fusunda ve biraz geride 4 adet 8 s\/m&#8217;lik Broddol kari top.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>May\u0131n hatlar\u0131<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<p>May\u0131n hatlar\u0131 kuzey taraf\u0131ndaki s\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 tahdit eden duba fenerleriyle g\u00fcney k\u0131y\u0131s\u0131 aras\u0131nda d\u0131\u015far\u0131dan i\u00e7eriye do\u011fru uzan\u0131rd\u0131. Toplam 97 adet may\u0131n, \u0130zmir\u2019i savunmak \u00fczere denize yerle\u015ftirildi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Birinci hat: Ge\u00e7idin ortas\u0131 iki \u015famand\u0131rayla belirtilmi\u015f vaziyette I\u015f\u0131ldak mevkiinin \u00f6n\u00fcnden alt\u0131s\u0131 karayele ve alt\u0131s\u0131 poyraza do\u011fru on iki adet elektrikli m\u00fcsademeli hat.&nbsp;<br>&#8211; \u0130kinci hat: Ge\u00e7it \u015famand\u0131ras\u0131 alt ucunda, birinci hatt\u0131n ortas\u0131ndaki ge\u00e7idin arkas\u0131nda yirmi adet otomatik may\u0131n.&nbsp;<br>&#8211; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hat: Ge\u00e7it ortas\u0131nda dokuz numaral\u0131 bataryan\u0131n \u00f6n\u00fcnden be\u015fi karayele ve alt\u0131s\u0131 poyraza do\u011fru d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f on bir adet elektrikli m\u00fcsademeli may\u0131n.&nbsp;<br>&#8211; D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc hat: Ge\u00e7it ortas\u0131nda, sekiz ve dokuz numaral\u0131 bataryalar\u0131n ortas\u0131ndan on \u00fc\u00e7\u00fc poyraza ve yirmi d\u00f6rd\u00fc karayele do\u011fru d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f otuz yedi adet otomatik may\u0131n.&nbsp;<br>&#8211; Be\u015finci hat: Yenikale\u2019den duba fenerine do\u011fru d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f sekiz adet elektrikli may\u0131n.&nbsp;<br>&#8211; Alt\u0131nc\u0131 hat: Be\u015fincinin gerisinde ve ona paralel dokuz adet elektrikli may\u0131n.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>I\u015f\u0131ldaklar<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<p>Biri karakol mevkiinde \u0131\u015f\u0131ldak istasyonunda, ikincisi d\u00f6rt numaral\u0131 batarya \u00f6n\u00fcnde ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc Yenikale de olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 \u0131\u015f\u0131ldak merkezi ile \u0130zmir\u2019e yap\u0131lacak bir sald\u0131r\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131 savunma tedbiri al\u0131n\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sald\u0131r\u0131 ba\u015fl\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130zmir\u2019e denizden yap\u0131lacak bir sald\u0131r\u0131 beklenmekteydi. Bu nedenle 30 Ekim 1914 g\u00fcn\u00fc, \u0130zmir\u2019in denizden giri\u015fi, may\u0131nlarla kapat\u0131l\u0131r. Akdenizdeki g\u00f6revini yar\u0131m b\u0131rakarak rotas\u0131n\u0131 \u0130stanbul y\u00f6n\u00fcne \u00e7eviren harita gemimiz Beyrut \u0130zmir\u2019e K\u00f6rfezi&#8217;ne giri\u015f yapar. K\u00f6rfez giri\u015fi may\u0131nlarla kapal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in Urla \u0130skele&#8217;ye gelir. Urla \u0130skele&#8217;de K\u0131nal\u0131ada \u015eehit Hatlar\u0131 Vapuru da vard\u0131r. Beyrut gemi kaptan\u0131na top alt\u0131na demir atmas\u0131, bir sald\u0131r\u0131 durumunda gemisini bat\u0131rmas\u0131 emri tebli\u011f edilir. 1 Kas\u0131m 1914 g\u00fcn\u00fc \u0130zmir K\u00f6rfezi&#8217;nde karakol g\u00f6revi yapan HSM Scorpion ve HSM Wolverine muhripleri gemilerin teslim edilmesini ister ve k\u0131sa bir s\u00fcre verir. Beyrut s\u00fcvarisi m\u00fcrettebat\u0131na gemiyi bat\u0131r\u0131n emri verir. Bu arada Urla\u2019da g\u00f6revli Polis memuru Ali Fehmi Efendi gemide bulunan bir topu karaya \u00e7\u0131karmay\u0131 ba\u015far\u0131r. M\u00fcrettebat sandallarla k\u0131y\u0131ya \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken d\u00fc\u015fman gemileri ate\u015f a\u00e7maya ba\u015flar. Gemilerimiz teslim olmamak i\u00e7in kendini bat\u0131r\u0131r. Bu hadise \u201cBir \u0130ngiliz filosunun \u0130zmir Liman\u0131&#8217;n\u0131 bombard\u0131man\u0131\u201d olarak kay\u0131tlara ge\u00e7er. \u0130ngiltere, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;na 1 Kas\u0131m 1914 g\u00fcn\u00fc harp ilan etmeden \u0130zmir de yapt\u0131\u011f\u0131 tecav\u00fcz\u00fc, ayn\u0131 g\u00fcn Akabe\u2019yi (K\u0131z\u0131ldeniz) de topa tutarak tekrar. Bu hadiselere kadar \u00e7\u0131kacak sava\u015fta tarafs\u0131z kalma d\u00fc\u015f\u00fcncesinde olan Osmanl\u0131 y\u00f6netimi, tarafs\u0131z kalamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7anakkale\u2019ye sald\u0131r\u0131&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>3 Kas\u0131m 1914 g\u00fcn\u00fc Amiral Carden kumandas\u0131nda 28 gemiden olu\u015fan bir d\u00fc\u015fman donanmas\u0131 14.000 yarda mesafeden 17 dakika devam eden top at\u0131\u015f\u0131 yapar. \u0130ngiltere &#8211; Fransa 5 Kas\u0131m 1914\u2019 de T\u00fcrkiye\u2019ye harp ilan eder. Osmanl\u0131 \u0130mparatoru Sultan Mehmet Re\u015fat, \u201cOrduma, Donanmama\u201d hitab\u0131yla ba\u015flayan Beyanname-i H\u00fcmayun\u2019la, \u015eeyh\u00fclislam Mustafa Hayri Efendi Fet\u00e2va-y\u0131 \u015eerife, Ba\u015fkumandan Vekili Enver, Ba\u015fkumandanl\u0131k Vek\u00e2letinin Beyannamesi suretiyle 11 Kas\u0131m 1914 g\u00fcn\u00fc \u0130tilaf Devletlerinin t\u00fcm\u00fcne harp ilan eder. Neden sava\u015f ilan etmek durumunda kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0130ngilizler&#8217;in Akabe\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131 ile a\u00e7\u0131klar. Maalesef bu a\u00e7\u0131klamada \u0130zmir\u2019e yap\u0131lan sald\u0131r\u0131dan s\u00f6z edilmez. \u0130ngiltere resmen harp ilan\u0131ndan d\u00f6rt g\u00fcn \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi, Urla ve Akabe sald\u0131r\u0131lar\u0131 \u00fczerinde nedense tarih\u00e7ilerimiz durmaz!<\/p>\n\n\n\n<p>Bu konuda, 1 Aral\u0131k 1914 g\u00fcn\u00fc <em>\u0130ngilizler&#8217;in Urla k\u0131y\u0131lar\u0131na gelerek Birun gambotu ile K\u0131nal\u0131ada vapurunun teslimini istemeleri \u00fczerine m\u00fcrettebat\u0131n gemileri yakarak karaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 ve halen ahalin sukunet i\u00e7inde oldu\u011fu, 1 Haziran 1915 g\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015fman donanmas\u0131n\u0131n Urla \u0130skelesi&#8217;ne yapt\u0131\u011f\u0131 taaruzda bat\u0131r\u0131larak tahrip edilen K\u0131nal\u0131ada vapurunun de\u011ferinin 3 bin Osmanl\u0131 liras\u0131 oldu\u011fu <\/em>bilgisi Osmanl\u0131 devlet ar\u015fivlerinde yer al\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ngiliz donanmas\u0131 \u0130zmir\u2019e sald\u0131r\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131nda ellerinde \u0130zmir ve \u0130zmir Liman\u0131&#8217;n\u0131n haritalar\u0131 bulunmaktad\u0131r. 1844 y\u0131l\u0131nda Kaptan Richard Copeland ve Graves ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bir \u0130ngiliz birli\u011fi yirmi y\u0131l \u0130zmir\u2019de \u00e7al\u0131\u015farak \u0130ngiliz Deniz Kuvvetleri i\u00e7in ilk defa \u0130zmir \u015fehrinin plan\u0131n\u0131 ve liman\u0131n haritas\u0131n\u0131 yaparlar. \u0130zmir K\u00f6rfezi&#8217;nde bulunan Triumph ve 18 toplu Swiftsure gemilerine Amiral Pierse\u2018nin bulundu\u011fu Euryalus z\u0131hl\u0131 kruvaz\u00f6r\u00fc de kat\u0131l\u0131r. Theseus, Frans\u0131z Kleber ve d\u00f6rt z\u0131hl\u0131, be\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck ve bir nakliye gemisinden olu\u015fan \u0130tilaf Donanmas\u0131 aras\u0131nda Balkan Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u201cH\u0131ristiyanlar\u0131n katledilmesini \u00f6nleme\u201c s\u00f6zde bahanesiyle \u0130stanbul\u2019a da gelmi\u015f olan \u0130ngiliz Hamshare z\u0131rhl\u0131s\u0131 da vard\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fgalci donanma 5 Mart 1915 g\u00fcn\u00fc saat 13.40&#8217;da Yenikale istihk\u00e2m\u0131na ve \u0130zmir tabyalar\u0131na, sald\u0131r\u0131 ba\u015flat\u0131r. Alia\u011fa, Re\u015fadiye, \u015eakran bombalan\u0131r . \u00d6nce 14 kilometre, sonra 10 kilometre mesafeden uzun menzilli toplarla \u0130zmir\u2019e yo\u011fun sald\u0131r\u0131 yap\u0131l\u0131r. Kale istihk\u00e2mlar\u0131nca ayn\u0131 \u015fekilde cevap verilir. \u0130ngiliz donanmas\u0131 Yenikale\u2019yi de \u00fc\u00e7 saat bombalar, 140\u2019a yak\u0131n mermi at\u0131l\u0131r. Ama\u00e7lar\u0131 istihk\u00e2mlar\u0131 tahrip etmek, liman\u0131 ablukaya almak, h\u00fccuma a\u00e7\u0131k bulundurarak \u0130zmir\u2019in Alman denizalt\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fcss\u00fc olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemektir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>5 Mart 1915 Cuma sabah\u0131 Yenikale\u2019yi \u00f6nce 14, sonra 10 kilometre mesafeden yo\u011fun top at\u0131\u015f\u0131na tutan sava\u015f gemilerine kale istihkamlar\u0131nca ayn\u0131 \u015fekilde cevap verilir. Donanman\u0131n 140 mermi att\u0131\u011f\u0131n\u0131, Yenikale\u2019de hasar\u0131n az, bir \u015fehit ve d\u00f6rt yaral\u0131 oldu\u011funu bildirilmektedir. \u0130zmir gazetesi Ahenk, 20 Rebiy\u00fclahir 1333 (7 Mart 1915) tarihli n\u00fcshas\u0131nda ise 90 mermi at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yabanc\u0131 kaynaklarda \u0130zmir\u2019e yap\u0131lan 1915 sald\u0131r\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>The Graphic sitesinde yer alan bilgilerde, \u0130ngiliz filosunun 8, 13, 17 Mart 1915\u2019te \u0130zmir\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131 &#8220;Resimli sava\u015f haberleri &#8211; Beklenen operasyon\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla \u0130zmir\u2019in T\u00fcrk liman\u0131n\u0131n bombaland\u0131\u011f\u0131 haber yap\u0131lm\u0131\u015f. Euryalus, Swiftsure, Triump Kennet muhribinin \u0130zmir Yenikale\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131ya kat\u0131ld\u0131klar\u0131 bilgisi verilir. Bir gemi ressam\u0131 taraf\u0131ndan \u0130zmir\u2019in bombalanmas\u0131n\u0131n resmi de \u00e7izilir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Basra ve \u00c7anakkale cephelerinden haberler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;6 Mart 1915 tarihinde Karargah-\u0131 Umumi\u2019den tebli\u011f olunmu\u015ftur. D\u00fcn d\u00fc\u015fman filosundan iki z\u0131hl\u0131 bir kruvaz\u00f6r \u0130zmir sahil istihkam\u00e2t\u0131n\u0131 uzaktan \u00fc\u00e7 saat bombard\u0131man etmi\u015f ve hi\u00e7bir te\u2019siri olmam\u0131\u015fd\u0131r. Bu sabah kable\u2019z-zeval saat sekizde biri Frans\u0131z \u00fc\u00e7\u00fc \u0130ngiliz d\u00fc\u015fman safain-i harbiyesi arkalar\u0131nda be\u015f aded b\u00fcy\u00fck tonda torpil taharri gemisi oldu\u011fu halde \u0130zmir istihkamat\u0131n\u0131 tekrar bombard\u0131mana ba\u015flam\u0131\u015f bir bu\u00e7uk saat sonra ate\u015fi kesmi\u015ftir. Bataryalar\u0131m\u0131z\u0131n mukabil endaht\u0131ndan d\u00fc\u015fman\u0131n evvela ate\u015f a\u00e7an bir z\u0131hl\u0131s\u0131na yedi mermi isabet etmi\u015f ve torpil taharri gemilerinden biri de bat\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcn ve bug\u00fcnk\u00fc bombard\u0131man neticesinde cem\u2019an d\u00f6rt \u015fehid 7 mecruhdan ba\u015fka zaiat\u0131m\u0131z yoktur.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>1 Kas\u0131m 1914 bask\u0131n\u0131ndan sonra da \u0130ngiliz harp gemileri \u0130zmir \u015fehrini ve \u0130zmir k\u00f6rfezi&#8217;ni g\u00f6zetlemeye devam eder. 11 Ocak 1915 g\u00fcn\u00fc Frans\u0131z deniz u\u00e7a\u011f\u0131 ana gemisi \u201cAnne\u201d, \u00fc\u00e7 Frans\u0131z Nieuport deniz u\u00e7a\u011f\u0131 ile \u0130zmir\u2019e gelir . Osmanl\u0131 Bahriye Nezareti \u0130zmir\u2019de bulunan gambotlar\u0131n k\u00f6rfezde kalmas\u0131n\u0131 sak\u0131ncal\u0131 g\u00f6rerek \u0130stanbul\u2019a \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ta\u015fk\u00f6pr\u00fc gambotu 26 Ekim 1914 g\u00fcn\u00fc, \u00f6tekiler de 27 Ekim&#8217;de \u0130zmir\u2019den kalk\u0131p \u0130ngilizler&#8217;in tecav\u00fcz\u00fcne u\u011framadan \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131&#8217;ndan i\u00e7eri girerler. 5 Mart 1915 g\u00fcn\u00fc aralar\u0131nda bir Rus gemisinin de bulundu\u011fu \u0130ngiliz, Frans\u0131z donanmas\u0131 uzun menzilli toplar\u0131yla \u0130zmir ve \u00e7evresini bombalar. Ancak \u0130zmir K\u00f6rfezi&#8217;nde ilerleyip bizim toplar\u0131m\u0131z\u0131n menziline girince zor duruma d\u00fc\u015fer.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>7 Mart 1915 g\u00fcn\u00fc \u0130tilaf donanmas\u0131, Urla \u00f6nlerinden T\u00fcrk toplar\u0131n\u0131n menzili d\u0131\u015f\u0131ndan sabahtan ge\u00e7 vakte kadar bombard\u0131mana devam eder. Bir Frans\u0131z u\u00e7a\u011f\u0131 ke\u015fif u\u00e7u\u015fu yapar. \u0130tilaf donanmas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn gece s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc top at\u0131\u015flar\u0131 ve may\u0131n arama tarama giri\u015fimleri bir sonu\u00e7 vermez.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130zmir M\u00fcft\u00fcs\u00fc ve \u0130ttihat ve Terakki Partisi \u0130zmir Katib-i Mes\u2019ul\u00fc Celal (Bayar) Bey, \u0130zmir halk\u0131n\u0131n \u015f\u00fckranlar\u0131n\u0131 bildirmek i\u00e7in Sancakkale\u2019ye gider, top\u00e7u askerlerine hediyeler da\u011f\u0131t\u0131r, morallerini y\u00fckseltir. Bu ziyareti, \u201c\u00d6\u011fleye yak\u0131n \u0130zmir h\u00e2kimi, m\u00fcft\u00fc ve vaizi ile T\u00fcrk Yurdu reisi, \u0130ttihad ve Terakki \u0130zmir Katib-i mesul\u00fc, Anadolu gazetesi yazar\u0131 ve daha iki zat ziyaret i\u00e7in kaleye geldiler&#8221; s\u00f6zleriyle Ey\u00fcp Durukan do\u011frulamaktad\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>7 Mart 1915 g\u00fcn\u00fc 285 bordo say\u0131l\u0131 Okino gemisi may\u0131na \u00e7arparak batar. Triumph isabet al\u0131r. May\u0131n temizlemeye gece devam edilmek istenir, ancak Yenikale \u0131\u015f\u0131ldaklar\u0131 engeller. (Tufan Ataki\u015fi)<\/p>\n\n\n\n<p>8 Mart 1915 g\u00fcn\u00fc bombard\u0131man b\u00fct\u00fcn g\u00fcn devam eder, bu defa \u0130tilaf Donanmas\u0131na Rus kr\u00fcvaz\u00f6r\u00fc Askold da kat\u0131l\u0131r, Urla\u2019y\u0131 bombard\u0131mana tutar. 9 Mart 1915 g\u00fcn\u00fc de sald\u0131r\u0131lar devam eder. Bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n \u015fehitlerinden biri Tabak Ali o\u011flu, 1308 do\u011fumlu, 28 \u015eubat 1915 tarihinde \u00f6l\u00fcm yeri \u0130zmir Merkez Hastanesi olan Yenikale Projekt\u00f6r B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc&#8217;nde g\u00f6revli Mustafa adl\u0131 erimizdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ngiliz Amiral Rosslyn Wemyss, 9 Mart 1915 g\u00fcn\u00fc Euryalus gemisinden g\u00f6nderdi\u011fi \u00fcltimatomla Rahmi Bey\u2019den \u0130zmir\u2019i teslim etmesini ister.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ahenk Gazetesi, 6 Mart 1915 tarihli Noya Press\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 \u0130zmir bombard\u0131man\u0131 hakk\u0131nda haberi, 10 Mart 1915 tarihli say\u0131s\u0131nda &#8220;Ge\u00e7en cumartesi sabah\u0131 \u0130zmir istikameti \u0130ngiliz deniz kuvvetleri taraf\u0131ndan bombalanm\u0131\u015ft\u0131r. Harek\u00e2ta 4 kruvaz\u00f6r ile 6 torpidobot kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201c diye verir. Ayn\u0131 gazete bu donanmada nakliye gemisinin bulunmas\u0131n\u0131n \u0130ngilizler&#8217;in \u0130zmir\u2019e \u00e7\u0131kartma yapmak istedikleri sonucuna var\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130zmir Valisi ve Meclis-i Umumi Reisi Rahmi Bey resmi bir beyanname yay\u0131mlayarak \u015fehri silahl\u0131 bir savunmaya haz\u0131rlamak i\u00e7in halk\u0131n tren veya di\u011fer vas\u0131talarla \u0130zmir\u2019den i\u00e7 k\u0131s\u0131mlara gitmesini ister, ancak bu haber bir izdihama neden olur. \u0130zmir Valisi Rahmi Bey \u015fehri savunma tedbirleri al\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ayn\u0131 g\u00fcn durumun nazikli\u011fini takdir eden \u0130zmir\u2019deki ABD konsolosu harekete ge\u00e7erek \u0130ngiliz Amirali Pierse ile gemisinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr. Bir \u0130ngiliz kayna\u011f\u0131na g\u00f6re sald\u0131r\u0131n\u0131n be\u015finci g\u00fcn\u00fcnde, m\u00fctareke zemini arayan donanma temsilcilerinin a\u011f\u0131r istekleri nedeniyle anla\u015fma olmam\u0131\u015f, bunun sonucu olarak \u0130zmir\u2019e kar\u015f\u0131 olan deniz harek\u00e2t\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu olayla ilgili olarak vilayetin resmi tebli\u011fini yay\u0131mlayan gazete yedi yaral\u0131 verildi\u011fini ve bir d\u00fc\u015fman torpil gemisinin bat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bombard\u0131man\u0131n sabahtan ba\u015flay\u0131p \u00f6\u011fleden sonra \u00fc\u00e7&#8217;e kadar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve 526 mermi harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazar. Ayr\u0131ca gazete bombard\u0131man\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6ren okuryazar bir vatanda\u015f\u0131n g\u00f6zlemlerine yer verir:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130ngiliz Amirali\u2019nin Ayd\u0131n Valisine a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k bir teklifi. Ge\u00e7enlerde \u0130zmir\u2019I bombard\u0131man eden \u0130ngiliz filosu amirali ad\u0131na bir memur gelerek Ayd\u0131n Valisi Rahmi Bey\u2019le g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve kendisine a\u015fa\u011f\u0131da yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z teklifi yaz\u0131l\u0131 olarak sunmu\u015ft\u0131r. Bu teklife Rahmi Bey lay\u0131k olan cevab\u0131 vermi\u015f ve amiral o zamandan beri on yedi g\u00fcn ge\u00e7ti\u011fi halde tehditlerinin birini bile yerine getirecek cesareti g\u00f6sterememi\u015ftir. Ayd\u0131n Valisi Bey Efendi Hazretlerine.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Euryalus gemisi 1-9 Mart 1915<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>1- Kalelerinizi ele ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011fum i\u00e7in.&nbsp;<\/em><br><em>&#8211; \u0130zmir K\u00f6rfezi sahilinde bulunan b\u00fct\u00fcn kale ve bataryalar\u0131n kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z teslim ve tahribini.&nbsp;<\/em><br><em>&#8211; \u0130zmir Liman\u0131\u2019na serbestce girebilmek i\u00e7in limana kadar olan b\u00f6lgenin la\u011f\u0131mlar ile torpillerden temizlenmesini.&nbsp;<\/em><br><em>2- Ayr\u0131ca vali hazretlerine \u015furas\u0131n\u0131 da kesin olarak bildiririm ki m\u00fcttefik h\u00fck\u00fcmetler fazla kan d\u00f6k\u00fclmekten ka\u00e7\u0131nmak ve \u0130zmir \u015fehri ile vilayetini harbin zararlar\u0131ndan korumak arzusundad\u0131rlar.&nbsp;<\/em><br><em>3- D\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda kendilerinin daima \u0130slam\u2019\u0131n hakiki dostlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ispat etmi\u015f olan m\u00fcttefiklerin galip gelece\u011fine \u015f\u00fcphesi olmamal\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu sava\u015f\u0131n kan\u0131tlar\u0131 1912-1918 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda may\u0131na \u00e7arparak batan, a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z ate\u015f sonucu bat\u0131r\u0131lan, bat\u0131k gemi manias\u0131 olarak de\u011ferlendirdi\u011fimiz el koydu\u011fumuz ve bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gemiler \u00c7anakkale Sava\u015f\u0131 gemi bat\u0131klar\u0131 gibi \u0130zmir K\u00f6rfezi gemi bat\u0131klar\u0131 da ara\u015ft\u0131r\u0131lmay\u0131 beklemektedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130tilaf donanmas\u0131 Mart 1915\u2018te \u0130zmir\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131da ba\u015far\u0131s\u0131z oldu, ancak \u0130zmir K\u00f6rfezi&#8217;ni ablukaya ald\u0131 ve uzaktan bombard\u0131mana devam etti. Belgrad yolunun a\u00e7\u0131lmas\u0131yla Avusturya-Macaristan\u2019dan getirilen yeni toplar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u0130zmir\u2019e getirildi, ancak yol yoktu. Yollar yap\u0131ld\u0131 ve getirilen 17 toplu bir bataryan\u0131n Fo\u00e7a\u2019ya yerle\u015ftirilmesinden sonra \u0130tilaf donanmas\u0131 \u0130zmir\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 bombard\u0131mana son vermek zorunda kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130zmir\u2019i koruyan gazi kale Yenikale 14 May\u0131s 1919 g\u00fcn\u00fc Yunan askerleri taraf\u0131ndan i\u015fgal edildi. Yenikale, \u0130stiklal Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n bitiminden sonra Kara Kuvvetleri&#8217;ne, 1990&#8217;l\u0131 y\u0131llarda Deniz Kuvvetleri&#8217;ne teslim edildi. Kale halen G\u00fcney Deniz Saha Komutanl\u0131\u011f\u0131 sorumlulu\u011funda bulunmaktad\u0131r. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;nda \u0130zmir Savunmas\u0131 konusunun tan\u0131klar\u0131ndan biri Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn yaveri \u015e\u00fckr\u00fc Tezer\u2019dir. Tezer, &#8220;Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Hat\u0131ra Defteri&#8221; kitab\u0131nda \u015fu bilgiyi verir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c<em>Balkan Sava\u015f\u0131n\u0131 m\u00fcteakip Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n patlak vermesi \u00fczerine \u0130zmir\u2019de 4&#8217;\u00fcnc\u00fc Kolorduya ba\u011fl\u0131 12&#8217;nci F\u0131rka, 36&#8217;nc\u0131 Alay, 3\u2019\u00fcnc\u00fc Tabur emrine verilmi\u015ftim\u2026. Emrinde bulundu\u011fum f\u0131rka sahilin muhafazas\u0131na memur edilmi\u015f oldu\u011fu cihetle alay\u0131m\u0131z bu maksatla \u0130zmir civar\u0131nda ve Kilizman yak\u0131n\u0131nda bulunan Abdullaha\u011fa \u00e7iftli\u011fine yerle\u015fmi\u015fti. Burada birka\u00e7 ay kald\u0131ktan sonra f\u0131rkam\u0131za \u00c7anakkale\u2019ye hareket emri verilmesi \u00fczerine<\/em> <em>\u00c7iftlik\u2019ten \u0130zmir istikametinde yola \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn, \u0130ngiliz donanmas\u0131n\u0131n k\u00f6rfez dahiline girerek Yenikale ve civar\u0131n\u0131 bombard\u0131mana ba\u015flamas\u0131yla \u00e7ok nazik bir durum meydana gelmi\u015fti<\/em>.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130zmir\u2019de Osmanl\u0131 d\u00f6neminden kalma tek \u015fehitlik olan Yenikale \u015eehitli\u011fi ve Yenikale hakk\u0131nda Prof. Dr. Necmi \u00dclker&#8217;in &#8220;<strong>\u0130zmir Sancakkalesi ve \u015eehitli\u011fi&#8221;<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 bildirisi yay\u0131mlan\u0131ncaya kadar \u0130zmir\u2019e yap\u0131lan bombard\u0131man\u0131 me\u00e7hul kalm\u0131\u015ft\u0131r. Maltepe Askeri Lisesi \u00f6\u011frencilerinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 <strong>\u201c\u00c7anakkale Deniz Sava\u015flar\u0131&#8217;n\u0131n bilinmeyen y\u00f6n\u00fc, sava\u015f\u0131n \u00f6n s\u00f6z\u00fc \u0130zmir K\u00f6rfezi m\u00fcdafaas\u0131<\/strong>\u201d projesi, Celal \u00d6cal&#8217;\u0131n \u201c<strong>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda \u0130zmir Savunmas\u0131<\/strong>\u201d adl\u0131 kitab\u0131, 18. T\u00fcrk Tarih Kongresine sundu\u011fu \u201c<strong>103 y\u0131ld\u0131r bilmedi\u011fimiz ger\u00e7ek, \u0130tilaf Donanmas\u0131n\u0131n \u0130zmir\u2019i i\u015fgal giri\u015fimi<\/strong>\u201d bildirisi, \u00e7e\u015fitli konferans ve makalelerle bu konu duyurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130zmir Valili\u011fi\u2019nin yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u0130zmir Ta\u015f\u0131nmaz K\u00fclt\u00fcr Varl\u0131klar\u0131 Envanteri&#8217;nde Yenikale hakk\u0131nda bilgi bulunmamaktad\u0131r!&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-105525\" width=\"450\" height=\"338\" srcset=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01.jpg 900w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01-300x225.jpg 300w, https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/2020-11-09-CO-yenikale-01-768x576.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 d\u00f6neminin hat\u0131ras\u0131 gazi toplar \u0130zmir\u2019den g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, Uzunada\u2019da bir top kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yenikale duvarlar\u0131 \u00fczerindeki toprak tahkimat\u0131n kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu d\u00fczenleme \u0130zmir\u2019 e denizden giri\u015fte \u00e7ok g\u00fczel bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kazand\u0131racakt\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131 \u0130tilaf donanmas\u0131n\u0131n \u00c7anakkale\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131yla ba\u015flatan tarih bilgisini i\u00e7eren b\u00fct\u00fcn tarih kitaplar\u0131 eksiktir. 1915-2020 y\u00fcz be\u015f y\u0131ld\u0131r devam eden b\u00fcy\u00fck eksiklik giderilmelidir. \u0130tilaf donanmas\u0131n\u0131n 1915 \u0130zmir sald\u0131r\u0131s\u0131 konusuna Tarih kitaplar\u0131m\u0131zda yer verilmelidir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ku\u015fadas\u0131 G\u00fcvercinkaya Kalesi (1826) gibi Yenikale\u2019nin de (1656) UNESCO D\u00fcnya K\u00fclt\u00fcr Miras\u0131 Aday Listesi&#8217;ne al\u0131nmas\u0131 birlikte yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalarla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00f6yle bir durumdan \u0130zmir ve T\u00fcrkiye b\u00fcy\u00fck de\u011fer kazanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Maalesef \u0130zmir milletvekilleri, \u0130zmirli bakanlar, k\u00fclt\u00fcr bakanlar\u0131, valiler, vali yard\u0131mc\u0131lar\u0131, il k\u00fclt\u00fcr m\u00fcd\u00fcrleri, \u0130zmir b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye ba\u015fkanlar\u0131, Bal\u00e7ova, Konak, Karaba\u011flar belediye ba\u015fkanlar\u0131 Yenikale\u2019yi, Yenikale \u015eehitli\u011fi&#8217;ni, \u015eehzadepa\u015fa Av K\u00f6\u015fk\u00fc&#8217;n\u00fc, Re\u015fadiye K\u00f6\u015fk\u00fc&#8217;n\u00fc, Uzunada&#8217;y\u0131 g\u00f6rmeden tarihi de\u011ferinin fark\u0131nda bile olmadan g\u00f6revlerini tamamlay\u0131p gitmi\u015flerdir, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de durum ayn\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk insan\u0131 &#8220;gazi kale&#8221; Yenikale\u2019yi mutlaka g\u00f6rmeli, m\u00fcze olarak ziyarete a\u00e7\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde giri\u015fimde bulunmal\u0131d\u0131r. C\u0130MER\u2019den G\u00fcney Deniz Saha Komutanl\u0131\u011f\u0131&#8217;na Yenikale\u2019yi ziyaret izni ba\u015fvurusunda bulunal\u0131m. Yenikale \u015eehitli\u011fi kitabesini g\u00f6z\u00fcm\u00fczle g\u00f6relim, okuyal\u0131m. D\u00fcnyan\u0131n ke\u015ffedilmi\u015f yerinin kalmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ortam\u0131nda 105 y\u0131ld\u0131r \u0130zmir Yenikale ve tarihi \u00f6nemi bilinmiyor. Birlikte bu yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 d\u00fczeltelim.&nbsp;<\/p>\n<h3>Related Images:<\/h3>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><p>\u0130zmir\u2019in Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde ya\u015fad\u0131klar\u0131 bilinmez! \u0130zmir, Mondros M\u00fctarekesi&#8217;nin ilan\u0131, ilk kur\u015funun at\u0131lmas\u0131 ve \u0130zmir yang\u0131n\u0131yla g\u00fcndeme getirilir. 1914-1919 aras\u0131 \u0130zmir\u2019de hi\u00e7 bir \u015fey <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2020\/11\/09\/birinci-dunya-savasinda-izmiri-savunan-gazi-kale-yenikale\/\" title=\"Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;nda \u0130zmir\u2019i Savunan Gazi Kale: Yenikale\">[&#8230;]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":105529,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[260],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105515"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105515"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105515\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105515"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105515"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105515"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}