{"id":101463,"date":"2018-01-24T00:00:00","date_gmt":"2018-01-24T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/?p=101463"},"modified":"2018-01-24T00:00:00","modified_gmt":"2018-01-24T00:00:00","slug":"tarihi-kemeralti-carsisinin-son-ustalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/2018\/01\/24\/tarihi-kemeralti-carsisinin-son-ustalari\/","title":{"rendered":"Tarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’n\u0131n son ustalar\u0131…"},"content":{"rendered":"Foto\u011fraflar: Atilla \u00d6zdemir<\/b>
\r\n
\r\nTarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’nda kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f meslekleri devam ettirmeye \u00e7al\u0131\u015fan son ustalarla s\u00f6yle\u015fmek ve foto\u011fraf \u00e7ekmek amac\u0131yla foto\u011fraf sanat\u00e7\u0131s\u0131 Atilla \u00d6zdemir ile Alt\u0131npark’taki tarihi f\u0131r\u0131nda bulu\u015ftuk. Kalayc\u0131lar, halla\u00e7lar, bileyiciler, lehimciler, tenekeciler, ak\u015fam olunca kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7en bozac\u0131lar, tahin pekmezciler, a\u015fureciler, sokak s\u00fct\u00e7\u00fcleri, ya\u011f sat\u0131c\u0131lar\u0131, pamuk helvac\u0131lar, macuncular, k\u0131zarm\u0131\u015f ayva sat\u0131c\u0131lar\u0131. G\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnden film \u015feridi gibi ge\u00e7ip gitti o y\u0131llar.
\r\n
\r\nSonra s\u00fcnnet hediyelerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm…
\r\n
\r\nEski Rumlardan kalan evimizin giri\u015f kat\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir oda, odada da y\u00fckl\u00fck denilen ah\u015fap kap\u0131l\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm vard\u0131. O b\u00f6l\u00fcm banyo olarak kullan\u0131l\u0131yordu. D\u00f6rt be\u015f ya\u015flar\u0131mdayd\u0131m, annem bizi y\u0131karken alttan akan sular odan\u0131n i\u00e7inde bir \u00e7ukura doluyor, babam banyo sonras\u0131 o sular\u0131 kazanlarla ta\u015f\u0131y\u0131p bah\u00e7eye d\u00f6k\u00fcyordu. Sonraki y\u0131llarda bah\u00e7emize yeni bir banyo ve mutfak yap\u0131l\u0131nca o b\u00f6l\u00fcm ardiye olarak kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. S\u00fcnnet oldu\u011fum y\u0131l o kadar \u00e7ok bak\u0131r i\u015fi hediye geldi ki hi\u00e7 g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnden gitmiyor. Onlarca tencere, tava, ibrik, tabak, \u00e7atal, ka\u015f\u0131k ve bardak; hepsi de bak\u0131r. Bak\u0131r malzemeler kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda do\u011fal olarak kalayc\u0131ya da ihtiya\u00e7 oluyordu.
\r\n
\r\nSokak aralar\u0131ndan o kadar \u00e7ok kalayc\u0131 ge\u00e7iyordu ki. T\u00fcm mahallelinin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 kalayc\u0131 Arap Osman soka\u011f\u0131n ba\u015f\u0131na oturur, evlerden gelen tabak \u00e7anak ne varsa toplar, heybesine doldurup g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Birka\u00e7 g\u00fcn sonra bak\u0131r kaplar p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l, kalaylanm\u0131\u015f olarak her eve tek tek teslim edilirdi. Okuma yazmas\u0131 olmayan Osman’\u0131n nas\u0131l olup da bunlar\u0131 not etmeden evlere teslim etti\u011fini akl\u0131m bir t\u00fcrl\u00fc almazd\u0131. Sonra ne mi oldu? Sokak aralar\u0131nda t\u00fcreyen plastik kova ve le\u011fen sat\u0131c\u0131lar\u0131 evlerde ne kadar bak\u0131r e\u015fya varsa silip s\u00fcp\u00fcrd\u00fcler; hem de yok pahas\u0131na. \u0130nsanlar\u0131 plastik malzemelere mahkum ettiler. A\u011fz\u0131mdan \u00e7ocuklu\u011fumda dilimden d\u00fc\u015fmeyen bir tekerleme d\u00f6k\u00fcl\u00fcverdi: “Aliniki \u0130brahimler, su i\u00e7erler kalayl\u0131 tastan”… Ne demekse…
\r\n
\r\nHavra Soka\u011f\u0131 tenekecileri ile \u00fcnl\u00fcyd\u00fc
\r\n
\r\nSak\u0131p Ta\u015f
\r\n929 Sokak No:68 Havra Soka\u011f\u0131 Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\nHat\u0131rlar\u0131m, y\u0131llar \u00f6nce Havra Soka\u011f\u0131’na girdi\u011fimde sa\u011fl\u0131 sollu d\u00fckkanlarda tenekeciler vard\u0131. Kap\u0131 \u00f6nlerinde kazanlar, kovalar, soba borular\u0131, mangallar ve ma\u015falar sat\u0131l\u0131rd\u0131. Hemen her evde odun sobalar\u0131 vard\u0131. Odunlar k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7\u0131ra ile tutu\u015fturulur, s\u00f6nmemesi i\u00e7in ard\u0131 ard\u0131na odun at\u0131l\u0131rd\u0131. Soba bir anda harlar, oday\u0131 s\u0131ms\u0131cak yapard\u0131. Tenekeden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u0131sa bir s\u00fcre sonra \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 kaybetmeye ba\u015flay\u0131nca odun takviyesi yap\u0131l\u0131rd\u0131, uyku saati gelene kadar bu b\u00f6yle s\u00fcr\u00fcp giderdi. Teneke soba ve borular birka\u00e7 y\u0131lda y\u0131prand\u0131\u011f\u0131ndan sonbahar geldi\u011finde yeni sobalar al\u0131n\u0131r, sa\u011flam olan borular islerinden, kirlerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131r, beyaz yald\u0131z boya ile p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l boyan\u0131r, eksik olanlar\u0131n yerine tenekecilere gidilip \u00f6l\u00e7\u00fc verilir, yenileri tak\u0131l\u0131rd\u0131. \u00d6nce k\u00f6m\u00fcr sobalar\u0131, ard\u0131ndan kaloriferli \u0131s\u0131tma sistemleri, klimalar, do\u011fal gazlar derken teneke sobalar unutuldu gitti.
\r\n
\r\n\u0130\u015fte o y\u0131llar\u0131 ya\u015fayan teneke ustas\u0131 yetmi\u015f bir ya\u015f\u0131ndaki Sak\u0131p Ta\u015f, Havra Soka\u011f\u0131’ndaki son teneke ustas\u0131. Di\u011ferleri teknolojiye yenik d\u00fc\u015f\u00fcp birer birer kapan\u0131p gitmi\u015fler, onlar\u0131n yerine manav ve bal\u0131k\u00e7\u0131lar yerle\u015fmi\u015f. Babas\u0131 Mehmet Emin Bey’den sonra mesle\u011fi keyifle y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; o g\u00fcnlerde kazan, kova, soba, soba borusu ve \u00f6zellikle fare kapanlar\u0131n\u0131n peynir ekmek gibi sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Sak\u0131p Usta, Kemeralt\u0131’n\u0131n son teneke ustas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 elverdi\u011fi s\u00fcrece mesle\u011fi y\u00fcr\u00fctece\u011fini vurgulayan Sak\u0131p Ta\u015f, “Kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f mesleklerin teknik liselerde en az\u0131ndan hobi ama\u00e7l\u0131 \u00f6\u011fretilmesini \u00e7ok arzu ederim. Hi\u00e7 olmazsa unutulmas\u0131n. Bak\u0131n art\u0131k bizim satt\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u00fcr\u00fcn\u00fcn plastik benzerlerini bulabilirsiniz. Teneke malzeme sat\u0131\u015f\u0131 nereye kadar s\u00fcrecek” diyor. Odun sobalar\u0131n\u0131n emaye sobalar\u0131 bitirdi\u011fini, plasti\u011fin tenekecili\u011fi yok etti\u011fini belirten Sak\u0131p Usta elli altm\u0131\u015f y\u0131l \u00f6nce gece yar\u0131lar\u0131na kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131p mal yeti\u015ftirmeye gayret ettiklerini de s\u00f6zlerine ekliyor. Gazya\u011f\u0131 yoklu\u011fu nedeniyle karpit lambalar\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn teneke d\u00fckkanlar\u0131n\u0131n karpit lambas\u0131 yeti\u015ftirmek i\u00e7in gece g\u00fcnd\u00fcz, usta \u00e7\u0131rak demeden \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, o y\u0131llarda iyi paralar kazand\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan Sak\u0131p Usta, “Ama g\u00fcn geldi tenekeciler derne\u011fi bile kapat\u0131ld\u0131. \u0130ki d\u00f6nem ba\u015fkanl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131m dernek, teneke d\u00fckkanlar\u0131n\u0131n kapanmas\u0131 nedeniyle Demir Sanayi Derne\u011fi’ne devredildi” diyerek s\u00f6zlerini noktal\u0131yor.
\r\n
\r\nY\u00fcz y\u0131ll\u0131k kalayc\u0131 aile
\r\n
\r\nAziz Bart\u0131k
\r\nPalamut \u0130\u015f Han\u0131 6\/13 Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\nK\u0131rk ya\u015f\u0131ndaki ‘Son Kalayc\u0131’ Aziz Bart\u0131k’\u0131n Palamut \u0130\u015f Han\u0131’ndaki d\u00fckkan\u0131na u\u011frad\u0131k. Ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 dedesi Aziz Bart\u0131k’tan mesle\u011fi baba Nazmi Bart\u0131k teslim alm\u0131\u015f. Yetmi\u015f sekiz ya\u015f\u0131nda ve hala hayatta olan baba Nazmi anahtar\u0131 o\u011flu Aziz’e devretmi\u015f. Bir yandan kalay yapan ve bir yandan da bizimle sohbet eden Aziz Bart\u0131k, “Bir o\u011flum var ve bu mesle\u011fe kesinlikle sokmam, sokakta \u00e7\u00f6p toplas\u0131n ama kalayc\u0131 olmas\u0131n” diyor. Nedenini sordu\u011fumuzda ise \u00f6nce kalay yap\u0131m\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 malzemeleri s\u0131ral\u0131yor birer birer… “Ni\u015fad\u0131r, saf kalay, kostik, tuz ruhu ve pamuk t\u00fcm bunlar\u0131 kullanan tek ocak\u00e7\u0131 benim” diyor ve devam ediyor, “Ellerim iltihapl\u0131 ve yan\u0131k i\u00e7inde, \u00e7ok zor ve tehlikeli bir meslek. \u00c7\u0131rak geliyor, yan\u0131mda i\u015fe ba\u015fl\u0131yor, on be\u015f g\u00fcn sonra ellerinin yand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve \u00e7ekip gidiyor, kalayc\u0131 olarak ard\u0131mdan yeti\u015fen biri yok. Ben bu mesle\u011fi en fazla on y\u0131l daha yapar\u0131m, ondan sonra b\u0131rak\u0131r\u0131m, bu kalayc\u0131l\u0131k mesle\u011fi de Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’nda yok olur gider…”
\r\n
\r\nSokak aralar\u0131nda gezen ve kalay yapanlara dikkat \u00e7eken Aziz Usta kaplamada kullan\u0131lan malzemenin kalay de\u011fil kur\u015fun oldu\u011funu anlat\u0131yor ve tehlikelerinden s\u00f6z ediyor. Usta, “Kalayl\u0131 kaplar kullan\u0131ma ba\u011fl\u0131 olarak bir y\u0131l kullan\u0131l\u0131r, tehlikesi yoktur. Ancak kur\u015fun ile yap\u0131lan i\u015flem \u00fc\u00e7 ay sonra d\u00f6k\u00fclmeye ba\u015flar, tehlikesi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr, insan\u0131 zehirler. Bu zehir v\u00fccutta kal\u0131c\u0131 hasarlar yarat\u0131r, kansere neden olur” diyerek uyar\u0131da bulunuyor.
\r\n
\r\n99 y\u0131ld\u0131r demir tav\u0131nda
\r\n
\r\nAli-\u00d6mer Akdemir
\r\n873 Sokak No:77 Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\n\u0130zmir 15 May\u0131s 1919 y\u0131l\u0131nda Yunanlar taraf\u0131ndan i\u015fgal edildi\u011finde tarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’nda 873 Sokak’taki d\u00fckkandan hala d\u00f6v\u00fclen demirin sesleri geliyormu\u015f. O g\u00fcn bu g\u00fcnd\u00fcr kepenk hi\u00e7 inmemi\u015f, neredeyse gece yar\u0131lar\u0131na kadar demir tav\u0131nda olmas\u0131 i\u00e7in d\u00f6v\u00fclm\u00fc\u015f. Ali ve \u00d6mer Akdemir karde\u015fler, babalar\u0131 S\u00fcleyman Akdemir’in bu d\u00fckkanda \u00e7\u0131rak olarak Sabri Usta’n\u0131n yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, uzun y\u0131llar ailenin tek ge\u00e7im kayna\u011f\u0131n\u0131n demircilik oldu\u011funu anlat\u0131yorlar. Ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda \u00e7ok iyi paralar kazand\u0131klar\u0131n\u0131, ancak artan maliyetlerin ve geli\u015fen teknolojinin demircilik mesle\u011fini yok etme a\u015famas\u0131na getirdi\u011fini s\u00f6yleyen Ali Akdemir, “Tamamen el eme\u011fimizle \u00e7al\u0131\u015fmak zorunday\u0131z. G\u00fcn geliyor on alt\u0131 on yedi saat demir d\u00f6v\u00fcyoruz. Gen\u00e7ler gelmiyor, \u00e7\u0131rak gelmiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc meslek a\u011f\u0131r, g\u00fcn boyu \u00e7al\u0131\u015fmak zorunday\u0131z. Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6ncesine kadar i\u015fler durma noktas\u0131na geldi. Bizim kor ate\u015ften al\u0131p demiri d\u00f6verek yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z tar\u0131m aletlerinin fabrikalarda seri \u00fcretimi ba\u015flay\u0131nca maliyet d\u00fc\u015ft\u00fc, m\u00fc\u015fteriler de ucuz olan\u0131 tercih etmeye ba\u015flad\u0131” diyor.
\r\n
\r\nSosyal medya imdada yeti\u015fiyor<\/b>
\r\n
\r\nS\u00f6ze giren \u00d6mer Akdemir, “\u0130ki karde\u015f kara kara d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131k, ge\u00e7imimizi nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcrece\u011fiz diye. Gelip giden ve bize sipari\u015f veren kamp\u00e7\u0131 gen\u00e7lerin \u00f6nerileri do\u011frultusunda, Facebook’ta sayfa a\u00e7t\u0131k. Ad\u0131n\u0131 da ‘Kemeralt\u0131 Demircisi Ali’ koyduk. Bizi sosyal medya kurtard\u0131. Demir tav\u0131nda d\u00f6v\u00fcl\u00fcr diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. \u0130yi ki a\u00e7m\u0131\u015f\u0131z, bir anda \u00f6zellikle kamp\u00e7\u0131lardan \u00f6zel istekler gelmeye ba\u015flad\u0131. Sipari\u015fler ard\u0131 ard\u0131na s\u0131ralan\u0131nca i\u015flerimiz a\u00e7\u0131ld\u0131, ekme\u011fimiz \u00e7\u0131kt\u0131. \u015eimdi sipari\u015f \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00d6zellikle kamp\u00e7\u0131lar balta ve b\u0131\u00e7ak sipari\u015fi veriyorlar. T\u00fcrkiye’nin d\u00f6rt bir yan\u0131ndan sipari\u015fler geliyor, gece g\u00fcnd\u00fcz ter d\u00f6k\u00fcp onlar\u0131 yeti\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00d6zel baltalar ve b\u0131\u00e7aklar yap\u0131yoruz, hepsi ki\u015fiye \u00f6zel malzemeler. Ancak biz kap\u0131ya kilit vurdu\u011fumuzda Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’nda demirci ustas\u0131 kalmayacak. Yani biz son demirci ustalar\u0131y\u0131z” diyor.
\r\n
\r\n150 y\u0131ld\u0131r b\u0131\u00e7ak \u00fcretiyorlar
\r\n
\r\nB\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131 Hasan
\r\n873 Sokak No:63 Kestanepazar\u0131 Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\nHuriye \u00c7alhan Elgenay bir yandan b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 biliyor bir yandan da bizimle sohbet ediyor: “Bu i\u015fi dededen ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda e\u015fimle birlikte g\u00fcnde ancak elimizde on tane b\u0131\u00e7ak \u00fcretebiliyorduk. On b\u0131\u00e7a\u011f\u0131n t\u00fcm i\u015flemleri de ancak gece ge\u00e7 vakit tamamlanabiliyordu. \u00d6nce boynuzu al\u0131yor, s\u0131cakta yakmadan \u015fekil vermek i\u00e7in \u00f6\u011flene kadar didiniyorduk. Boynuz \u0131s\u0131n\u0131nca pense ile \u015fekil veriyorduk. \u00d6\u011fle vakti geldi\u011finde ise ancak on boynuz, sap \u015fekline geliyordu. \u00d6\u011fleden sonra da bizim taslak diye tabir etti\u011fimiz on adet b\u0131\u00e7ak zor \u00e7\u0131kard\u0131. Yats\u0131 ezan\u0131 okundu\u011funda on b\u0131\u00e7ak anca haz\u0131r olurdu. O y\u0131llarda bilmiyorduk, toptanc\u0131lar bizim elimizden ucuza al\u0131p gidiyorlard\u0131 el yap\u0131m\u0131 b\u0131\u00e7aklar\u0131. Sonralar\u0131 uyand\u0131k, kendi mal\u0131m\u0131z\u0131 kendimiz satmaya ba\u015flad\u0131k.”
\r\n
\r\nBursa de\u011fil Yata\u011fan<\/b>
\r\n
\r\nB\u00fct\u00fcn\u015fehir yasas\u0131 ile Yata\u011fan’\u0131n, Denizli’nin Serinhisar il\u00e7esinin bir mahallesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatan Hasan Elgenay ise dedesinin b\u0131\u00e7ak ustas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Yata\u011fan’da topra\u011f\u0131n\u0131 i\u015fleyecek tarla bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hemen her evde b\u0131\u00e7ak \u00fcretimi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan B\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131 Hasan Usta, “Bizim ailemiz y\u00fcz elli y\u0131ld\u0131r b\u0131\u00e7ak \u00fcretiyor. B\u0131\u00e7ak \u00fcretim i\u015fi denildi\u011finde ak\u0131llara Bursa geliyor. Ancak ger\u00e7ek \u00f6yle de\u011fil, Bursa’dan gelip Yata\u011fan’dan b\u0131\u00e7ak sat\u0131n al\u0131p gidiyorlar. Art\u0131k el i\u015fi b\u0131\u00e7aklar\u0131 sadece \u0131smarlama ve sipari\u015f \u00fczerine yap\u0131yoruz. Teknoloji ve fabrikasyon \u00fcretim maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in el yap\u0131m\u0131 b\u0131\u00e7aklar pahal\u0131ya geliyor. Yine de talep \u00e7ok. Altm\u0131\u015f be\u015f y\u0131ld\u0131r Kemeralt\u0131’nda b\u0131\u00e7ak sat\u0131yoruz. Ayr\u0131ca ba\u011f makas\u0131, \u00e7im makas\u0131, koyun k\u0131rpma makas\u0131 da elle \u00fcrettiklerimiz aras\u0131nda” diye konu\u015fuyor.
\r\n
\r\nTorun da b\u0131\u00e7ak ustas\u0131 oluyor<\/b>
\r\n
\r\nBaba mesle\u011fini s\u00fcrd\u00fcren Hasan Usta, torunun da bu mesle\u011fi yapmas\u0131n\u0131 istiyor ve onu yan\u0131ndan ay\u0131rm\u0131yor. Kendi babas\u0131n\u0131n da b\u0131\u00e7ak ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmesini istedi\u011fini hat\u0131rlatan Hasan Elgenay, “Evin bir o\u011fluydum, babam mesle\u011fi \u00f6\u011frenmemi \u00e7ok istedi ve san\u0131r\u0131m o nedenle de beni okutmad\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcmden beri babam\u0131n yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, bu i\u015fi \u00f6\u011frendim, b\u0131\u00e7ak ustas\u0131 oldum. Bizim bu i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u0131llarda teknoloji yoktu. Her t\u00fcrl\u00fc i\u015fi ellerimizle yapmak zorundayd\u0131k, bu y\u00fczden gece yar\u0131lar\u0131na kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131k. \u015eimdi teknoloji var, her \u015feyi yapmak \u00e7ok kolay” diye anlat\u0131yor. Hasan Usta’n\u0131n ailelere de bir mesaj\u0131 var: “Aileler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 mutlaka okutsunlar ama \u00e7ocuklar\u0131na bir de zanaat \u00f6\u011fretsinler. \u00dcniversiteyi bitiriyorlar, diplomal\u0131 i\u015fsiz oluyorlar. Torunum Ahmet lise y\u0131llar\u0131nda okuldan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra ko\u015farcas\u0131na yan\u0131ma gelirdi. Ak\u015fama kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, bu arada derslerini de ihmal etmezdi. \u015eimdi Ahmet Usta olma yolunda ilerliyor, yani bizim i\u015fimizi devam ettirecek.”
\r\n
\r\nElek, kalbur, takunya
\r\n
\r\nAli Erdo\u011fan
\r\n878 Sokak No:39\/A Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\nDar basamakl\u0131 merdivenlerden t\u0131rabzana tutunarak \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fckkanda yetmi\u015f be\u015f ya\u015f\u0131ndaki Baba Mehmet Erdo\u011fan koltu\u011funa uzanm\u0131\u015f \u015fekerleme yap\u0131yordu. Pek ses etmeden o\u011flu Ali Erdo\u011fan ile konu\u015ftuk. Babas\u0131n\u0131n elli y\u0131l \u00f6nce amcas\u0131n\u0131n o\u011flundan devrald\u0131\u011f\u0131 d\u00fckkanda kalbur (kal\u0131n telli), elek (ince telli) ve takunya \u00fcretiyor, sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 da buradan ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Bu mesle\u011fin daha \u00e7ok Roman vatanda\u015flar taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, tarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’n\u0131n tek elek\u00e7isi oldu\u011funu belirterek devam ediyor: “Eski y\u0131llarda ev kad\u0131nlar\u0131 o kadar \u00e7ok elek kullan\u0131yordu ki, yeti\u015ftiremiyorduk. Un ele\u011fi \u00e7ok sat\u0131l\u0131yordu. Ancak fabrikalar haz\u0131r paketler \u00fcretip piyasaya \u00e7\u0131kar\u0131nca, un i\u00e7in elek kullan\u0131lmamaya ba\u015fland\u0131.”
\r\n
\r\nElek ve kalburlar\u0131n kasnaklar\u0131n\u0131n g\u00fcrgen veya \u00e7\u0131nar a\u011fa\u00e7lar\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Bursa Kemalpa\u015fa’dan geldi\u011fini anlatan Ali Usta \u00f6l\u00e7\u00fclerin yirmi ila yetmi\u015f santim aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Elek \u00e7e\u015fitleri aras\u0131nda kalburabasma ele\u011fi, kestane kalburu, susam kalburu, \u00e7erez kalburu ve zeytinya\u011f\u0131 ele\u011fi bulundu\u011funu anlatan Ali Erdo\u011fan, “Biz kapatt\u0131k m\u0131 Kemeralt\u0131’nda bu i\u015f biter” diye konu\u015fuyor. D\u00fckkanda ayr\u0131ca az miktarda takunya \u00fcretimi yapt\u0131klar\u0131n\u0131 da hat\u0131rlatan Ali Usta, “\u00d6nceki y\u0131llarda o kadar \u00e7ok takunya satard\u0131k ki, gece g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, yeti\u015ftirmek i\u00e7in babamla birlikte didinip dururduk. \u00d6zellikle yard\u0131msever vatanda\u015flar camilere ba\u011f\u0131\u015f yapmak i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da takunya sat\u0131n al\u0131rlard\u0131. Art\u0131k eskisi gibi kullan\u0131lm\u0131yor. Baz\u0131 hamamlardan nostalji olsun diye gelip sat\u0131n al\u0131yorlar, san\u0131r\u0131m bu gidi\u015fle vitrinlerde s\u00fcs malzemesi olacak” diyor.
\r\n
\r\nKemeralt\u0131’n\u0131n son f\u0131\u00e7\u0131c\u0131s\u0131
\r\n
\r\nCihangir Din\u00e7
\r\nB\u00fcy\u00fck Demir Han Kemeralt\u0131
\r\n878 Sokak No:20<\/b>
\r\n
\r\nTarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’n\u0131 \u00e7ok iyi bilenler h\u00fcz\u00fcnlenecek. B\u00fcy\u00fck Demir Han’\u0131n kap\u0131s\u0131ndan girdi\u011finizde sol tarafta f\u0131\u00e7\u0131 ve ah\u015fap sandalye \u00fcreten Selahattin Usta vard\u0131, \u015farap f\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u00fcretmesiyle \u00fcnl\u00fcyd\u00fc. \u00d6zellikle sipari\u015f \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, yapt\u0131\u011f\u0131 di\u011fer ah\u015fap malzemeler y\u0131llarca kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Ben san\u0131r\u0131m epeydir Kemeralt\u0131’na gitmiyorum, sokak aralar\u0131nda dola\u015fm\u0131yorum. Atilla \u00d6zdemir ile birlikte B\u00fcy\u00fck Demir Han’\u0131n kap\u0131s\u0131ndan i\u00e7eri ad\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda adeta \u015foke oldum. Sol taraftaki binan\u0131n yerinde yeller esiyordu. Ah\u015fap yap\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, bir tek alt\u0131ndaki ta\u015ftan temeller kalm\u0131\u015f, \u00fcst\u00fcn\u00fc otlar sarm\u0131\u015ft\u0131. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131kla bakarken esnaf durum hakk\u0131nda hemen bilgi verdi. Vak\u0131flardan bir yetkili gelmi\u015f, “Bu binan\u0131n alt\u0131nda mescit var” demi\u015f. Kemeralt\u0131’nda cami yok ya! Gerekli prosed\u00fcr ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, Selahattin Usta tahliye edilmi\u015f, bir s\u00fcre sonra da ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmi\u015f. \u015eimdi o binan\u0131n yerinde h\u00fcz\u00fcn var. Esnaftan bu f\u0131\u00e7\u0131 i\u015fini o\u011flunun devam ettirdi\u011fini, d\u00fckkan\u0131 sahiplendi\u011fini, biraz \u00f6tede bir binan\u0131n \u00e7at\u0131 kat\u0131nda f\u0131\u00e7\u0131 \u00fcretmeyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011freniyoruz. Onlarca basamak \u00e7\u0131k\u0131yoruz, kat kat dola\u015f\u0131yoruz ve \u00e7at\u0131 kat\u0131nda f\u0131\u00e7\u0131ya gergef \u00e7eken Cihangir Din\u00e7 Usta’ya ula\u015f\u0131yoruz. Elli iki ya\u015f\u0131ndaki Usta bizi g\u00f6r\u00fcnce dert yan\u0131yor:
\r\n
\r\n“Babam\u0131n Sinop’tan gelip elli y\u0131l emek verdi\u011fi d\u00fckkan\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131p gittiler. Burada f\u0131\u00e7\u0131 \u00fcretmek zor, inip \u00e7\u0131kmak zor, malzeme ta\u015f\u0131mak zor ama ekme\u011fimi \u00e7\u0131karmak, baba mesle\u011fini y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in ayakta durmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Bizim yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z marangoz ve mobilya i\u015fine benzemez. Tamamen i\u015f\u00e7ilik, al\u0131nteri ve el eme\u011fi istiyor. \u015earap f\u0131\u00e7\u0131s\u0131 yapmak i\u00e7in g\u00fcnlerce bekleyeceksin, ah\u015faba \u015fekil vereceksin, s\u0131zd\u0131rmas\u0131n diye dikkatle izleyeceksin, yani s\u0131f\u0131r hata olacak. Bir g\u00fcnde bir f\u0131\u00e7\u0131y\u0131 gece yar\u0131lar\u0131na kadar \u00e7al\u0131\u015farak tamaml\u0131yorum, \u00e7\u0131rak yok, usta yok… \u00c7\u0131rak geliyor, bir hafta on be\u015f g\u00fcn sonra \u00e7ekici elinden at\u0131p gidiyor, dayanmak zor. Yeni ustalar yeti\u015fmedi\u011fi i\u00e7in Kemeralt\u0131’nda f\u0131\u00e7\u0131 yapan d\u00fckkan ve usta olmayacak. Bu d\u00fckkan kapand\u0131 m\u0131 bu i\u015f biter.”
\r\n
\r\nMe\u015fe a\u011fac\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 ve olduk\u00e7a zahmet isteyen \u015farap f\u0131\u00e7\u0131lar\u0131na talebin az oldu\u011funu, ancak dekoratif f\u0131\u00e7\u0131 isteyenler i\u00e7in sipari\u015f \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Cihangir Usta, bu mesle\u011fin \u00f6lmemesi i\u00e7in yan\u0131nda yeti\u015fmek isteyen \u00e7\u0131raklara \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131yor. Yoksa kap\u0131ya kilit vurdu\u011funda f\u0131\u00e7\u0131c\u0131l\u0131k mesle\u011fi de Kemeralt\u0131’nda son bulacak.
\r\n
\r\nEge’nin ve \u0130zmir’in tek bak\u0131r ustas\u0131
\r\n
\r\nVeteriner olacakm\u0131\u015f ama…
\r\n
\r\n\u0130nan Y\u0131ld\u0131r\u0131m
\r\nB\u00fcy\u00fck Demir Han Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\n\u0130nan Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7ocuklu\u011funda hayvanlar\u0131 pek seviyor, eve s\u00fcrekli kedi k\u00f6pek getiriyor, sokaktaki hayvanlara sahip \u00e7\u0131k\u0131yor, onlar\u0131 besliyor, bar\u0131naklar yap\u0131yor. Belli ki meslek se\u00e7imi de hayvanlar \u00fczerine olacak. Liseyi bitirdikten sonra karar\u0131n\u0131 veriyor ve tercihini veterinerlikten yana kullan\u0131yor. S\u0131navlara giriyor, Konya Sel\u00e7uk \u00dcniversitesi Veteriner Fak\u00fcltesi’ni kazan\u0131yor. Sevin\u00e7ten havalara u\u00e7uyor. Be\u015f y\u0131ll\u0131k e\u011fitimin ard\u0131ndan babas\u0131n\u0131n B\u00fcy\u00fck Demir Han’daki d\u00fckkan\u0131na geliyor ve bir i\u015f kurana kadar yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu arada kendince modeller \u00fcretip bak\u0131r \u00fczerine i\u015flemeye ba\u015fl\u0131yor, o kadar \u00f6zel modeller \u00fcretiyor ki, e\u015fi ve benzerini kimse taklit bile edemiyor. Bir bak\u0131yor ki y\u0131llar ge\u00e7mi\u015f, altm\u0131\u015f y\u0131ll\u0131k baba mesle\u011fi bak\u0131rc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapmaya ba\u015flam\u0131\u015f. 2000 y\u0131l\u0131nda Veteriner Hekim diplomas\u0131n\u0131 alarak geldi\u011fi baba i\u015fyerinde on yedi y\u0131l\u0131 geride kal\u0131yor. \u0130nan Y\u0131ld\u0131r\u0131m Ege’de tek usta olarak bir kendisinin bir de yan\u0131nda \u00e7\u0131rak olarak \u00e7al\u0131\u015fan karde\u015fi Orhan Y\u0131ld\u0131r\u0131m’\u0131n kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u00c7\u0131rak olarak kimsenin gelmedi\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu mesle\u011fin titizlik ve sab\u0131r gerektirdi\u011fini anlatan \u0130nan Y\u0131ld\u0131r\u0131m, “Bizden sonra bak\u0131r ustas\u0131 yok, d\u00fckkan\u0131 kapatt\u0131k m\u0131, devam\u0131 yok” diyor.
\r\n
\r\n“Benden iyisi yok!”
\r\n
\r\nUt yap\u0131m ustas\u0131 Necati G\u00fcrb\u00fcz
\r\nKestelli Caddesi No:52 Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\nKemeralt\u0131 Anafartalar Caddesi’ni kesen ve \u0130ki\u00e7e\u015fmelik (E\u015frefpa\u015fa Caddesi) yoku\u015funa uzanan yolun sa\u011f taraf\u0131nda, iki katl\u0131 eski bir konak… \u00d6n\u00fcnden y\u0131llard\u0131r ge\u00e7ip gidiyorum, bo\u015f sahipsiz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir yandan da \u00e7ok merak ediyorum i\u00e7ini. Konak sahipsiz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ama y\u0131k\u0131l\u0131p d\u00f6k\u00fclm\u00fcyor, demir kap\u0131s\u0131, demir kepenkleri yerli yerinde duruyor, ta\u015f i\u015f\u00e7ili\u011fi muhte\u015fem, bay\u0131l\u0131yorum bu binaya. Atilla \u00d6zdemir, “Abi \u015fimdi Necati Usta’ya u\u011frayaca\u011f\u0131z” diyor. Binan\u0131n \u00f6n\u00fcne geliyoruz, kap\u0131y\u0131 \u00e7al\u0131yoruz. Birka\u00e7 dakika sonra kap\u0131y\u0131 gen\u00e7 biri a\u00e7\u0131yor, bizi i\u00e7eri buyur ediyor. Ah\u015fap merdivenlerden on be\u015f basamak \u00e7\u0131k\u0131yoruz, yine ah\u015fap caml\u0131 kap\u0131n\u0131n ard\u0131nda ayd\u0131nl\u0131k bir oda ve ayd\u0131nl\u0131k bir y\u00fcz bizi kar\u015f\u0131l\u0131yor. Altm\u0131\u015f iki ya\u015f\u0131ndaki Necati G\u00fcrb\u00fcz… O kadar kendine g\u00fcveni var ki, daha s\u00f6yle\u015finin ba\u015f\u0131nda, “Ut yap\u0131m\u0131nda ben en iyiyim” diyor. Gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda teknik liseyi tercih ediyor, d\u00f6k\u00fcm ustas\u0131 olarak yeti\u015fiyor ama ut yap\u0131m ustas\u0131 olarak isim yap\u0131yor. T\u00fcrkiye’nin d\u00f6rt bir yan\u0131ndan Avrupa’dan ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerden sipari\u015fler ya\u011f\u0131yor. Ut yap\u0131m\u0131 kolay bir i\u015f de\u011fil, y\u0131lan a\u011fac\u0131 dedikleri tropikal bir a\u011fac\u0131n ut haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi tam iki y\u0131l s\u00fcr\u00fcyor. Bedeli ise 3 bin 500 Euro. Necati Usta’ya, “Neden Euro, T\u00fcrk paras\u0131 de\u011fil?” diye soruyorum. Malzemenin d\u0131\u015far\u0131dan geldi\u011fini ve fiyat\u0131n\u0131n Euro olarak \u00f6dendi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Uda en iyi t\u0131n\u0131y\u0131 vermek i\u00e7in \u00e7ok ama \u00e7ok titiz bir \u00e7al\u0131\u015fma gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Necati Usta, “Ut talepleri genel olarak konservatuvar \u00f6\u011frencileri ile sanata g\u00f6n\u00fcl verenlerden geliyor. \u00c7o\u011funlukla kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fc g\u00fcneydo\u011fu cevizi, m\u00fcrd\u00fcm eri\u011fi veya g\u00fcl oluyor. D\u00f6rt ay sonunda ut, \u00e7al\u0131nacak duruma geliyor ve bedeli 700 Euro” diyor.
\r\n
\r\nBu arada misafir olarak gelen ve t\u0131n\u0131y\u0131 en iyi veren ustalardan biri oldu\u011funu \u00f6\u011frendi\u011fimiz Nuri Tutp\u0131nar ile tan\u0131\u015f\u0131yoruz. Bir udi olarak ben de udumu yapan hocan\u0131n ismini verdi\u011fimde ortak dostlar\u0131m\u0131z \u00e7\u0131k\u0131yor, sohbet s\u0131cak bir \u015fekilde devam ediyor. Necati Usta ut yap\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ok uzun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu nedenle de maliyetinin y\u00fcksek oldu\u011funu anlat\u0131yor. Bu i\u015fi devam ettirecek kimsesi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fumuzda, “\u00c7\u0131rak yok, usta yok, g\u00f6n\u00fcl veren kendini yeti\u015ftirir” diye konu\u015fuyor. Otuz be\u015f y\u0131ld\u0131r yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm utlar\u0131n \u015feceresinin kendisinin \u00f6zel ar\u015fivinde sakl\u0131 oldu\u011funu ifade eden Necati G\u00fcrb\u00fcz, “Hangi y\u0131l olursa olsun gelip beni bulurlar, ben de udun \u015feceresini \u00e7\u0131kar\u0131r\u0131m, neyi var neyi yok buluruz, gerekirse tedavisini yapar\u0131z” diyor bir doktor edas\u0131yla…
\r\n
\r\nEski zamana yeni ayar \u00e7ekiyor
\r\n
\r\nFeti Pamuko\u011flu
\r\n850 Sokak No:27-28 Kemer Plaza Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\nElli, y\u00fcz, belki de y\u00fcz elli y\u0131ll\u0131k saatler s\u00f6z konusu olunca, devreye antika saat tamiri yapan ustalar\u0131n ustas\u0131 Feti Pamuko\u011flu giriyor. Yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin ad\u0131n\u0131n Horoloji (tarih, zaman ve saat bilimi) oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bir elin parmaklar\u0131 kadar az say\u0131da kalm\u0131\u015flar koca T\u00fcrkiye’de. Bu y\u00fczden el \u00fcst\u00fcnde tutuldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u015eehirden \u015fehre ko\u015fturuyor kulelerdeki saatleri kurmak, zamana uydurmak i\u00e7in. Bir g\u00fcn Konak (Atat\u00fcrk) Meydan\u0131’nda \u0130zmir Saat Kulesi, bir g\u00fcn E\u015frefpa\u015fa, bir ba\u015fka g\u00fcn \u00c7anakkale, Bal\u0131kesir, Ayval\u0131k, Bergama. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 mekana d\u00fckkan demeye dilim varm\u0131yor, m\u00fcze desem yeridir…
\r\n
\r\nMesle\u011fe ilkokulda yaz tatilinde babas\u0131n\u0131n yan\u0131nda saat yaparak de\u011fil bozarak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Feti Pamuko\u011flu “Saat\u00e7ilik bizde dede mesle\u011fi, \u00fc\u00e7 ku\u015fakt\u0131r devam eder. Saat\u00e7ili\u011fi dedem \u0130zmir’de yapm\u0131\u015f. Hatta ilk mekan vergi kay\u0131tl\u0131 Ke\u00e7eciler Tilkilik taraf\u0131, daha sonra \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Beyler. Dedem mesle\u011fi bir ustadan \u00f6\u011frenmi\u015f, Allah rahmet eylesin sayg\u0131yla yad ediyorum. Benim ustam babam, dedemi g\u00f6remedim, benim do\u011fdu\u011fum sene vefat etmi\u015f” diyor.
\r\n
\r\nTeknoloji her yerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor<\/b>
\r\n
\r\nY\u00fcz y\u0131l \u00f6nce dede ile ba\u015flayan meslek babaya, babadan da o\u011fula ge\u00e7erken, teknoloji de geli\u015fiyor, mekanikten elektroni\u011fe ge\u00e7iliyor. Kurmal\u0131 saatler durdu\u011fu anda ‘pat pat’ diye vurduk mu ba\u015flard\u0131 ‘t\u0131k\u0131r t\u0131k\u0131r’ \u00e7al\u0131\u015fmaya, kula\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dayard\u0131k sesini daha iyi duyal\u0131m diye… Sekt\u00f6r kendini \u00f6yle bir yeniliyor ki, art\u0131k saatler teknolojiyle birlikte evlerin duvarlar\u0131na, masalara, kollara; k\u00f6stekli, zincirli, afili saatler pantolonlar\u0131n ceplerine; dijital saatler buzdolaplar\u0131na, f\u0131r\u0131nlara, \u00e7ama\u015f\u0131r makinelerine, k\u0131sacas\u0131 ya\u015fam\u0131n i\u00e7ine giriyor. S\u00f6yle\u015fi s\u0131ras\u0131nda, t\u0131k\u0131r t\u0131k\u0131r i\u015fleyen saatlerden guguk ku\u015fu ve gong sesleri geliyor. G\u00f6rmeyenler i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f saatin on be\u015f dakikada bir \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ses yank\u0131lan\u0131yor kulaklar\u0131mda.
\r\n
\r\n\u00dc\u00e7 be\u015f ki\u015fi yap\u0131yor<\/b>
\r\n
\r\nT\u00fcrkiye genelinde bu i\u015fi yapan \u00fc\u00e7 be\u015f usta kald\u0131\u011f\u0131na de\u011finen Feti Pamuko\u011flu, biraz \u00fczg\u00fcn, biraz k\u0131rg\u0131n, biraz da dalg\u0131n diyor ki, “Benim mesle\u011fimi arkamdan devam ettirecek kimsem yok, vitrinimin sa\u011f taraf\u0131nda benim gibi mesle\u011fi devam ettirecek kimsesi kalmam\u0131\u015f ustalar\u0131m\u0131z\u0131n bana b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 manevi de\u011feri y\u00fcksek paradan \u00e7ok daha \u00f6nemli \u015feyler var. Onlar\u0131 ya\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Mesle\u011fin bilgisi bende kalmas\u0131n diye zaman zaman mesela sanat okullar\u0131na, meslek liselerine gidip s\u00f6yl\u00fcyorum. Diyorum ki; \u00f6nce ilgi laz\u0131m, bilgi arkadan gelir.”
\r\n
\r\n\u0130zmir Saat Kulesi’ne alt\u0131 g\u00fcnde bir u\u011fruyor; altm\u0131\u015f alt\u0131 basamak \u00e7\u0131k\u0131yor, y\u00fcz on yedi y\u0131ld\u0131r \u00e7al\u0131\u015fan saati kuruyor. Bak\u0131m i\u00e7inse \u00fc\u00e7 ayda bir \u00e7\u0131k\u0131yor; as\u0131rl\u0131k saati yerinden s\u00f6k\u00fcyor, gerekli bak\u0131mlar\u0131 yap\u0131p tekrar yerine koyuyor. Bu i\u015flem neredeyse iki \u00fc\u00e7 g\u00fcn\u00fcn\u00fc al\u0131yor. \u0130nsanlar \u00f6n\u00fcnde g\u00fcvercinlere yem atarken Feti Usta zamana ayar \u00e7ekiyor…
\r\n
\r\n\u00d6r\u00fcc\u00fc Hasan
\r\n848 Sokak No:80\/P-32 Beyler Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\nYolunuz Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’na d\u00fc\u015ferse \u00f6zellikle Beyler Sokaklar\u0131nda (2. Beyler) dola\u015f\u0131rken g\u00f6z\u00fcn\u00fcze bir levha ili\u015fir ve orada ‘\u00d6r\u00fcc\u00fc Hasan’ yazar. Hasan G\u00fcvenir, kazak, bere veya atk\u0131 \u00f6ren bir usta de\u011fil. Paraya k\u0131yd\u0131n\u0131z, en de\u011ferli ve en pahal\u0131 kuma\u015ftan bir tak\u0131m elbise yapt\u0131rd\u0131n\u0131z. Onun ad\u0131na damatl\u0131k diyelim. Gece d\u00fc\u011f\u00fcnde giydiniz, oynad\u0131n\u0131z, z\u0131plad\u0131n\u0131z ve bir anda pantolon veya ceketiniz masada kalm\u0131\u015f son \u00e7iviye tak\u0131ld\u0131 ve y\u0131rt\u0131ld\u0131. Can havliyle “Gitti g\u00fczelim tak\u0131m elbisem!” diye hay\u0131flanmaya ba\u015flad\u0131n\u0131z. \u0130\u015fte bu i\u015fin doktoru, ustas\u0131 ve hatta son ustas\u0131 Hasan G\u00fcvenir tam elli y\u0131ld\u0131r bu i\u015fi yap\u0131yor, y\u0131rt\u0131lan kuma\u015f\u0131 ilmek ilmek \u00f6r\u00fcyor. Teslim almaya gitti\u011finizde ise y\u0131rt\u0131k neredeydi diye aramay\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc bulman\u0131z olanaks\u0131z. \u00d6r\u00fcc\u00fc Hasan G\u00fcvenir i\u015fte b\u00f6yle bir usta… Sandalyesinde otururken iki b\u00fckl\u00fcm kuma\u015f\u0131n \u00fczerine kapan\u0131yor, i\u011fneler ile titiz bir \u015fekilde y\u0131rt\u0131k kuma\u015f\u0131n \u00fczerine adeta bir k\u00f6pr\u00fc kuruyor, her bir teli di\u011fer tel ile bulu\u015fturuyor. \u00d6rme i\u015fi y\u0131rt\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re bazen iki saat, bazen be\u015f saat bazen de g\u00fcnlerce s\u00fcr\u00fcyor. Bu u\u011furda iki g\u00f6z\u00fcn\u00fc neredeyse yitirmi\u015f, kal\u0131n g\u00f6zl\u00fckler kullanmak zorunda ama bu mesle\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in pek keyifli. Baba mesle\u011fi de\u011fil, \u00d6r\u00fcc\u00fc Engin Usta’n\u0131n yan\u0131na on d\u00f6rt ya\u015f\u0131nda \u00e7\u0131rak olarak giriyor, ustas\u0131ndan \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flarda \u00f6\u011freniyor \u00f6r\u00fcc\u00fcl\u00fck i\u015fini. Tarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’nda birka\u00e7 ki\u015fi kalm\u0131\u015flar, Hasan \u00d6r\u00fcc\u00fc de onlardan biri. Arkalar\u0131ndan gelen usta veya \u00e7\u0131rak yok. Onun deyimiyle me\u015fakkatli, zor, \u00e7ok zor bir i\u015f. Hasan Usta, g\u00f6\u00e7\u00fcp gittiklerinde bu i\u015fi s\u00fcrd\u00fcrecek kimsenin kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6r\u00fcc\u00fcl\u00fck mesle\u011finin tarihe kar\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.
\r\n
\r\n1970’li y\u0131llarda \u00e7ok k\u0131ymetli bir meslekti<\/b>
\r\n
\r\nMesle\u011fe ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda \u00f6r\u00fcc\u00fcl\u00fck i\u015finin \u00e7ok k\u0131ymetli bir meslek oldu\u011funu hat\u0131rlatan Hasan Usta, “Herkes yapamazd\u0131, \u00e7ok para verip ald\u0131\u011f\u0131 bir ceketinde minik bir sigara yan\u0131\u011f\u0131 olmu\u015f. Adam \u015fimdi bunu ats\u0131n m\u0131” Bize gelir, biz o deli\u011fi kapat\u0131r\u0131z, nerede oldu\u011funu bulamaz bile. Bir mantoyu, paltoyu veya kaban\u0131 g\u00fcve yiyebilir, asl\u0131na uygun bir \u015fekilde kuma\u015f\u0131 \u00f6reriz. Art\u0131k biten bir zanaat, ge\u00e7er ak\u00e7e de\u011fil, mesle\u011fimiz can \u00e7eki\u015fiyor. \u00c7ok az ki\u015fi kald\u0131k, \u00fcz\u00fcl\u00fcyorum ama yapacak bir \u015fey yok, bizden sonra yok olup gidecek” diye dertleniyor.
\r\n
\r\nHamza G\u00f6n\u00fcl
\r\n
\r\nHisar Camisi \u00f6n\u00fcnde m\u00fch\u00fcr kaz\u0131tmaya devam<\/b>
\r\n
\r\nHalk aras\u0131nda kaz\u0131ma m\u00fch\u00fcr diye bilinen ve imza yerine ge\u00e7en m\u00fch\u00fcr kaz\u0131ma i\u015fi hala ge\u00e7erlili\u011fini koruyor. \u0130ki binli y\u0131llara gelmemize ra\u011fmen okuma yazma bilmeyen \u00e7ok say\u0131da insan var. Hisar Camisi \u00f6n\u00fcnde y\u0131llarca m\u00fch\u00fcr kaz\u0131yan Ali Fuat Amca rahmetli olmu\u015f, o y\u0131llarda bu i\u015ften iyi ekmek yemi\u015f, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 okutmu\u015f, eli aya\u011f\u0131 tutana kadar da s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f bu i\u015fi. \u015eimdilerde yine Hisar Camisi \u00f6n\u00fcnde bir kaligrafi ustas\u0131 olan altm\u0131\u015f iki ya\u015f\u0131ndaki Hamza G\u00f6n\u00fcl m\u00fch\u00fcr kaz\u0131ma i\u015fini tanesi on liradan yap\u0131yor. Ancak haftada \u00fc\u00e7 d\u00f6rt par\u00e7a i\u015f yapabildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Sadece okuma yazma bilmeyen vatanda\u015flar\u0131n m\u00fch\u00fcr kaz\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, e\u011fitim alm\u0131\u015f, y\u00fcksek okul bitirmi\u015f ancak hastal\u0131k nedeniyle imza atamayacak durumda olanlar\u0131n da m\u00fch\u00fcr kaz\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Okuma yazma bilmeyen vatanda\u015flar\u0131n imzas\u0131 yerine ge\u00e7en ve resmi i\u015flemlerde ge\u00e7erli olan m\u00fch\u00fcr kaz\u0131ma i\u015fini keyifle yapan G\u00f6n\u00fcl, “Biz m\u00fchr\u00fc kaz\u0131yoruz, kaz\u0131tan ki\u015fi notere gidiyor, yan\u0131nda akrabas\u0131 olmayan iki ki\u015fi tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda noterin verdi\u011fi resmi belge ile ge\u00e7erli oluyor” diyor. Kullan\u0131labilmesi i\u00e7in noter taraf\u0131ndan onaylat\u0131lmas\u0131 gereken m\u00fchr\u00fcn kaybolmas\u0131 durumunda bir kopyas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lam\u0131yor, bu sebeple yeni bir m\u00fch\u00fcr yap\u0131m\u0131nda tekrar noter onay\u0131 almak gerekiyor. Pirin\u00e7 \u00fczerine ki\u015finin ad\u0131 soyad\u0131 kaz\u0131narak yap\u0131lan m\u00fch\u00fcrlerin kopyas\u0131n\u0131 yapmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ayr\u0131ca plastik yap\u0131lan kaz\u0131ma m\u00fch\u00fcrler resmi i\u015flerde ge\u00e7erli olmuyor.
\r\n
\r\nSon r\u00f6lyef\u00e7i
\r\n
\r\nTuncay Uyar
\r\nB\u00fcy\u00fck Demir Han\u0131
\r\n0 534 675 87 25<\/b>
\r\n
\r\nSeksen iki ya\u015f\u0131nda ya\u015fama veda eden \u0130smail Re\u015fat Uyar ve karde\u015fi Hayri Uyar \u0130stanbul’da Ermeni bir ustan\u0131n yan\u0131nda \u00e7\u0131rak olarak i\u015fe ba\u015flarlar. Meslekte ustal\u0131k payesi al\u0131nca kendi i\u015fyerlerini kurup r\u00f6lyef yapmaya giri\u015firler. Bak\u0131r malzemenin \u00fczerine binlerce imza atarlar. \u0130smail ve Hayri karde\u015flerin babalar\u0131 Vahdet Uyar da \u00fcnl\u00fc bir r\u00f6lyef ustas\u0131 olunca meslek y\u00fcz elli y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fe uzan\u0131r ailede. Baba ya\u015flan\u0131p i\u015fi b\u0131rak\u0131nca, yan\u0131nda yeti\u015fen iki o\u011flu Tuncay ile karde\u015fi Hayri Uyar, \u0130stanbul Ey\u00fcp Sultan’da ‘Baban\u0131n O\u011fullar\u0131’ diye tan\u0131nmaya ba\u015flarlar, \u00fcnlerine \u00fcn katarlar. Daha sonra yollar\u0131 \u0130zmir’e, tarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’na d\u00fc\u015fer ve r\u00f6lyef i\u015finde aranan isim olurlar. Hayri Uyar siroz hastal\u0131\u011f\u0131na yakalanarak ya\u015fama veda edince Tuncay Uyar r\u00f6lyef i\u015fini bir s\u00fcre daha s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp d\u00fckkan\u0131na kilit vurur. Tarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’n\u0131n tek r\u00f6lyef ustas\u0131 Tuncay Uyar, Kadriye Mahallesi’ndeki evine \u00e7ekilip ya\u015fama k\u00fcsmeden bulabildi\u011fi i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ediyor. Tuncay Usta’y\u0131 B\u00fcy\u00fck Demir Han’da bak\u0131r ustas\u0131 \u0130nan Y\u0131ld\u0131r\u0131m’\u0131n yan\u0131nda r\u00f6lyef i\u015flerken bulduk, biraz sohbet ettik. Usta, “Babam \u00f6ld\u00fc, ard\u0131ndan karde\u015fimi kaybettim. \u0130zmir Kemeralt\u0131’nda “Baban\u0131n O\u011fullar\u0131” diye \u00fcn yapt\u0131k. Binlerce r\u00f6lyef i\u015fledik, \u00e7ok iyi paralar kazand\u0131k. Yan\u0131m\u0131za \u00e7\u0131rak gelmedi, yeni ustalar yeti\u015fmedi. R\u00f6lyef i\u015fi art\u0131k okullarda \u00f6\u011fretiliyor. Ben devletin bu soruna el atmas\u0131n\u0131 isterim. Bu zanaat\u0131 \u00f6\u011frencilere okullarda \u00f6\u011freteyim. Meslek yok olmas\u0131n, daha \u00e7ok usta yeti\u015fsin” diyor.
\r\n
\r\nTarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’nda alayl\u0131 usta olarak sadece kendisinin kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan r\u00f6lyef ustas\u0131 Tuncay Uyar, elinde \u00e7antas\u0131, \u00f6zel sipari\u015f ald\u0131\u011f\u0131nda ko\u015fturuyor. Bizimle sohbet ederken bir yandan da i\u015fini yapan ustan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda dikkatimi \u00e7ekiyor; usta \u00e7izim yapmadan bak\u0131r\u0131 i\u015fliyor, ortaya muhte\u015fem bir eser \u00e7\u0131k\u0131yor. Tuncay Usta, “Ben yapaca\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 bak\u0131r \u00fczerine \u00e7izmem. \u00c7izim kafamdad\u0131r, ne i\u015fleyece\u011fimi bilirim, \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m, eserimi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r\u0131m” diyor. \u00c7al\u0131\u015fma bitti\u011finde her biri birbirine benzeyen g\u00fcller ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.
\r\n
\r\nOdun ate\u015finde kahve kavuruyordu
\r\n
\r\nYusuf Amca
\r\n847 Sokak No:15\/1 Kemeralt\u0131<\/b>
\r\n
\r\nO art\u0131k ‘son usta’ bile de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fckkan\u0131 kapatm\u0131\u015f, yerine kebap\u00e7\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. Dile kolay altm\u0131\u015f y\u0131l s\u00fcreyle odun ate\u015finde \u00e7i\u011f kahve \u00e7ekirde\u011fini kavurmu\u015f, mis gibi i\u00e7elim diye al\u0131n teri d\u00f6km\u00fc\u015f o s\u0131ca\u011f\u0131n ba\u015f\u0131nda. T\u00fcm kahve sat\u0131c\u0131lar\u0131 Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’nda kuyruk olurmu\u015f \u00e7i\u011f kahve \u00e7ekirdeklerini odun ate\u015finde kavurtmak i\u00e7in. Yusuf Amca’y\u0131 kapatt\u0131\u011f\u0131 d\u00fckkan\u0131n hemen yan\u0131ndaki \u00e7ay oca\u011f\u0131nda kahvesini yudumlarken bulduk. Ya\u015f\u0131n\u0131n ilerledi\u011fini ve kahve kavurma i\u015fini yapamayacak hale geldi\u011fini s\u00f6yledi. Kendisinden sonra bu i\u015fi devam ettirecek bir ustan\u0131n yeti\u015fmemesi nedeniyle kahve kavuruculu\u011fu i\u015finin Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’nda son buldu\u011funu hat\u0131rlatt\u0131.
\r\n
\r\n<\/a> <\/a> <\/a>
\r\n<\/a> <\/a> <\/a>
\r\n<\/a> <\/a> <\/a>
\r\n<\/a> <\/a> <\/a>
\r\n<\/a> <\/a> <\/a>
\r\n<\/a> <\/a> <\/a>
\r\n<\/a> <\/a> <\/a>
\r\n<\/a> <\/a>

Related Images:<\/h3>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Foto\u011fraflar: Atilla \u00d6zdemir Tarihi Kemeralt\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131’nda kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f meslekleri devam ettirmeye \u00e7al\u0131\u015fan son ustalarla s\u00f6yle\u015fmek ve foto\u011fraf \u00e7ekmek amac\u0131yla foto\u011fraf sanat\u00e7\u0131s\u0131 Atilla \u00d6zdemir ile […]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101463"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101463"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101463\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kentyasam.com.tr\/wp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}